Диепп – Францияның Нормандия аймағындағы теңіз порты. Англиямен паром қатынайды, моллюскаларымен, тасты жағажайымен және тарихи ескерткіштерімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дипп (фр. Djɛp; норманд. Dgieppe) – Францияның Нормандия аймағындағы Сейн-Маритим департаментіндегі жағалау коммунасы. Дипп – Аркс өзенінің құйып кіретін жеріндегі Ла-Манш бұғазындағы теңіз порты. Англияның Ньюхейвен қаласына жүйректі паром қызметі іске қосылған. Дипп шашақтарымен әйгілі, сонымен қатар танымал құмды-жартасты жағажайы, 15 ғасырға салынған қамал және Сен-Жак және Сен-Реми шіркеулері бар. Сцие өзенінің сағасы Дипптің батысында, Хото-сюр-Мерде орналасқан. Дипп қаласының тұрғындары француз тілінде Диппуа (ер) және Диппуаз (әйел) деп аталады.
Dieppe (djɛp; Norman: Dgieppe) is a coastal commune in the Seine Maritime department, Normandy, northern France. Dieppe is a seaport on the English Channel at the mouth of the river Arques. A regular ferry service runs to Newhaven in England. Famous for its scallops, Dieppe also has a popular pebbled beach, a 15th century castle and the churches of Saint Jacques and Saint Remi. The mouth of the river Scie lies at Hautot sur Mer, directly to the west of Dieppe. The inhabitants of the town of Dieppe are called Dieppois (m) and Dieppoise (f) in French.
Тарих
1030 жылы шағын балықшы елді мекені ретінде алғаш рет тіркелген Дипп, жүз жылдық соғыс кезінде маңызды мақсат болды. 16 ғасырда Диппте француз картографиясының ең жетілген мектебі орналасқан. Францияның ең көрнекті кемешілері Мишель ле Вассер мен оның інісі Томас ле Вассер 1564 жылғы 20 сәуірде Ле-Хаврден Флоридаға аттанған Рене Гулен де Ладонниер экспедициясына қатысу үшін шақырылған кезде Диппте тұрды. Бұл экспедиция нәтижесінде Жаңа дүниедегі алғашқы француз колониясы – Каролина форты салынды. Екі жыл бұрын, Жан Рибо, жергілікті гугенот капитанының басшылығымен Гулен де Ладонниер қатысқан тағы бір экспедиция, қазіргі Оңтүстік Каролинадағы Шарльфорттың негізін қалады. Дипп 17 ғасырда корольдіктің маңызды порты болды. 1553 жылғы 6 шілдеде Англиядағы протестанттық үкіметтің соңына нүкте қойылып, король Эдуард VI қайтыс болғаннан кейін Джон Нокс, Мэри I-нің католик қуғынынан қашу үшін Англиядан кетіп, достарының рұқсатымен туған жері Шотландияға оралды. Бірнеше ай Диппте болғаннан кейін ол саяхатын жалғастырып, Женеваға барды, онда Джон Кальвинмен танысты. 1632 жылғы 23 шілдеде Дипптен 300 колонист Жаңа Францияға аттанды. 1685 жылы Нант эдиктының жойылғаннан кейін Дипп 3000 гугенот азаматын жоғалтты, олар шетелге қашқан. Дипп соғыс кезінде маңызды нысана болды және 1694 жылы ағылшын-голландиялық теңіз шабуылынан көп бөлігі қирады. 1696 жылдан кейін қала француз классикалық стилінде Вентабрен архитекторымен қайта салынды, ол оған теңіз порты үшін ерекше ерекшеліктер берді. 1824 жылы Шарль X-тің келіні, Берри герцогинясының келгенінен кейін ол теңіз жағалауындағы курорт ретінде танымал болды. Ол жақында жаңартылған қалалық театрдың, әсіресе Камиль Сен-Сенспен байланысты болған Petit Théâtre (1825) құрылысын ынталандырды. Осы кезде қала мэрлік мәртебеге ие болды және 1787 жылы "Дипп мэрі" Н. Нил болды. 19 ғасырдың соңында Дипп ағылшын суретшілері арасында жағажай курорты ретінде танымал болды. Артур Саймонс сияқты көрнекті әдебиетшілер Францияның авангардтық сәндерін қадағалап, "маусым" кезінде бірнеше апта бойы қалуға ұнады.
