Кіріспе
Швецияның тарихи провинциясы Хельсингланд, кейде ағылшын тілінде Хельсингия деп аталады, Швецияның орталық бөлігіндегі тарихи провинция немесе landskap. Ол Гастрикланд, Даларна, Херьедален, Медельпад және Ботния шығанағымен шектеседі. Ол Норрланд аймағының бір бөлігі.
Hälsingland , sometimes referred to as Helsingia in English, is a historical province or landskap in central Sweden. It borders Gästrikland, Dalarna, Härjedalen, Medelpad and the Gulf of Bothnia. It is part of the land of Norrland.
Геральдика
Герб 1560 жылы король Густав Ваза дәуірінде бекітілді. Сол кезде Хелсингленд ірі ешкі шаруашылығымен мәшһүр болды, ал гербта тұрған, оң жаққа қарап тұрған ешкі бейнеленген (блезон: Sable, a Goat rampant Or attired and hoofed Gules). Бұл, Гастрикланд гербімен бірігіп, Гавлеборг облысының гербін құрайды.
География
Жер бедері көбінесе төбелі және тасты, жағалауға қарай еңістеніп төмендейді. Солтүстік бөлігіндегі ең биік нүкте 530 метр, ал батыс бөлігінде 671 метрді құрайды. Жердің шамамен 85 пайызы орманмен жабылған, ал ағаш өңдеу өнеркәсібі тарихи тұрғыдан негізгі кіріс көзі болып келген. Люснан өзені төңіресіндегі өзен жүйелері маңындағы бірнеше аймақтардан басқа, топырақ құнарсыз. Көптеген аумақтар тас және батпақтардан тұрады, олар егіс шаруашылығына жарамсыз. Ерекше геологиялық ерекшелік – метеориттердің соққысынан пайда болған, суға батқан кратерлерден құралған Деллен көлдері жүйесі. Бұл Швециядағы жалғыз жанартаулық андзит тасы, және осы тасқа байланысты дельенит деп аталды.
Тарих
Халсингланд халқы туралы ең алғашқы айғақ 9 немесе 10 ғасырдағы «Widsith» ағылшын поэмасында кездеседі, онда «Hælsings» деп аталатын халық туралы сөз болады. Халық туралы алғашқы нақты мәліметті 1070 жыл шамасында Бремендік Адам Лейданг кеме флотына сілтеме жасай отырып жазған. Орта ғасырларда «Хелсингтер» – бұл швед тілінде сөйлейтін, Уппландтан солтүстікке қарай жатқан жағалау аймағының тұрғындары еді, бұл өте дәл емес атау. Уппландтың ерте провинциялық заңдарында солтүстік Уппланд пен Халсингланд арасындағы шекара «sv» орман болған. 13 ғасырда Халсингландтан көптеген адамдар Финляндияның оңтүстік жағалауларына көшіп келді, ол кезде Остерланд деп аталған. Олар Халсингланд жерлерін, ең әйгілісі Helsingeå өзенін және оның алғашқы шағылысын Helsingfors деп атады. 1550 жылы соңғысы оның жанында король Густав Ваза құрған жаңа қаланың атына берілді. Бұл қала Хельсинки қаласы болып, 1812 жылы Финляндияның астанасы атанды. Халсингландтағы ең көне қала – 1582 жылы құрылған Худиксвалл. Содан кейін 1620 жылы Сёдерхамнға қала құқығы берілді. 1942 жылы Халсингландқа үшінші қала – Боллнас берілді, ол Швецияда 1971 жылы қала мәртебесі жойылған кезде (Халсингландтағы) соңғы қала болды.
