Кіріспе

Әскери-азаматтық өзара көмек (ААӨК) – қарулы күштердің азаматтық қауымға қызмет көрсетуіне қатысты қолданылатын термин. Бұл практика көптеген елдерде, әсіресе Ұлыбританияда кең таралған.

Австралия

Австралия қорғаныс күштері "азаматтық қоғамға қорғаныс көмегі" (DACC) терминін қолданады, ол бірнеше санатқа бөлінеді. DACC 1-санат: Адам өмірін құтқару үшін дереу әрекет ету қажет болған жергілікті төтенше жағдайларда көмек көрсету. Бұл көмек жергілікті деңгейде азаматтық төтенше жағдайлар қызметі мен жергілікті ADF командирлері арасында ұйымдастырылуы мүмкін. DACC 2-санат: Мемлекеттік немесе аумақтық ресурстар жеткіліксіз болған кезде, кең ауқымды немесе ұзаққа созылған апат кезінде шұғыл көмек. Бұл іздеу-құтқару жұмыстары, тасымалдау және эвакуациялау, байланыс сияқты қызметтерді қамтиды. Мұндай көмек туралы өтініштер штаттық немесе аумақтық үкіметтер федералды үкіметке жіберіледі. Мысалдарға 1955 жылғы Хантер аңғары су тасқынынан кейінгі, "Трейси" циклонынан, 1989 жылғы Ньюкасл жер сілкінісінен, "Қара сенбідегі" орман өрттерінен және 2011 жылғы Квинсленд су тасқынынан кейінгі ірі көлемдегі көмек кіреді. DACC 3-санат: Төтенше жағдай немесе апаттан кейінгі қалпына келтіру жұмыстарына, адам өмірін немесе мүлікті құтқарумен тікелей байланысы жоқ көмек. Мұндай көмек туралы өтініштерді әдетте азаматтық төтенше жағдайлар қызметі Австралияның төтенше жағдайларды басқару арқылы береді. Мысалы, өрт немесе су тасқынынан қираған тұрақты көпірлердің орнына уақытша көпірлер салу осыған жатады. DACC 4-санат: Төтенше емес, жариялық байланыс және салтанатты мақсаттарға арналған көмек. Бұл фильмдер мен теледидар өндірістерінде пайдалану үшін ADF жабдықтарына, қоғамдық шаралардағы әскери техниканың демонстрациясына және әскери оркестрлердің өнеркөрсетуіне қатысты өтініштерді қамтиды. Мұндай көмекке өтініштерді ұйымдастырушы Қорғаныс министрлігінің жариялық істер бөлімі арқылы береді. DACC 5-санат: Төтенше емес, шағын көлемдегі көмек. Бұл төтенше жағдайлар мен апаттарға дайындық бойынша оқыту және құқық қорғау органдарымен бірлескен оқытуды қоспағанда, оқытудың басқа түрлерін қамтиды. DACC 6-санат: Азаматтық билік органдарына, күш қолдану қаупі жоқ төтенше емес құқық қорғау жұмыстарында көмек көрсету.

Канада

Канаданың заңнамасы мен тәжірибесі Ұлыбритания заңдарына өте ұқсас, бірақ провинциялардың конституциялық құқықтары мен жауапкершілігін ескере отырып түзетілген. Көптеген жағдайларда, төтенше әскери көмек көрсетуге провинциялар жауапты. Әскерилер жиі орман өрттерін, су тасқындарын, мұз дауылдарын және тіпті жоғалған балаларды іздеу үшін провинциялар шақырады. Азаматтық билікке әскери көмек көрсетуден өзгеше, процедуралар бұрынғыдан гөрі азырақ ресми және шешім қабылдау орталықтандырылмаған. Әскерилер осы шаралар бойынша шақырылғанда полиция функциясын атқармайды, сондықтан басты мәселе – осы көмек үшін қай үкімет деңгейі төлейді; принцип бойынша, провинция көмек сұраса, ол төлемді өтеуі керек. Әскерилер сонымен қатар, теңізде және жоғалған ұшақтарды іздеу-құтқару сияқты тұрақты функцияларды да атқарады. Олар сондай-ақ, ластану, балық аулау және т.б. салаларындағы азаматтық ережелерді сақтау үшін әуеде және теңізде патрульдеуді жүзеге асырады. Дегенмен, бұл көмек басқа федералдық ведомстволарға қолдау көрсету мақсатында жасалады және ведомствоаралық түсіністік туралы қарапайым меморандумдармен реттеледі.

