Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз флотының пре-дредноут линкоры
USS Virginia (BB 13) – АҚШ Әскери-теңіз флотының пре-дредноут линкоры, осы кластағы жетекші кеме. Бұл оның атымен аталған бесінші кеме болды. «Вирджиния» 1902 жылдың мамырында Вирджиния штаты, Ньюпорт Ньюс қаласындағы «Newport News Shipbuilding and Dry Dock Company» кеме құрылысы және құрғақ док компаниясында салынды, 1904 жылдың сәуірінде суға түсірілді және 1906 жылдың мамырында флотқа қабылданып, құрамына қосылды. Кеме төрт және сегіз зеңбіректерден тұратын шабуылдық қару-жарақпен жабдықталған, ол ең жоғары жылдамдыққа ие болды. Өзінің қызмет ету кезегінде «Вирджиния» Атлантика флотында қызмет етті, оның көп бөлігі флоттың әзірлігін сақтау мақсатындағы бейбіт уақыттағы жаттығуларға жұмсалды. 1907–1909 жылдары ол «Ұлы Ақ Флоттың» әлемді айналу сапарында қатысты. 1913–1914 жылдары Мексика революциясына, оның ішінде Веракрустың оккупациясына Американың араласуына қатысты. 1917 жылдың сәуірінде АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін, ол бастапқыда кеңейіп келе жатқан соғыс флоты үшін артиллерияшыларды даярлауға, ал кейіннен Еуропаға конвойлерді сүйемелдеуге пайдаланылды. Осы кезеңде ол қысқа мерзімге 1-ші және 3-ші дивизиялардың флагмандық кемесі ретінде қызмет етті. Соғыс 1918 жылдың қарашасында аяқталғаннан кейін, ол Франциядан американдық әскерлерді қайтару операциясына тағайындалды. «Вирджиния» 1920 жылы қызметтен босатылды және 1923 жылы Вашингтон теңіз келісімінің шарттарына сәйкес нысаналық кеме ретінде қолданылды.
For the duration of her career, Virginia served in the Atlantic Fleet, much of it spent conducting peacetime training exercises to maintain fleet readiness. In 1907–1909, she took part in the cruise of the Great White Fleet around the world. She was involved in the American intervention in the Mexican Revolution in 1913–1914, including the occupation of Veracruz. After the United States entered World War I in April 1917, she was used first to train gunners for the expanding wartime fleet, and later to escort convoys to Europe. During this period, she served briefly as the flagship of the 1st and 3rd Divisions, Battleship Force. After the war ended in November 1918, she was assigned to the operation to transport American soldiers back from France. Virginia was decommissioned in 1920 and eventually expended as a target ship in 1923 under the terms of the Washington Naval Treaty.
Дизайн
1899 жылы АҚШ-тың испан-американ соғысындағы жеңісінен кейін, шетелде операциялар жүргізуге жарамды теңізге шығатын шайқас кемелерінің қажеттілігін көрсеткеннен кейін, осы типті жақтаушылар мен жағалауды қорғауға пайдалы төменгі борты бар типтерді жақтағандар арасындағы дау шешіліп, жобалау жұмыстары басталды. Дизайнерлер негізгі және бірқатар қосалқы қаруларды бірінен-бірі жоғары орналастырды, бірақ бұл қызметте үлкен кемшілікке айналды, себебі бір қаруды ату екіншісіне кедергі келтіріп, атыс жылдамдығын төмендетті. «Виргиния» кемесінің жалпы ұзындығы 134 метр, ені 23 метр, суға бату тереңдігі 7 метрді құрады. Оның жобаланған ауырлығы алдымен болды, ал толық жүктемеде дейін жететін еді. Кеме екі