Кіріспе
Швецияның тарихи провинциясы
швецияның тарихи провинциясы (немесе ландскап) – Швецияның оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан тарихи провинция (немесе ландскап). Ол Эстергётланд, Нерке, Вестманланд және Упландпен шектеседі. Сонымен қатар, ол Мёларен көлімен және Балтық теңізімен шектеседі. Södermanland «Оңтүстік адамының жері» дегенді білдіреді, мұнда «оңтүстік адамы» (södermännen) – Упландтың оңтүстігінде тұратын адамдар еді.
the Swedish historical province
Södermanland ( ), locally Sörmland, sometimes referred to under its Latinized form Sudermannia or Sudermania, is a historical province (or landskap) on the south eastern coast of Sweden. It borders Östergötland, Närke, Västmanland and Uppland. It is also bounded by lake Mälaren and the Baltic Sea. Södermanland means "(The) Land of the Southern Men", where the "southern men" (södermännen) were the people living south of Uppland.
Әкімшілік
Швецияның дәстүрлі провинциялары әкімшілік немесе саяси мақсаттарға қызмет етпейді, бірақ тарихи және мәдени құрылымдар болып табылады. Оған сәйкес әкімшілік Södermanland округі бар. Дегенмен, халықтың көп бөлігі Стокгольм округінде шоғырланған.
Геральдика
Герб 1560 жылы бекітілді. Гербте герцогтік тәж бейнеленген. Сипаттамасы: "Алтын түсті фонға қара грифон, тұмсығы, тілі, аяқтары және қарулары қызыл." Осы герб 1940 жылы округке де берілді.
Тарих
Сёдерманланд – Швецияның ежелгі провинцияларының бірі. Адамдар бұл жерге тас дәуірінің басында қоныстанған болуы мүмкін, ал ең алғашқы қалдықтар осы кезеңге жатады. Барлығы 96 000-ға жуық ежелгі қалдықтар белгілі, мысалы, қабірлер, монеталар, пышақтар және т.б. Ең көп табыларлықтар неолит дәуірінен, сондай-ақ, солтүстік қола дәуірінен кездеседі. Алайда, б.з.б. 1 жылға дейінгі ерте темір дәуірінен табылған заттар сирек. 5 және 6 ғасырларда табылған заттар қайтадан көптеп кездеседі, енді олар алтыннан жасалған. 1774 жылы Турхольм шаруашылығында сол заманға қатысты алтын қазынасы табылған. Викинг дәуірінен 300 рун тасы сақталған, олардың саны Уппландтан кейін екінші орында тұрады. Ең көнесі – 6 ғасырдың соңында жасалған Сканг рун тасы. Ең алғашқы жазбалар көбінесе аңызға толы. 7 ғасырға дейін бұл аймақ кішкентай патшалықтармен басқарылған деп есептеледі. Бұл кезең 640 жылы Ингьяльд III жергілікті билеушілерді өртеп жіберген кезде аяқталды. Нюкопингте 600 жылдардан бастап археологиялық жазбаларда қала құрылыстарының қалдықтары бар. 2010-2011 жылдары Акрокен 3 (Есеп 2016:77) жерінде жүргізілген қазба жұмыстарына сәйкес, қазбадан табылған ғимараттардың қалдықтары әртүрлі типтес, соның ішінде қайық үйлері де болған. Қайық үйлері шамамен 400 жыл бойы, яғни Вендель дәуірі мен викинг дәуірі кезеңінде пайдаланылған. Сёдерманландтағы тарихи қала мәртебесіне ие болған ең көне қала – Сёдерталье, бұл мәртебе 1000 жылы берілген. 1187 жылы Нюкопингке де осы мәртебе берілді. 13 ғасырда Стокгольмге, ал 14 ғасырда Стрэнгнес, Торсхёлла және Троса қалаларына да артықшылықтар берілді. 1100 жыл шамасында Стрэнгнес епископтық орынға айналды, онда епископ пен кафедралық собор орналасқан. Бұл провинциядағы жалғыз епархия ұзақ жылдар бойы осы қалада болды. 1942 жылы Стокгольм епархиясы құрылды, ол Стрэнгнес аумағының бір бөлігін өзіне қаратты. Алғашқы жазбалар 13 ғасырға жатады. 1266 жылы король Магнус Ладулосқа провинция берілді, ол Нюкопингте қоныстанды. Нюкопинг Швецияның ең маңызды қалаларының біріне айналды. 1317 жылы Нюкопингте танымал Нюкопинг банкеті өтті, онда король Биргер таққа ие болу және бұрынғы жасаған қателіктері үшін кек алу мақсатымен өзінің екі бауырласын өлтірді. 1523 жылы «Швецияның әкесі» деп аталатын король Густав Ваза Стрэнгнесте таққа отырғызылды. 6 маусым күні ұлттық мереке ретінде тойланады. Густав Вазаның ұлы Карл IX провинцияны нығайтып, қамалдарды бекітіп, алғашқы өнеркәсіптерді құрды. Дэвид фон Крафт салған көптеген суреттердің ішіндегі ең үлкені – 1713 жылғы Хильдебранд отбасының портреті (Сёдерманландтағы Найнас сарайында), онда саудагер және өнеркәсіпші Хенрик Якоб Хильдебранд пен оның әйелі Анна София Амья 50 жылдық мерейтойларында жиырмадан астам балалары мен немерелерімен, сондай-ақ кейбір қайтыс болған туыстарымен суреттелген, ал фондық қабырғада өткендердің суреттері ілінген.
Мәдениет
Бұл аймақ тас дәуірінен бері қоныстанған, және ортағасырлық шіркеулер, рун тастары мен зираттар елді мекендерде көптеп кездеседі. Ғимараттардың арасында ең әсерлісі – Грипсхолм қамалы. Жанында Грипсхолм рун тасы орналасқан, ол ерте замандағы викингтер экспедициясын еске түсіретін, классикалық викинг рун тасы. Стокгольмнің оңтүстігіндегі Скогскиркёгорден зираты ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген.
Бөлімшелер
Сёдерманланд тарихи тұрғыдан қалалар мен жүздіктерге бөлінген.
Спорт
Облыстағы футбол Södermanlands Fotbollförbund басқаруында. Мұзды хоккей де танымал, оның ішінде Сёдертелье СК клубы бар.