Өзін-өзі басқару – тәуелсіздік, автономия, және мемлекеттік егемендік ұғымдарымен байланысты. Әртүрлі деңгейдегі институттар мен мемлекеттердегі өзін-өзі басқару туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Басқару режимі
Басқару режимі
Mode of governance
the mode of governance
Өзін-өзі басқару, өздік басқару немесе өз билігі – адамның немесе топтың сыртқы биліктің араласуынсыз қажетті реттеу функцияларының барлығын жүзеге асыру қабілеті. Бұл жеке мінез-құлыққа немесе отбасылық бірліктер, әлеуметтік топтар, туыстық топтар, заңды органдар, өнеркәсіптік бірлестіктер, діндер және әртүрлі деңгейдегі саяси ұйымдар сияқты кез келген институтқа қатысты болуы мүмкін. Өзін-өзі басқару автономия, тәуелсіздік, өзін-өзі бақылау, өзін-өзі тәртіпке келтіру және егемендік сияқты түрлі философиялық және әлеуметтік-саяси ұғымдармен тығыз байланысты. Ұлттық мемлекеттер контекстінде өзін-өзі басқару ұлттық егемендік деп аталады, бұл халықаралық құқықта маңызды ұғым. Әкімшілік бөлініс аясында өзін-өзі басқаратын аумақ автономиялық аймақ деп аталады. Өзін-өзі басқару сондай-ақ халықтың немесе демографиялық топтың отаршылдық үкімшіліктен, абсолюттік үкіметтен, абсолюттік монархиядан немесе оларды жеткілікті деңгейде өкілдік етпейді деп санайтын кез келген үкіметтен тәуелсіз болуымен байланысты саяси контексттермен де байланысты. Сондықтан ол көптеген демократиялық, республикалық және ұлттық үкіметтердің негізгі қағидасы болып табылады. Мохандас Гандидің «сварадж» термині осы өз билігі идеологиясының бір саласы болып табылады. Генри Дэвид Торо әдепсіз үкіметтердің орнына өз билігін басты қолдаушысы болды.
Self governance, self government, or self rule is the ability of a person or group to exercise all necessary functions of regulation without intervention from an external authority. It may refer to personal conduct or to any form of institution, such as family units, social groups, affinity groups, legal bodies, industry bodies, religions, and political entities of various degree. Self governance is closely related to various philosophical and socio political concepts such as autonomy, independence, self control, self discipline, and sovereignty. In the context of nation states, self governance is called national sovereignty which is an important concept in international law. In the context of administrative division, a self governing territory is called an autonomous region. Self governance is also associated with political contexts in which a population or demographic becomes independent from colonial rule, absolute government, absolute monarchy, or any government that they perceive does not adequately represent them. It is therefore a fundamental tenet of many democracies, republics and nationalist governments. Mohandas Gandhi's term "swaraj" is a branch of this self rule ideology. Henry David Thoreau was a major proponent of self rule in lieu of immoral governments.