валмен жұмыс істейтін үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған, ал бу 24 Niclausse қазандығымен қамтамасыз етілді. Бұл қозғалтқыш жүйесі кеменің ең жоғары жылдамдығына жетуіне мүмкіндік берді. Алғашқы құрамында кемеде ауыр әскери мачталар болған, бірақ 1909 жылы олар қақпақ мачталармен ауыстырылды. Кеме экипажы 812 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемедегі негізгі қарулар – екі екі қарулық мұнарада орналасқан төрт /40 калибрлі Mark 4 зеңбірегі (бірі кеменің алғы, екіншісі артқы бөлігінде). Екінші қарулар сегіз /45 калибрлі және он екі /50 калибрлі зеңбіректерден тұрды. 8 дюймдік зеңбіректер төрт екі қарулық мұнараға орнатылған; олардың екеуі негізгі қару мұнараларының үстіне, ал қалған екеуі алдыңғы түтікке қатар орналастырылған. 6 дюймдік зеңбіректер кеме корпусының казематтарына орналастырылды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс үшін кемеде корпустың қабырғаларындағы казематтарда орналасқан он екі /50 калибрлі және он екі 3 фунттық зеңбірек болды. Сол кездегі әскери кемелерге тән болғандай, «Виргиния» кемесінде 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтіктер де болды, олар кеме корпусының бортына енгізілген. «Виргиния» кемесінің негізгі бронелық белдеуі журналдар мен машиналық бөлімшелердің үстінде қалыңдыққа ие болды, ал қалған бөліктерінде болды. Негізгі қару мұнараларының (соның ішінде үстіндегі қосалқы мұнаралардың) алдыңғы беттері қалыңдықпен қоршалған. Әрбір мұнара тіреуші барбеттердің үстінде орналасқан, олардың бронелық қаптамасы болды. Бақылау мұнажасының қабырғалары қалыңдыққа ие болды.
Құрылыс және Ұлы ақ флоты
Вирджиния кемесі 1902 жылғы 21 мамырда Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы шеберханасында салынды және 1904 жылғы 5 сәуірде суға жіберілді. 1906 жылғы 7 мамырда активті қызметке кірісті. Капитан Ситон Шрёдер кеменің алғашқы командирі болды. Вирджиния 9 тамызда Брэдфордқа жеткенше Вирджиния штатының Чесапик шығанағынан Ньюпортқа, Род-Айлендке, содан кейін Лонг-Айлендке, Нью-Йоркке дейін сынақ сапарына шықты. Кеме 2-4 қыркүйек аралығында президент Теодор Рузвельт қараған Лонг-Айлендтегі Ойстер шығанағына барды, алдында Мэн штатының Роклендтен теңіз сынақтары өтті. Кеме өзінің сынақ сапарына қайта оралды. Осы уақытта Кубада президент Т. Эстрада Палмаға қарсы төңкеріс басталды, ол өзінің үкіметін қорғау үшін АҚШ-тың араласуын сұрады. Вирджиния 15 қыркүйекте Гавананы шабуылдан қорғау үшін жіберілді және 21 қыркүйектен 13 қазанға дейін сол жерде қалды, содан кейін Вирджиния штатының Сеуэлл нүктесіне оралды. Вирджиния содан кейін Норфолкке барып, Томпкинсвиллге, Стейтен аралына дейін жалғасты. Содан кейін ол Нью-Йорк теңіз кемежайына жүзіп барып, құрғақ докқа кіріп, кеме корпусының түбін бояды. Кеме Норфолк теңіз кемежайына 3 қараша 1906 жылдан 18 ақпан 1907 жылға дейін жөндеуге түсті, Норфолк Кеп Генри арнасында пароходпен соқтығысқаннан кейін. Апат екі кемеге де елеулі зақым келтірді және Вирджинияның рульдік жүйесінің істен шығуы апатқа себеп болды деп хабарланды. 