Амберг қаласының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Амберг – Германияның Бавария жеріндегі қала. Ол Жоғарғы Пфальц аймағында, Регенсбург пен Байройт қалаларының арасында, шамамен ортасында орналасқан. 2020 жылы қалада 42 мыңнан астам адам тұрды.

Тарих

Қала алғаш рет 1034 жылы, сол кезде Амменберг атауымен еске алынды. Орта ғасырларда ол маңызды сауда орталығы болды, негізінен темір кенін және темір өнімдерін экспорттады. 1269 жылы Бамбергпен бірге қала Баварияны басқарған Виттельсбах әулетіне бағынды. 1329 жылы қала мен бүкіл аймақ Виттельсбахтар отбасының Пфальц тармағына қарады. Бұл аймақ Жоғарғы Пфальц деп аталды. Ол енді Бавария герцогтығының саяси бөлігі болмаса да, географиялық тұрғыдан Бавария деп саналды және аймақ Императорлық округтер ұйымында Бавария округінің құрамына кірді. 16 ғасырда Жоғарғы Пфальц билеушілері протестантизмге көшті. Қала лютеран дінін қабылдады. Кейін биліктегі отбасы радикалды кальвинизмді енгізуге тырысқандары азаматтардың қарсылығына соқтырып, сәтсіз аяқталды. 1628 жылы Амберг пен Жоғарғы Пфальц Бавария сайлау округінің құрамына кірді. Тұрғындарға католик дініне қайта оралу немесе эмиграциялау мүмкіндігі берілді. Көптеген отбасылар қаланы тастап, Регенсбург пен Нюрнбергтің еркін императорлық қалаларына көшіп кетті. 1796 жылдың 24 тамызында, француз революциялық соғыстары кезінде қала мен оның төңірегінде Жан-Батист Журдан басқаратын 35 000 француз әскері мен австрия армиясының бас қолбасшысы, эрцгерцог Карл басқаратын 40 000 австриялықтың арасында ірі шайқас болды. Бұл австриялықтардың жеңісі болды, бірақ француз әскері көп шығынға ұшырады. Амберг 1810 жылға дейін Жоғарғы Пфальц аймақтық астанасы болды, содан кейін билік үлкен Регенсбург қаласына берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бавария американдық секторға өткен кезде Амбергте АҚШ армиясының Понд казармасы орналасты. И. Ф. Стоун бұл туралы "Палестинаға жер астынан" атты кітабында (31-беттен бастап) жазған. 1992 жылы казарма жабылды және ғимараттар жергілікті қауымға, көбінесе әлеуметтік тұрғын үйлерге берілді. 2018 жылдың соңында қалада Амберг шабуылдары болды, нәтижесінде Райнер Вендт федералдық үкіметтен бұл мәселе бойынша ұстаным білдіруін сұрады. Қала "төтенше жағдай" деп жарияланды. Баварияның ішкі істер министрі Йоахим Херманн кеңесу үшін Амбергке келді. Федералдық ішкі істер министрі Хорст Зеехофер "осы зорлық шабуылдары алаңдатарлық" деді.

The town was first mentioned in 1034, at that time under the name Ammenberg. It became an important trading centre in the Middle Ages, exporting mainly iron ore and iron products. In 1269, together with Bamberg, the town became subordinate to the Wittelsbach dynasty that ruled Bavaria. In 1329 the town and the entire region fell to the Palatinate branch of the Wittelsbach family. The region adopted the name Upper Palatinate. It was no longer part of the duchy of Bavaria politically, though in geographic terms it was regarded as Bavarian and the region was part of the Bavarian circle in the organization of the Imperial Circles. In the 16th century, the rulers of Upper Palatinate turned to Protestantism. The town turned to Lutheranism. Later attempts of the ruling family to introduce the more radical Calvinism failed due to the reluctance of its citizens. In 1628 Amberg and Upper Palatinate became part of the electorate of Bavaria. The inhabitants were given the choice to return to Catholicism or emigrate. Many families left the town and moved to the Free Imperial Cities of Regensburg and Nuremberg. On 24 August 1796, during the French Revolutionary Wars, the city and its environs were the locale of a major battle at which 35,000 French, under the command of Jean Baptiste Jourdan fought with 40,000 Austrians under the command of Archduke Charles; the French suffered significantly more losses in this Austrian victory. Amberg was the regional capital of Upper Palatinate until 1810 when power was transferred to the larger city of Regensburg. After World War II, when Bavaria fell into the American Sector, Amberg was home to Pond Barracks, a United States Army post. I. F. Stone writes about it in his book Underground to Palestine (pp. 31ff). The post was closed in 1992 and the facility turned over to the local community for housing, most of it for social housing. In late 2018, the town was the site of the Amberg attacks, resulting in Rainer Wendt asking the Federal government to take a stand on the case. The city was said to be "in a state of emergency." Joachim Herrmann, Bavarian Minister of the Interior, visited Amberg for consultations. Horst Seehofer, Federal Minister of the Interior, said "the violent attacks are worrisome."

Яһуди тарихы

Яһудилер 1294 жылға дейін Амберг қаласына қоныстанған, дәл сол кезде алғашқы құжаттар табылды. Одан кейін, 1298 жылы Риндфлайш қырғынында қаланың он үш яһудиі қаза тапты. Дегенмен, 1347 жылы алты отбасы Амбергте тұруға рұқсат алды, ал жиырма жыл өткен соң, 1367 жылы, қалада ешива ашылды. Бірақ 1403 жылы яһуди қауымы Амбергтен қуылды. 1942 жылы қалада он екі яһуди қалды. 1945 жылдан кейін азаматтардың бір бөлігі қалаға оралды, ал қаланың жанындағы "Амберг" аталған босқындар лагерінде көбінесе яһуди босқындары мен аман қалғандар орналасты. Бұрынғы КСРО-дан Германияға көші-қонның нәтижесінде 2003 жылы қаладағы яһуди халқы шамамен 275 адамға жетті. Қазіргі таңда қалада яһуди қауымы бар.