Кіріспе

Швецияның негізгі аймағы – Швецияның тарихи ядролық аймағы. Ол Швецияның оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан және Швецияның үш тарихи жерінің бірі болып табылады, солтүстігінде Норрланд, оңтүстігінде Гёталандпен шектеседі. Терең орман – Тиведен, Тайлоског және Колмарден, Свеландты Гёталандтан бөліп тұрды. Тарихи тұрғыдан алғанда, оның тұрғындары шведтер (герман тайпасы) деп аталған, содан ағылшын тіліндегі «шведтер» сөзі шыққан. Свеланд шығысында Mälardalen астаналық аймағынан, солтүстік-шығысында Roslagen, ортасында бұрынғы Bergslagen кен өндіру ауданынан, батысында Даларна және Вәрмландтан тұрады. Ол Сёдерманланд пен Уппландтағы мыңдаған кішкентай аралдардан тұратын кең архипелагты қамтиды және елдің төрт ірі көлінің жағалауында орналасқан. Ішкі аймақта Скандинавия тауларының оңтүстік бөлігінде бірнеше шаңғы курорттары бар. Свеланд арқылы екі ірі өзен ағып өтеді. Кларэльвен Норвегиядан бастау алып, Вәрмланд арқылы Vänern көліне құяды, ал Далаэльвен Даларнадан Siljan көлі арқылы ағып өтеді. Свеландтағы басқа да ірі өзен алаптары – Норрстрём, ол Бергслаген арқылы Хелмарен және Меларен көлдеріне дейін жетеді, сондай-ақ Никопинсаан, ол Сёдерманландтың мұздықтан кейінгі көлдер аймағын қамтиды. Свеланд әдетте қоңыржай континенттік климатқа ие, шығысқа қарай жауын-шашын азайып, температура жоғарылайды, биіктік төмендейді. Стокгольм – Швецияның астанасы және Свеландтың ең ірі қаласы. Свеландтағы басқа әкімшілік орталықтар – Фалун, Карлстад, Никопинг, Уппсала, Вестерос және Ёребро. Швеция тілінде Швецияның ескі атауы – Svea rike (қазіргі жазуы: Sverige) «Шведтердің патшалығы», «Swea аймағы», бастапқыда тек Свеландты білдірген. Басқа түрлері: Sweoðeod (Ежелгі скандинавия/Исландия Svíþjóð) және Sweorice. Швед патшаларының иеліктері кеңейген сайын, Свеланд атауы бастапқы аумақты жаңа аумақтан ажырату үшін қолданыла бастады.

Округтер

1634 жылдан бері Швеция провинциялардың орнына округтерге (Län қараңыз) бөлінген. Svealand тарихи провинциялар емес, округтер тұрғысынан анықталғанмен, шамамен қазіргі Даларна, Оребро, Сёдерманланд, Стокгольм, Уппсала, Вэрмланд және Вестманланд округтерін құрайды.

Тарих

Svealand – Швецияның бастапқы жері, оған ол өзінің атын берді. Бұл лингвистикалық тұрғыдан дәлелденген және ерте ортағасырлық дереккөздерге, мысалы, сагаларға негізделген. Ежелгі скандинав және көне ағылшын тілдерінде Svealand және Швеция синонимдер болып табылады және Гёталанд/Готланд/Геатландтан бөлек ел ретінде сипатталады. Мысалы, Sögubrot af Nokkrum-да Svealand пен Östergötland арасындағы Kolmården Швеция мен Östergötland арасындағы шекара ретінде сипатталған (Kolmerkr, er skilr Svíþjóð ok Eystra Gautland). Гервар сагасында король Ингольд I Östergötland арқылы Швецияға саяхаттайды: Ingi konungr fór með hirð sína ok sveit nokkura ok hafði lítinn her. Hann reið austr um Smáland ok í eystra Gautland ok svá í Svíþjóð. Отер Хологландтың 890 жылғы саяхаттарында Sweoland есімді жер туралы айтылады. Лорд Бо Йонссон Грип швед патшалығының географиясын ең жақсы білген адам болды, себебі оның меншігінде патшалықтың жартысынан астамы болды. 1384 жылы өсиетінде ол патшалықтың Swerige (Швеция, яғни Svealand), Österland (яғни Финляндия) және Götaland (яғни Гёталанд) құрамында екенін жазды. 15 ғасырлық швед тіліндегі Þiðrekssaga нұсқасында Вилкиналанд бұрын Швеция (Swerige) және Гёталандтың атауы болған: wilcina land som nw är kalladh swerige oc götaland. Ерте орта ғасырларда қазіргі Гастрикланд провинциясы қазіргі Уппланд провинциясының үш құрамдас бөлігінің бірі – Тиундаландтың бір бөлігі болды, сондықтан ол Svealand құрамына кірді. 19 ғасырдың басында Вярмланд провинциясы Svealand апелляциялық сотына қарады. Вярмланд тарихи тұрғыдан Гёталандқа тиесілі болғанымен (1815 жылдан бастап Батыс Швеция апелляциялық соты құрылғанға дейін), ол әдетте Svealand құрамына жатты.