Кіріспе

Адамның әлеуеті – адамның оқу, жаттығу және тәжірибе арқылы өзін жетілдіруге, қабілеттерін мен дағдыларын дамыту шегіне жету мүмкіндігі. "Адамның толық әлеуетіне қол жеткізу арқылы, ол бақытты және мазмұнды өмір сүре алады деген сенім адамның әлеуеті түсінігінің негізгі бөлігі болып табылады".

Мағынасы мен қолданылу аясы

"Потенциал" термині көбінесе қазіргі уақытта іске асырылмаған мүмкіндіктерді білдіреді. Бұл термин физикадан әлеуметтік ғылымдарға дейінгі көптеген салаларда қолданылады, заттардың энергияны босатуынан бастап адамдардың қабілеттерін дамытуына дейін, өзгеріске бейімді күйде екенін көрсетеді. Философ Аристотель бұл ұғымды өзінің әлеуеттілік және іске асыру теориясына енгізді. Бұл теория қозғалыс, себеп-салдар, этика және физиологияны "Физика", "Метафизика", "Никомах этикасы" және адам жаны туралы "Де Анима" еңбектерінде талдау үшін қолданған екі тығыз байланысты принциптердің жұбы. Теориялық тұрғыдан алғанда, дұрыс әрекет жасау арқылы әлеуетті іске асыруға болады. Мысалы, тік жардың үстіндегі тас құлауға бейім, оны итеру арқылы бұл мүмкіндікті іске асыруға болады, ал пианист болуға қабілеті бар адам, пианинода жаттығу арқылы осы әлеуетін іске асыра алады. Мүмкіндіктерді дамыту ұғымы кейде өзіңнің ең жақсы нұсқасы болу ретінде сипатталады. Өздерінің мүмкіндіктерін пайдаланбаған адамдар көбінесе "өзінің қабілетін толық пайдаланбаған" деп есептеледі. Адамның әлеуеті туралы алғашқы түсініктер, әрбір адамның толық әлеуеті оның туғанға дейін, тіпті тұқымдану сәтінен бастап ішінде болды деп санайды. Ал қазіргі заманғы анықтамалар ішкі және қоғамдық факторларды қамтиды.

Адамдық әлеует моделі

Американдық психологиялық қауымдастықтың мәлімдемесіне сәйкес, адам әлеуеті моделі – білім беру саласындағы оқушылардың өмірдің барлық саласындағы әлеуетін толыққанды дамытуға көмектесудің маңыздылығын баса назар аударатын көзқарас. Ол гуманистік психология саласымен тығыз байланысты және одан негізгі қағидаларын алады.

Адамның әлеуетті қозғалысы

Адамдық әлеует қозғалысы – 1960 жылдары адамның мүмкіндіктерін максималды деңгейге жеткізуге бағытталған ерекше контрмәдениеттік қозғалыс. Ол Абрахам Маслоу және осыған ұқсас ғалымдардың еңбектеріне негізделді, сондай-ақ психологиялық философияның бір түрі ретінде қалыптасты.