19 ақпан мен 23 наурыз аралығында өртке қарсы құрылғы орнатылды. Вирджиния кейін Кубаға оралып, 28 наурызда Гуантанамо шығанағына келді. Ол Куба жағалауында 10 сәуірге дейін оқ ату жаттығуларын жүргізді, содан кейін Вирджиния штатының Хэмптон Роудсқа бағытталды, онда ол 15 сәуірден 15 мамырға дейін болды. Осы кезеңде ол Джеймстаун колониясының 300 жылдығын атап өту үшін Джеймстаун көрмесіне қатысты. Бұл шараға АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірге британдық, француздық, неміс, жапондық және австро-венгрлік әскери кемелері бар халықаралық флот қосылды. Мамырдың ортасында Норфолк теңіз кемежайына жөндеуге жіберілді, ол маусымның басына дейін жалғасты. 7-13 маусым аралығында Хэмптон-Роудста Рузвельт үшін теңіз парады өтті. Кейп-Код шығанағында мақсатты жаттығулар маусымның ортасынан шілде айының ортасына дейін жалғасты. Вирджиния және оның дивизиясының қалған бөлігі шығыс жағалауында сапар шегіп, Ньюпорт, Нью-Йорк және Провинстаунда тоқтады, содан кейін Кейп-Код шығанағында түнгі ұрыс жаттығуларын өткізді. 1907 жылдың қыркүйегінде Вирджиния Норфолк теңіз кемежайына техникалық қызмет көрсету үшін оралды, ол 24 қыркүйектен 24 қарашаға дейін жалғасты. Осы жерде ол әлемді айналып өту кезінде пайдалануға арналған алғашқы кемелік қысқа қашықтықтағы радио жабдықтарымен жабдықталды. Содан кейін ол 6 желтоқсанда Хэмптон Роудсқа қайтып оралғанға дейін қосымша жөндеу жұмыстары үшін Нью-Йорк теңіз кемежайына көшті. Келесі он күн ішінде кеме экипажы Ұлы Ақ флоттың жер шарын айналып өтуіне дайындық жасады. Ұлы Ақ флоттың сапары Американың әскери күшін, әсіресе Жапонияға көрсету мақсатымен жоспарланды. 1905 жылы Ресей-Жапония соғысында соңғысының жеңісінен кейін, әсіресе жапон иммиграциясына расистік қарсылықтан кейін АҚШ пен Жапония арасындағы шиеленіс күшейді. Екі елдегі баспасөз соғыс жариялауға шақыра бастады, ал Рузвельт теңіз күшін көрсету арқылы жапондық агрессияны тоқтатуды үміттенеді. 17 желтоқсанда флот Хэмптон-Роудстан шығып, Кариб теңізіне, содан кейін Оңтүстік Америкаға қарай жүзіп, басқа қалалардың ішінде Порт-оф-Испания, Рио-де-Жанейро, Пунта-Аренас және Вальпараисо қалаларында тоқтады. 1908 жылғы наурыз айында Мексикаға келгеннен кейін флот үш апта бойы оқ ату жаттығуларын өткізді. Содан кейін флот Тынық мұхитының жағалауымен Америкаға қарай сапарларын жалғастырып, Сан-Франциско мен Сиэтлде тоқтады, содан кейін Тынық мұхиты арқылы Австралияға қарай бағытталды, жолда Гавайиде тоқтады. Оңтүстік Тынық мұхитындағы аялдамалар Мельбурн, Сидней және Окленд қалаларын қамтыды. Австралиядан шыққаннан кейін флот Филиппинге қарай солтүстікке бұрылып, Манила қаласында тоқтады, содан кейін Жапонияға қарай жалғасты, онда Йокогамада қарсы алу рәсімі өтті. Қараша айында Филиппиндегі Субик шығанағында үш апталық жаттығулар өтті. Кемелер 6 желтоқсанда Сингапурдан өтіп, Үнді мұхитына кірді, содан кейін Коломбода көмірленді, Суэц каналына барып, Египеттің Порт-Саид қаласында қайтадан көмірленді. Флот бірнеше Жерорта теңізі портына тоқтады, содан кейін Гибралтарда тоқтады, онда британдық, ресейлік, француздық және голландтық әскери кемелерінен құралған халықаралық флот американдықтарды қарсы алды. Содан кейін кемелер Атлант мұхитын кесіп өтіп, 1909 жылғы 22 ақпанда Хэмптон Роудсқа оралды, онда Рузвельт үшін теңіз парады өтті.