First recorded as a small fishing settlement in 1030, Dieppe was an important prize fought over during the Hundred Years' War. Dieppe housed the most advanced French school of cartography in the 16th century. Two of France's best navigators, Michel le Vasseur and his brother Thomas le Vasseur, lived in Dieppe when they were recruited to join the expedition of René Goulaine de Laudonnière which departed Le Havre for Florida on April 20, 1564. The expedition resulted in the construction of Fort Caroline, the first French colony in the New World. Another expedition two years before where Goulaine de Laudonnière was under command of Jean Ribault, a local Huguenot captain, had resulted in the foundation of Charlesfort, now in South Carolina. Dieppe was the premier port of the kingdom in the 17th century. After King Edward VI died, putting an end to a Protestant country in England on July 6, 1553, John Knox left England to evade the Catholic fist of Mary I. First, under the permission of his friends, he went back to his home country of Scotland. Then after he stayed in Dieppe for a few months, he continued on his tracks and stayed in Geneva. There he met one of his influences, John Calvin. On July 23, 1632, 300 colonists heading to New France departed from Dieppe. At the Revocation of the Edict of Nantes in 1685, Dieppe lost 3,000 of its Huguenot citizens, who fled abroad. Dieppe was an important target in wartime; the town was largely destroyed by an Anglo Dutch naval bombardment in 1694. It was rebuilt after 1696 in a typical French classical style by Ventabren, an architect, who gave it its unique feature for a sea port. It was popularised as a seaside resort following the 1824 visit of the widowed Duchess of Berry, daughter in law of Charles X. She encouraged the building of the recently renovated municipal theatre, the Petit Théâtre (1825), associated particularly with Camille Saint Saëns. The city enjoyed Mayoral status at this point and in 1787, the "Maire de Dieppe" was N. Nile. During the later 19th century, Dieppe became popular with English artists as a beach resort. Prominent literary figures such as Arthur Symons loved to keep up with the latest fads of avant garde France here, and during "the season" sometimes stayed for weeks on end.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Диппе 1940 жылы Францияның құлауынан кейін неміс әскери-теңіз күштері мен армиясы басып алды. Мүмкін болатын одақтастардың жағаға түсуіне қарсы жағалауды тиімді қорғау үшін немістер жағажайға жақын орналасқан мавр стиліндегі казиноны қиратты. Казиноның қиратылуы Диппе шабуылы барысында ғана басталған еді. Бұл шабуыл одақтастар үшін қымбатқа түсетін сабақ болды. 1942 жылдың 19 тамызында одақтас әскерлер, негізінен 2-ші канадтық жаяу әскер дивизиясынан, қаланы қысқа мерзімге басып алып, барлау мәліметтерін жинау және Люфтвафені ашық шайқасқа тарту мақсатымен Диппеге түсті. Одақтастар 1400-ден астам қаза тапты, оның 907-сі канадтық, ал 1946 канадтық әскері тұтқынға алынды – бұл 1944-1945 жылдардағы 11 айлық Солтүстік-Батыс Еуропа кампаниясындағы армия жоғалтқан тұтқындардан көп. Дегенмен, ешқандай маңызды мақсатқа қол жеткізілмеді. Жақында жүргізілген зерттеулер шабуылдың неміс шифрлеу машиналарын құрау бөліктерін алуға бағытталған үлкен барлау операциясының жасырын бөлігі болғанын көрсетеді. 1940 жылғы шайқастарда тұтқынға алынған аймақтың француз әскерлері Диппе шабуылынан кейін неміс оккупациялық билігінің сыйлығы ретінде аймаққа қайтарылды, олар Диппедегі француз азаматтарының мінез-құлқы дұрыс болды және шайқас кезінде портты қорғауға кедергі келтірмеді деп есептеді. Порт Нормандия шайқасы аяқталғанға дейін неміс күштерінің гарнизонында қалды. Тамыздың соңында Бірінші канадтық армия жақындағанда, гарнизон порт үшін шайқасқа түскімсіздік танытып, шегінді. Диппе 1944 жылдың 1 қыркүйегінде 2-ші канадтық жаяу әскер дивизиясының әскерлері тарапынан азат етілді. 3 қыркүйекте бүкіл дивизия қайта ұйымдастыру үшін тоқтады және жеңіс шеруі өтті; 2-дивизияның барлық негізгі бөлімшелерін көрсететін топтар дивизияның таулы полктерінің бірлескен сырнайлары мен барабандарының артынан 10 қатармен жүрді. Диппе шабуылында қаза тапқандарды құрметтеу үшін жақын жердегі канадтық әскери зиратында еске алу рәсімі өтті.
