Кіріспе

Совет космонавты (туған жылы 1948)

Светлана Евгеньевна Савицкая (Светла́на Евге́ньевна Сави́цкая; туған күні 8 тамыз 1948) – Ресейдің бұрынғы әуеші және совет космонавты, 1982 жылы "Союз Т-7" ғарыш кемесімен ғарышқа ұшып, ғарышқа ұшқан екінші әйел. 1984 жылы "Союз Т-12" миссиясында ол екі рет ғарышқа ұшқан әйел және ғарыш кеңістігінде жұмыс істеген алғашқы әйел болды. Ол ұшқыш ретінде бірнеше FAI әлемдік рекордын орнатқан.

Ерте өмір және ерте мансап

Светлана Савицкая еңбекке толы отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Евгений Савицкий, Екінші дүниежүзілік соғыста көптеген наградаға ие болған батыр ұшқыш, кейін Кеңес Әуе қорғанысының Бас қолбасшысының орынбасары болды. Анасы Мәскеу қалалық коммунистік партиясының басшысы болған. Ұшқыш тәжірибесінің барысында Савицкая стратосферадан үш рет және реактивтік ұшақтардан 15 рет әлемдік рекордты жаңартқан. 1978 жылдың мамыр айында ол "Яковлев" ұшақ құрастыру зауытында сынақшы-ұшқыш болып жұмысқа орналасты. Ұшқыш тәжірибесінде ол МиГ-25 ұшағымен сағатына 2683 шақырым жылдамдыққа жеткен әлемдегі алғашқы әйел атанды. Кеңес ғарыш бағдарламасында тәжірибелі және білімі жоғары әйел болған Савицкая, өте қатал, бекем мінезді және жігерлі әйел ретінде танылған.

Кеңес ғарыш бағдарламасы

1979 жылы Савицкая әйел космонавттардың екінші тобын іріктеуге қатысты. 1980 жылдың 30 маусымында ол космонавттар тобына ресми қабылданды. Іріктелген тоғыз әйелдің ішінде Савицкая – жалғыз сынақ ұшқышы болды. Оның миссиясы уақыты американдықтардан бұрын әйелдің ғарышқа шығуын жүзеге асыру арқылы советтік пропаганда мақсатына қызмет ететін соңғы табыстарының біріне айналды. Савицкая басқа әйел космонавттарға қарағанда ұшу тәжірибесінің молдығы және ауыр, көлемді ғарыш костюмінде қажетті операцияларды бірнеше сағат бойы орындауға физикалық мүмкіндігі болғандықтан таңдалды. Олардың миссиясының маңыздылығы – Универсалды қол құралын, немесе Универсалды жұмыс құралын (УЖҚ) сынаудан өткізу болды. Украинаның Киев қаласындағы Патон институтында жасалған бұл құрал ғарышта кесу, дәнекерлеу және жалғау жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. Ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу кезінде Савицкая титан мен тот баспайтын болаттан 6 кесім жасады, анодталған алюминиймен 2 жабын жапты, қалайы мен қорғасынмен 6 дәнекерлеу сынағын жүргізді, сондай-ақ 0,5 мм титан үлгісінен сынақ кесімдерін жасады. Савицкая мен Джаннибековтің жаттығулары мен сынақтары Джаннибековке "Салют-7" экипажының екі мүшесі – Кемені жөндеу үшін бірнеше рет ғарышқа шыққан Кизим мен Соловьевке, отын құбырын толық жөндеу үшін УЖҚ-ны пайдалану техникасын үйретуге мүмкіндік берді. 1986 жылдың ақпанында Бауман атындағы Мәскеу жоғары техникалық мектебін бітірді. 1983 жылдан 1994 жылға дейін Савицкая "Энергия" ҒК-ның басшысының орынбасары болып қызмет етті. Берік коммунист болғандықтан, Савицкая 1989 жылдан бастап КСРО халық депутаты, ал 1990 жылы – Ресей халық депутаты болып сайланды және 1992 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол 1990-шы жылдардың басында КСРО-ның ыдырауын қанағаттанбады, ата-анасының барлық еңбегі бір түнде құлайды деп айтты және "олар оны көруге тірі болмағанына қуанды".

DateClassDisciplinePlaneResult
June 6, 1974turbojetClimb to 6000 mMiG 211:20.4 min
June 6, 1974turbojetClimb to 9000 mMiG 211:46.7 min
June 7, 1974turbojetClimb to 3000 mMiG 210:59.1 min
June 7, 1974turbojetClimb to 12000 mMiG 212:35.1 min
November 15, 1974rocket planeClimb to 3000 mMiG 210:41.2 min
November 15, 1974rocket planeClimb to 9000 mMiG 211:21 min
November 15, 1974rocket planeClimb to 12000 mMiG 211:59.3 min
June 2, 1975turbojetSpeed over 15/25 kmMiG 252683.45 km/h
August 31, 1977turbojetAltitude in horizontal flightMiG 2521,209.9 m
October 21, 1977turbojetSpeed over circuit of 500 kmMiG 252466.31 km/h
April 12, 1978turbojetSpeed over circuit of 1000 kmMiG 252333 km/h
January 17, 1979internal combustion planeClimb to 3000 mYak 504:21.4 min
April 23, 1981turbojet, take off weight 16–20 tonsPayload at 2000 m altitudeYak 40K5012 kg
April 24, 1981turbojet, take off weight 12–16 tonsPayload at 2000 m altitudeYak 40K4084 kg