Сайлаулар
Хелсингланд ұлттық сайлаулар үшін Гевлеборг сайлау округінің бір бөлігі болып табылады. Бұл тізімде 1973 жылғы сайлауларға дейінгі муниципалды реформадан бері Хелсингландта орналасқан алты муниципалитет қамтылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақта социал-демократтар үстемдік құрған. Бұл әсіресе жоғары индустрияландырылған Сёдерхамн муниципалитетінде байқалды, онда Люсне аймағындағы дауыстардың шамамен 90 пайызы орталықтан солға қарай болды. Бұл провинцияның оңтүстік-шығыс бөлігі 1990 жылдарға дейін елдегі ең солшыл аймақ болды, бірақ Люсне Даларнаның Людвика муниципалитетіндегі Фредриксбергпен озысып кеткенге дейін. Болнес және Хюдиксвалл муниципалитеттері де бұрын сол жаққа қарай бейімділік танытқан. Бұл тенденция 1980 жылдардан бастап, ел бойынша Орталық партияның ықпалы төмендегеннен кейін күшейді, ал Модераттық партия провинцияда берік орналаса алмады. Халқының саны азайып, Швеция халқының саны бір уақытта өскендіктен, Хелсингландтың жалпы дауыс үлесі 1976 жылғы 1,8 пайыздан 2018 жылы 1,3 пайызға дейін төмендеді. Төмендегі тізімде Ямтланд округінде орналасқан провинцияның шағын бөлігі, Яттерхогдал аймағы ескерілмеген.
Парламенттік парламент
Жыл%ДауысVSMPCLKDMSDNyDOther1973 89.6 93,853 9.1 45.5 31.2 6.3 1.8 5.7 0.51976 90.2 97,764 7.0 46.4 31.8 7.0 1.4 6.0 0.41979 89.2 97,152 7.3 48.1 26.5 6.9 1.7 8.9 0.61982 90.0 98,734 7.2 50.3 2.0 22.2 4.1 2.1 11.8 0.21985 87.8 96,637 6.9 50.4 1.8 19.0 10.4 11.3 0.11988 83.6 90,823 7.4 48.8 5.4 18.0 8.6 3.3 8.1 0.41991 84.3 91,410 6.1 43.5 3.7 15.3 6.8 7.1 11.3 5.8 0.41994 84.3 91,066 8.3 50.9 6.2 12.8 4.8 3.7 11.5 1.0 0.71998 78.3 82,026 17.1 39.9 5.6 10.2 3.0 10.4 11.9 2.02002 76.6 78,506 11.4 41.0 4.6 15.9 8.8 8.0 8.2 0.7 1.42006 77.8 78,449 7.7 40.0 4.0 15.8 4.2 5.7 16.5 2.9 3.12010 81.1 81,954 7.0 38.4 5.6 9.9 4.4 4.6 21.4 7.1 1.52014 84.3 84,494 6.0 39.1 4.7 8.9 2.9 3.5 15.9 16.1 3.02018 85.3 84,442 8.0 34.6 2.7 12.1 3.0 5.9 13.8 18.6 1.3
Диалекті
Жергілікті диалект Hälsingemål немесе Hälsingska деп аталады, бірақ оған ресми тілдік мәртебе берілмеген.
Халықтық сәулет
Hälsingland-тің тамаша безендірілген шаруа үйлері – "Hälsingegårdar" – ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген. Екі немесе тіпті үш қабатты шаруа үйлері байлықты және тәуелсіздікті көрсету үшін салынған, ал олардың ішкі кеңістігін безендіруде көптеген шеберлік ойлар қолданылған, нәтижесінде аристократиялық стиль дәстүрлі материалдар мен техникалармен үйлеседі.
Белгілі жергілікті тұрғындар
1994 жылғы әлем чемпионатының жұлдыздар құрамында ойнаған бұрынғы футболшы Томас Бролин Хюдиксвалл қаласының жанындағы Финфлода дүниеге келді. Бірнеше рет Швеция және әлем чемпионы болған бұрынғы банди ойыншысы Ханс Йоханссон Эдсбиннен шыққан. Фотограф және жазушы Хилдинг Миккелссон өмірін Хелсингландтың мәдени, материалдық емес және табиғи мұрасын құжаттау мен сақтауға арнады. "Миллениум" сериясының бейімделулері арқылы танымал актриса Нооми Рапас Хюдиксвалл қаласындағы Норрбода дүниеге келді. Сахнада, телевидениеде және кинода жүзден астам қойылымда ойнаған актриса Мари Ричардсон Люсдал қаласында дүниеге келген. 1930 жылы Нобель бейбіт сыйлығының лауреаты, архиепископ Натан Сёдерблом 1866 жылы Хелсингландтың Тронё қаласында дүниеге келді.