During the Second World War Dieppe was occupied by German naval and army forces after the fall of France in 1940. In order to allow a better defence of the coast against a possible Allied landing, the Germans destroyed the mauresque casino that was located near the beach area. The destruction of the casino had only begun at the time of the Dieppe Raid. The raid proved a costly lesson for the Allies. On August 19, 1942, Allied soldiers, mainly drawn from the 2nd Canadian Infantry Division, landed at Dieppe in the hope of occupying the town for a short time, gaining intelligence and drawing the Luftwaffe into open battle. The Allies suffered more than 1,400 deaths, 907 Canadian, and 1,946 Canadian soldiers were captured – more prisoners than the army lost in the 11 months of the 1944–45 NW Europe campaign. However, no major objectives were achieved. More recent research suggests the raid was a massive cover for an intelligence operation to capture German code machine components. French soldiers from the region, captured in the fighting of 1940, were returned to the area after the Dieppe Raid as a reward by the German occupation authorities, who felt that the conduct of the French civilians in Dieppe had been correct and had not hindered the defence of the port during the battle. The port remained garrisoned by German forces until the conclusion of the Battle of Normandy. When the First Canadian Army approached at the end of August, the garrison withdrew, not desiring to enter into battle for the port. Dieppe was liberated on September 1, 1944, by soldiers from the 2nd Canadian Infantry Division. On September 3, the entire division paused for reorganization, and a victory parade was held; contingents representing all major units of the 2nd Division marched 10 abreast behind the massed pipes and drums of the division's highland regiments. A memorial service was held in the nearby Canadian military cemetery to honour those killed in the Dieppe Raid.
Соғыстан кейінгі
Дипп, Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы қала, 1946 жылы Дипп шабуылында қаза болған 913 канадтық әскердің есімін арнап қазіргі атауын алды. Халықтың көп бөлігі акадиялық текті.
Dieppe, a city in New Brunswick, Canada, received its present name in 1946, in honour of the commemoration of the 913 Canadian soldiers killed in the Dieppe Raid. The majority of its inhabitants are of Acadian descent.
География
Дипп Нормандия аймағындағы Ақ тас жағалауында жатқан Ко аймағына (Pays de Caux) қарайды. Ол Ла-Манш жағалауында, Руаннан солтүстікке қарай Арк өзенінің құйылатын жерінде орналасқан және Сци өзенінің құйылатын жерінен шығысқа қарай жатыр.
Dieppe belongs to the Pays de Caux, lying along the Alabaster Coast in the region of Normandy. It is located on the Channel coast, north of Rouen at the mouth of the river Arques and lies east of the mouth of the river Scie.
Көлік
SNCF басқаратын Дипп теміржол стансасы Руан Рив Дройтке жиі қатынастар ұсынады. SNCF Серку арқылы Гизорс тармағына автобус қатынасын да жүзеге асырады. Диппте Шығыс Сассекс округінде Оуз өзенінің құйылысында орналасқан ағылшын қаласы Ньюхейвенге тікелей паромдық қатынас бар. Ньюхейвен портына күніне екі рет жүзеге асырылатын қызмет DFDS Seaways компаниясымен француз үкіметінің субсидиясымен берілген концессия негізінде қамтамасыз етіледі. Қызметтер MS Côte D'Albâtre және MS Seven Sisters кемелері арқылы жүзеге асырылады.
Dieppe railway station, operated by SNCF, has frequent departures for Rouen Rive Droite. SNCF operates also buses to Gisors Embranchement through Serqueux. Dieppe has a ferry port with direct services to the English town of Newhaven, situated at the mouth of the River Ouse in East Sussex. The twice daily service to the Port of Newhaven is operated by DFDS Seaways, under a concession subsidised by the French government. Services are operated using the MS Côte D'Albâtre and MS Seven Sisters.
Бұрынғы қызметтері
Hoverspeed (Ньюхэвен: күніне үш рет қатынайды). 2004 жылы тоқтатылды. P&O Stena Line (Ньюхэвен: күніне үш рет қатынайды). 1999 жылы тоқтатылды.
Hoverspeed (Newhaven: three sailings daily). Withdrawn in 2004. P&O Stena Line (Newhaven: three sailings daily). Withdrawn in 1999.
Әкімшілік
Дипп қаласының қазіргі мэрі Николя Ланглои. Ол Франция Коммунистік партиясының мүшесі, 2017 жылы сайланды және 2020 жылы қайта сайланды.
The current mayor of Dieppe is Nicolas Langlois. A member of the French Communist Party, he was elected in 2017, and re elected in 2020.
Экономика
Тарихи тұрғыдан маңызды балық аулау орталығы болған қала, қазір де ірі паром портына және Еуропадағы ең жұқтырылған порттардың біріне ие; 17 ғасырда Диппе компаниясы осы порттан қызмет көрсеткен. 19 ғасырдың ортасына дейін «Аве Мария» тоқымасы, қолмен жасалған тоқыма өндірушісі, көбінесе Диеппеде орналасқан. Бүгінде қалада Alpine Automobiles компаниясының жаһандық бас кеңсесі орналасқан.
Historically a major fishing hub, it is still home to a large ferry port and one of the busiest ports in Europe; in the 17th century the Dieppe Company operated from the port. Until the mid 19th century the Ave Maria lace, a hand made lace manufacturer, was largely based in Dieppe. The town is now home to the Alpine Automobiles global headquarters.
Спорт
Қалада 1896 жылы құрылған, елдегі ең көне футбол клубтарының бірі – «Дипп» футбол клубы бар.
The town is home to FC Dieppe, one of the oldest football clubs in the country having been founded in 1896.