1909-1916 жылдар
26 ақпаннан бастап Вирджиния екі жылдық саяхатынан кейін жөндеу жұмыстары үшін Норфолк теңіз портына кептірілген докқа кірді. Кемеге 26 маусымға дейін созылған кең ауқымды жөндеу жұмыстары қажет болды. Келесі он бес ай Вирджиния Кейптері мен Ньюпорт маңындағы маневрлермен, бейбіт уақыттағы қалыпты жаттығуларға жұмсалды. 1909 жылдың соңында Вирджиния және Атлантика флотының басқа кемелері Атлантиканы кесіп, Францияның Брест және Англияның Грейвсенд қалаларын аралады; сапарлар Брестте 15 қарашадан 7 желтоқсанға дейін, ал Грейвсендте 8-29 желтоқсанға дейін жалғасты. Флот 1910 жылдың 13 қаңтарынан 13 наурызына дейін Гуантанамо шығанағында маневрлер жасап, қайта оралды. Вирджиния одан әрі жаттығулар үшін Вирджиния Кейптеріне оралды. Ол және оның бауырласы "Джорджия" 11 сәуірде Бостон теңіз портына бағытталды, 13-ы күні жетіп келді. Вирджинияға жөндеу жұмыстары 24 мамырға дейін созылды, содан кейін кеме Провинстаунға бет бұрды. Мұнда ол "Вестал" көмір тасымалдау кемесімен бірге жүріп көмір тиеу жабдықтарын сынап көрді және торпедалық жаттығулар жасады. 18 маусымда Бостонға оралды. Келесі үш жыл бойы Вирджиния бейбіт уақыттағы жаттығу тәртібін сақтап, аз ғана үзіліс жасады. 1913 жылға қарай Мексикадағы жағдай, Мексика революциясы кезінде нашарлай бастады, және АҚШ Әскери-теңіз күштері елдегі американдық азаматтарды қорғау үшін елге соғыс кемелерін орналастыруға кірісті. Вирджиния 1913 жылдың 15 ақпанынан 15 наурызына дейін Тампико мен Веракруста жұмыс істеді, содан кейін оқу үшін АҚШ-тың шығыс жағалауына оралды. Мамыр айында ол USS Maine ұлттық ескерткішінің ашылу салтанатына қатысты. Вирджиния 4 қарашада Мексика суларына қайта оралды, Веракрусқа жетті; ол 1914 жылдың қаңтарына дейін Мексика суларында жүзіп, Кубаға аттанды. Мұнда ол наурыздың ортасына дейін флоттық маневрлер жасады, содан кейін Вирджиния Кейптерінде қосымша жаттығулар мен Чесапик шығанағында оқ ату жаттығулары өтті. Соңғысы бұрынғы "Техас" соғыс кемесінің қалдықтарына оқ атуды қамтыды. Апрель айының көп бөлігі Бостон теңіз портында жөндеу жұмыстарына жұмсалды. Осы уақытта АҚШ Тампико оқиғасынан кейін Веракрусты басып алды. Вирджиния кемежайдан шыққаннан кейін Мексикаға қарсы операцияларды қолдау үшін жіберілді, 1 мамырда жетті. Ол қазан айының басына дейін сол жерде болды, 18 қыркүйектен 3 қазанға дейін Гуантанамо шығанағында оқ ату жаттығулары жасады. Қазан айында Веракрустан шыққаннан кейін ол АҚШ-тың шығыс жағалауына оралды, онда 1916 жылдың басына дейін қалды. 20 наурызда ол Бостон теңіз портында кең ауқымды жөндеу жұмыстары үшін резервке қойылды. 1917 жылдың сәуір айында АҚШ Германияға соғыс жариялап, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда ол әлі жөндеуден өтіп жатты.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
АҚШ соғысқа қатысқаннан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштері соғыстың басында ұсталған барлық неміс сауда кемелерін басып алды. «Вирджиния» экипажы Бостондағы бірнеше неміс кемелеріне, соның ішінде , , , , және кемелеріне өтті. «Вирджинияға» жөндеу жұмыстары 27 тамызға дейін аяқталды, бұл кемеге Нью-Йорк штатының Порт-Джефферсон портына жүзуге мүмкіндік берді, онда ол Атлантика флотының 3-ші дивизиясының жауынгерлік күштеріне қосылды. Келесі жыл бойы ол артиллериялық оқу кемесі ретінде қызмет етті. Жауынгерлік