Өмірбаян
Бұл принцип ғасырлар бойы философияда зерттеліп келді, ежелгі грек философиясының өкілдері, Платон сияқты, оны нағыз бостандық үшін қажетті деп есептеді. Платон жеке адамдар немесе топтар өз ықыластары мен тілектерін басқара алмаса, бостандыққа қол жеткізе алмайды, керісінше, құлдыққа түседі деп сенді. Ол өзін-өзі басқару – адамның өз қожайыны болу қабілеті, яғни, өз сезімдері мен тілектерін бақылай білуі, олардың құлы болмай, керісінше, оларды басқаруы екенін айтады. Осылайша, бұл принцип – тек негізгі моральдық бостандық ғана емес, сонымен қатар саяси бостандықтың қажетті шарты, және оның нәтижесінде кез келген саяси құрылымның бостандығы мен тәуелсіздігі. Джон Локк бұл ойды одан әрі дамытып, нағыз бостандыққа саналы өзін-өзі тәрбиелеу және өзін-өзі басқару қажет екенін дәлелдеді. Ол адамның өзін-өзі басқару қабілеті – барлық бостандықтың бастауы деп сенді. Локк бостандық – иелік емес, әрекет, яғни, ол сізде бар нәрсе емес, сіз істейтін нәрсе деп есептеді. Ол рационалдылық – нағыз мүмкіндік пен тәуелсіздіктің кілті екенін, ал саяси басқару – адамның өз санасын басқару арқылы мүмкін болатынын айтады. Оның саяси философиясы Иммануил Кантқа зор әсер етті, ал кейіннен АҚШ-тың негізін қалаушы әкелері де оны пайдаланды. Өзін-өзі басқарудың мәні, бостандықтың өзін-өзі реттеуге байланысты екендігін қазіргі заманғы ғалымдар – Жиль Делез, Мишель Фуко, Джудит Батлер, Уильям Э. Коннолли және тағы басқалар одан әрі зерттеді. Өзін-өзі басқару – философиялық ғана емес, сонымен қатар практикалық ұғым. Ол өзін-өзі реттеу, өзін-өзі бақылау, өзін-өзі басқару және жетекшілік ету сияқты түрлі формаларда көрінеді. Бұл басқару, басшылық және үкімет ету салаларында маңызды ұғым болып табылады және жеке және ұйымдық мақсаттарға жетудің кілті ретінде қарастырылады. Өзін-өзі басқаруды қоғам мен қауымдастықтың контекстінде де қарастыруға болады, онда ол жеке тұлғалардың өз әрекеттеріне және қауымдастықтарының әрекеттеріне жауапкершілік алу қабілетін білдіреді. Сонымен қатар, өзін-өзі басқару өзін-өзі анықтау ұғымымен тығыз байланысты. Өзін-өзі анықтау – жеке адамдар мен топтардың өздерін басқаруға, өз өмірлері туралы шешімдер қабылдауға және сыртқы араласусыз өздерінің болашағы мен саяси мәртебесін анықтауға құқылы екендігін білдіреді. Бұл ұғым өзін-өзі басқару идеясымен тығыз байланысты, өйткені ол жеке адамдар мен топтардың өз өмірлерін өз бақылауына алуы және өз болашақтары туралы шешімдер қабылдауының маңыздылығын көрсетеді. Бұл сондай-ақ тәуелсіздік ұғымымен тығыз байланысты, ол жеке адамдар мен топтардың сыртқы ықпал немесе бақылаусыз өздері үшін шешімдер қабылдау қабілетін білдіреді.
This principle has been explored in philosophy for centuries, with figures in ancient Greek philosophy such as Plato positing that is necessary for true freedom. Plato believed that individuals or groups cannot achieve freedom unless they govern their own pleasures and desires, and instead will be in a state of enslavement. He states that self mastery is the ability to be one's own master, it means being able to control one's own impulses and desires, rather than being controlled by them. Accordingly, this principle is not only a fundamental moral freedom but also as a necessary condition of political freedom and by extension the freedom and autonomy of any political structure. John Locke further developed this idea, arguing that genuine freedom requires cognitive self discipline and self government. He believed that man's capacity for self governance is the source of all freedom. He believed that freedom is not a possession but an action, that is, it is not something that you have but something you do. Locke proposes that rationality is the key to true agency and autonomy, and that political governance is enabled by the governing of one's own judgement. His political philosophy was a prominent influence on Immanuel Kant, and was later taken up in part by the Founding Fathers of the United States. The nature of self governance, that freedom relies upon self regulation, has further been explored by contemporary academics Gilles Deleuze, Michel Foucault, Judith Butler, William E. Connolly, and others. Self governance is not just a philosophical concept but also a practical one. It can be seen in various forms such as self regulation, self control, self management and self leadership. It is an important concept in the fields of management, leadership, and governance, and is seen as a key to achieving personal and organizational goals. Self governance can also be seen in the context of community and society, where it refers to the ability of individuals to take responsibility for their own actions and the actions of their community. Additionally, self governance is also closely related to the concept of self determination. Self determination refers to the idea that individuals and groups have the right to govern themselves, to make decisions about their own lives and to determine their own future and political status without outside interference. This concept is closely linked to the idea of self governance because it emphasizes the importance of individuals and groups being able to take control of their own lives and to make decisions about their own future. It is also closely linked to the idea of autonomy, which refers to the ability of individuals and groups to make decisions for themselves, without external influence or control.