Германия

MACC – Бундесвердің негізгі әскери міндеттерінің бірі. Тарихи тұрғыдан алғанда, легитимділік алу және халықтың қолдауын қамтамасыз ету өте маңызды болды, себебі Германияның қайта қарулануы – ауыр сынға ұшыраған қиын саяси шешім еді. Grundgesetz (Германия конституциясы) MACC-қа қатысты бірнеше ережелерді қамтиды. Бундесвер қалыпты жағдайда күш қолдануға құқығы жоқ. Күш қажет болған жағдайда, Bundesland (федералды жер) Bundesgrenzschutz (федералды полициясынан) көмек сұрай алады. 1962 жылғы Солтүстік теңізінің су тасқынына дейін конституция Германия аумағында Бундесверді пайдалануға толыққанды тыйым салды. Ерте Бундесвер кезеңіндегі халықтың қабылдауына байланысты туындаған мәселелерге байланысты, Бундесвер өзінің беделін жақсарту үшін MACC-ге баса назар аударды. 1978 жылғы Солтүстік Германиядағы қысқы апат және басқа да бірнеше жағдайларда Бундесвер халыққа маңызды көмек көрсетті. Бундесвер, SAR тікұшақтарымен бірге, Германияның әуедегі құтқару жүйесінің бөлігі болып табылады. Люфтваффе сонымен қатар Аушварттигс Амт (Сыртқы істер министрлігі) тапсырмасы бойынша халықаралық дағдарыстар мен апаттар кезінде неміс азаматтарын эвакуациялайды. Люфтваффе медициналық эвакуация үшін де ұшатын аурухана ұсынады, ол Тунисіден терроризм құрбандарын және Таиландтан цунами құрбандарын эвакуациялады.

Ирландия

Ирландияда қорғаныс күштері Ирландия үкіметімен азаматтық билікке көмек (ATCP) келісімдері арқылы азаматтық қоғамдастықтарға көмек көрсете алады. Ирландия армиясы, теңіз қызметі және әуе корпусы дауыл, су тасқыны, ірі өрттер және басқа да табиғи төтенше жағдайлар кезінде шақырылуы мүмкін. Бұл, оның ATCP және мемлекеттік органдарға көмек көрсету міндеттеріне қоса, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, барлау, терроризмге қарсы күрес, тұтқындарды, ақшаны, оқ-дәрілерді және жарылғыш заттарды тасымалдау, теңіз қауіпсіздігін сақтау, іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізу, есірткі тасымалын тоқтату, балық шаруашылығын қорғау, маңызды мемлекеттік нысандарды және шекараны патрульдеу (қарулы бақылау бекеттерін қоса), санитарлық авиация және жауынгер емес азаматтарды эвакуациялау сияқты қызметтерді де қамтиды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та әскери қызмет көбінесе қатаң шектеледі, бірақ құтқару операцияларына әскери көмек көрсету кең таралған. Бұған ұлттық гвардия да кіреді, олар жиі ішкі төтенше жағдайлар мен су тасқыны, күшті дауыл сияқты табиғи апаттарға жауап беру үшін шақырылады. Сонымен қатар, олардың біліктілігі немесе жабдықтары қажет болған жағдайларда, тұрақты және резервтік қарулы күштердің бөлімдері де жұмылдырылады, мысалы, «Катрина» даулы (АҚШ Әскери-теңіз флотының ауруханалық кемелері), 2013 жылғы Колорадодағы су тасқыны және 2014 жылғы Вашингтон штатының Осо ауданындағы көшкін.