күштердің командирі адмирал Альберт У. Грант өзінің бағыныстағы матростардың өте нашар даярланғанына шағымданып айтты. Ол «Вирджиниядан» шақырылған матростардың 87 пайызы ешқашан соғыс кемесінде қызмет етпегенін, ал көптеген офицерлердің өзі жеткілікті дайындықтан өтпегенін хабарлады. Осы кезеңде ол екі рет жеңілдік флагманы болды: алғашқысы желтоқсан айында контр-адмирал Джон А. Хугеверф басқаратын 1-ші дивизияның флагманы ретінде, екіншісі – 3-ші дивизия командирі контр-адмирал Томас Сноуден үшін. 1918 жылдың соңында «Вирджиния» Бостон Әскери-теңіз кеме жасау орнында күрделі жөндеуден өтті, содан кейін оған Атлантиканың жартысына дейін конвойлерді сүйреп апару міндеті жүктелді, онда басқа сүйреушілер оларды Францияға жеткізуге тиіс болды. Оның алғашқы конвойы – 12 176 сарбаз тасыған әскер тасымалдау кемесі 14 қазанда Нью-Йорктен шықты. Германия Еуропадағы соғысты аяқтаған келісімге бір күн бұрын қол қойғанмен, ол 12 қарашада тағы бір конвойді сүйреп апарып келді. Соғыс аяқталғаннан кейін «Вирджиния» американдық сарбаздарды Франциядан қайтару үшін жабдықталды; өзгерістерге қосымша төсек орындары мен асханалар кірді. 17 желтоқсанда ол Норфолктен Франциядағы Брестке бес сапарының біріншісіне аттанды. Бұл сапарға оның «Род-Айленд» бауырласы да қатысты, және екі кеме 30 желтоқсанда Брестке жетті. Олар үш күннен кейін кетер алдында 2043 сарбазды қабылдады. Кеменің капитаны Генри Джозеф Зигемайер «америкалық соғыс кемесінде ешқашан қара нәсілді адамдар болған емес» деген себеппен (мысалы, 369-шы жаяу әскер полкі сияқты) қара нәсілді бөлімдерді АҚШ-қа қайтарудан бас тартты. Оның соңғы сапары 1919 жылдың 4 шілдесінде Бостонда аяқталды, және бес сапар барысында ол 6037 сарбазды АҚШ-қа қайтарып әкелді.
Тағдыр
Вирджиния 1920 жылдың қаңтарында Бостондағы Комонвелл құрғақ догын гүлдермен безенілген кіреберісі арқылы жүзіп өтіп, маңызды жаңа нысанға «таспа кесіп» ашып берді, содан кейін бір жыл бойы сол жерде тұрды. 1920 жылдың 17 шілдесінде BB 13 ретінде қайта жіктеліп, 13 тамызда қызметтен босатылды. 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімінің талаптарына сәйкес, теңіз күштерін айтарлықтай қысқарту қажет болғандықтан, «Вирджинияны» жою жоспарланған. Ол бастапқыда 1922 жылдың 12 шілдесінде сатылымға қойылды, бірақ әскери-теңіз күштері 1923 жылдың 6 тамызында кемені Соғыс министрлігіне берді. «Вирджиния» оның «Нью-Джерси» және «Алабама» сияқты әпке кемелерімен бірге бомбалау сынақтары үшін нысана ретінде пайдалануға тиіс болды. Бұл сынақтар АҚШ Әскери Әуе күштерімен бірлесіп, генерал Билли Митчеллдің қадағалауымен жүргізілді. 5 қыркүйекте «Вирджиния» мен «Нью-Джерси» Солтүстік Каролина штатының Кейп-Хатеррас мүйісіндегі «Даймонд-Шоалс» маяғының жанында бекітілді. Сынақтарды 2-ші бомбалау тобының «Мартин NBS 1» бомбалаушылары жүргізді. Бақылаушылар әскери тасымалдау кемесінде болды. Бомбалау шабуылдары сағат 9:00-ден аз бұрын басталды, ал үшінші шабуылда жеті «NBS 1» бомбалаушысы әрқайсысы екі бомбадан тастады, нәтижесінде екі дүркінді соққы тиді, ол үлкен зақым келтірді. Жарылыстан көпір қирады, екі мачта мен үш түтік құлап түсті. Қалған бомбалар кемеге жақын жерге түсіп, су астындағы ауыр зақымдарға себеп болды. Жиырма минут ішінде «Вирджиния» аударылып, он минуттан кейін 50 фатом тереңдікке батып, сол күні ертерек суға батқан «Нью-Джерсиге» қосылды.