Кіріспе

Швецияның тарихи провинциясы

Уппланд – Швецияның шығыс жағалауында, елорда Стокгольмнің солтүстігінде орналасқан тарихи провинция немесе ландскап. Ол Сёдерманланд, Вестманланд және Гастрикландпен шектеседі. Сонымен қатар, ол Мёларен көлімен және Балтық теңізімен шектеседі. Балтық теңізіндегі Маркет кішкентай, адам тұрмайтын аралында Уппландтың Финляндияның автономиялық провинциясы Аландпен өте қысқа және ерекше пішінді құрлық шекарасы бар. Атаудың сөзбе-сөз мағынасы – «жоғарғы жер», және бұл атау, әсіресе ескі ағылшын әдебиетінде «Апленд» деп жиі кездеседі. Оның латыншаланған түрі, кейде қолданылады, Uplandia. Уппланд әлемдегі рунды тастардың ең көп шоғырланған жері ретінде танымал, онда викингтер қалдырған 1196 тасқа қашалған жазу бар.

Әкімшілік

Швецияның дәстүрлі провинциялары әкімшілік немесе саяси мақсаттарға қызмет етпейді, бірақ тарихи және мәдени бірліктер болып табылады. Оған сәйкес әкімшілік округі – Уппсала округі, ол аумақтың көп бөлігін қамтиды. Дегенмен, халықтың көп бөлігі Стокгольм округінде шоғырланған. Провинцияның шағын бөліктері Вестманланд, Гевлеборг және Седерманланд округтерінің құрамында да орналасқан.

Геральдика

Упплендтің елтаңбасы 1560 жылы бекітілді, ерекшелігі – globus cruciger бейнесі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Уппленд герцогтық мәртебесіне ие болған және елтаңбасында герцогтық тәж бар, оның сипаттамасы былай: "Қызыл түс, алтынмен әшекейленген және көгілдір түсті globus cruciger, күміс түймелі крестпен." Уппсала округінің атауы басқа және аумағы кішірек болғанына қарамастан, 1940 жылы оған да осы елтаңба берілді.

География

Уппленд тарихи тұрғыдан жарғылы қалалар мен аудандарға бөлінген. Рослаген аймағында олар "кемелік округ" (skeppslag) деп аталған, ал провинцияның қалған бөлігінде – жүздіктер. Аталған аудандар мен қалалардың қазіргі кезде әкімшілік функциялары жоқ.

Тарих

Уппланд – Швецияның Бригиттасының (1303 – 23 шілде 1373) туған жері. Уппланд провинциясының ең ерте, нақты айтылуы 1296 жылға дейін барып жетеді, онда оның құрамына Фьярдхундраланд, Аттундаланд, Тиундаланд және Рослаген аймақтары кіргендігі көрсетілген. Швеция астанасы Стокгольм екі провинцияның арасында бөлінген. Оның оңтүстік жартысы – Сёдерманландта, ал солтүстік жартысы – Уппландта жатыр.

Дін

Уппсала – Швеция лютеран шіркеуінің жалғыз архиепископының резиденциясы. Протестанттық реформациядан бұрын архиепископтық және архиепископ Рим-католик шіркеуінің құрамында болған.

Мәдениет

Археологиялық орын Бирка және Дротнингхолм сарайы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген.

Спорт

Облыстағы футболды Upplands Fotbollförbund басқарады. Хоккеймен ойнау да танымал, әсіресе IK Sirius клубында.