Кіріспе
Орта ғасырлық швед кабинеті, 1809 жылы таратылған Корольдік кеңесі (Riksrådet немесе Rådet: кейде Senatus Regni Sueciae), Швеция короліне кеңес берген және кейде онымен бірге билік жүргізген салтанатты тұлғалардан (stormän) тұратын орта ғасырлық кабинет болды. 1634 жылғы Үкімет заңнамасы, Швецияның қазіргі заманғы мағынадағы алғашқы жазбаша конституциясы, корольдің кеңесі болуы міндетті екенін, бірақ король швед тегінен болған, жұмысқа лайық деп тапқан кез келген адамды таңдауға ерікті екенін айқындады. Абсолютизмді орнату кезінде Карл XI эквивалентті органға Корольдік кеңес (Kungligt råd) деп ат қойды. Еркіндік дәуірінде орта ғасырлық атау қайта қолданылды, бірақ Густав III-тің қан төгілмейтін төңкерісінен кейін ескі орган іс жүзінде таратылды. 1809 жылғы Үкімет заңнамасы Мемлекеттік кеңес құрды, ол сондай-ақ Патша Кеңесі (Konungen i Statsrådet) деп те аталады, бұл конституциялық талапқа сәйкес кабинетке айналды, онда Патша барлық мемлекеттік шешімдерді кабинет министрлерінің (Statsråd) қатысуымен қабылдауы керек болды. 19-ғасыр бойы және 1974 жылғы Үкімет заңнамасының қабылдануымен аяқталған эволюция нәтижесінде бұл жаңа Кеңес біртіндеп Премьер-министр төрағалық ететін және 1975 жылдан бері Риксдаг сайлайтын, Үкімет (Regeringen) деп аталатын министрлер кабинетіне айналды, ол таза рәсімдік монархтан тәуелсіз мемлекетті басқарады.
The Council of the Realm, or simply The Council (Riksrådet or Rådet: sometimes in Senatus Regni Sueciae), was a cabinet of medieval origin, consisting of magnates (stormän) which advised, and at times co ruled with, the King of Sweden. The 1634 Instrument of Government, Sweden's first written constitution in the modern sense, stipulated that the King must have a council, but he was free to choose whomever he might find suitable for the job, as long as they were of Swedish birth. At the introduction of absolutism, Charles XI had the equivalent organ named as Royal Council (Kungligt råd). In the Age of Liberty, the medieval name was reused, but after the bloodless revolution of Gustav III, the old organ was practically abolished. The 1809 Instrument of Government, created a Council of State, also known as the King in Council (Konungen i Statsrådet) which became the constitutionally mandated cabinet where the King had to make all state decisions in the presence of his cabinet ministers (Statsråd). Throughout the 19th century and reaching its culmination with the enactment of the 1974 Instrument of Government, this new Council gradually transformed into an executive cabinet of ministers known as The Government (Regeringen), chaired and formed by the Prime Minister who since 1975 is elected by the Riksdag, and which governs the Realm independently of a purely ceremonial monarch.
Орта ғасырлар
Магнус III билік құрған 1275 және 1290 жылдар аралығында кеңес отырыстары тұрақты институтқа айналып, Риксдротс (Steward), Риксмарск (Constable) және Риксканслер (Chancellor) лауазымдары құрылды. Әсіресе король Густав Вазаның орталықтандырылған мемлекет құруға бағытталған күш-жігерінен бастап, Кеңес (Riksråd) мүшелері бірте-бірте бұрынғыдай жартылай тәуелсіз соғыс басшылары емес, сарай адамы мен мемлекеттік қызметкерлерге айналды.
Парламентаризм мен абсолюттік монархия
Кеңесшілер патшалықтағы ең жоғары лауазымға ие болды және «патшаның туыстары» деп аталды. Шамамен 1672 жылдан бастап, Карл XI кәмелетке толған жылы, кеңес жиі жинала берді, ақырында патша белгілі бір мәселелерді талқылау үшін сенімді туыстары мен кеңесшілерден құралған арнайы топты пайдалана отырып, автократиялық билік жүргізді. Скания соғысы (1674–1679) патшаға, Эстаттардың келісімімен, Ренессанс абсолютизмі үлгісіндегі абсолюттік монархияны орнатуға мүмкіндік берді. Кеңес, Парламент, жергілікті басқару, заң жүйесі, Швеция шіркеуі – барлығы патша мен оның хатшыларының билігіне бағынды. Бұл патшалар мен аристократия арасындағы ұзақ билік күресінің нәтижесі болды. Жүйені өзгертуді бекіткен Риксдаг актілерінің біріншісі – патшаның 1634 жылғы конституциямен байланысты емес екендігі туралы жарияланым болды, оған ешбір патша немесе патшайым ерікті түрде келіспеген. Кеңесшілер енді патшаның қалауынша тағайындалып, қызметтен босатылатын Патшалық кеңесшілері атағын алды. 1713 жылы Карл XI-нің ұлы және мұрагері Карл XII, соғыс даласынан үкімет жүргізуге мүмкіндік беру үшін Канцелярияға жаңа ережелерді енгізді. Бірақ 1718 жылы Норвегиядағы Фредриксталь қамалында болған кенеттен қайтысы парламентке (Эстаттардың Риксдағы) 1719 және 1721 жылдары жаңа конституция жазуға мүмкіндік берді, ол Швецияға жарты ғасырға жаңартылған келісімділік, содан кейін парламенттік үкіметті сыйлады. Бірінші дәрежелі ақсүйектер парламент пен кеңеске де үстемдік етті. Кеңес енді 16 мүшеден тұрды және оған патша төрағалық етті. Әр кеңесші бір дауысқа ие болды, ал төраға ретінде патша екі дауысқа ие болды. Кеңес елдің үкіметі болды, сонымен қатар жоғарғы сот органы да еді. 1738 жылдан бастап Эстаттар кеңесшілерді Эстаттардың көпшілігіне сәйкес келетін жағдай жасау үшін алып тастауға құқылы болды, сондай-ақ Эстаттар партиялық бағыттар бойынша Канцелярияның президентін (премьер-министр) тағайындады. Осы кезеңде баспасөз бостандығы туралы заң (1766) да қабылданды. Бұл бостандық дәуірі 1772 жылы Густав III патшаның қан төгілмейтін төңкерісіне дейін созылды, ол 1634 жылғы Үкімет құралы арқылы патшалық егемендікті қалпына келтірді. 1789 жылы конституцияға түзетулер енгізу арқылы, Одақ және қауіпсіздік туралы актімен (Förenings och Säkerhets Acten), ақсүйектердің жоғары лауазымдарға эксклюзивті құқығы жойылды, ал бургерлер мен шаруалар да осы артықшылықтарды алды – бұл қазіргі демократияға қадам болды. Аристократиялық басқару мемлекеттік органдарда тоқтатылды, өйткені, басқа нәрселермен қатар, құпия кеңес акті бойынша мүлдем таратылды, бірақ сол кездегі кеңесшілер өмір бойына өз атақтарын сақтап қалды. Кеңестің сот функциясы патшаның Жоғарғы сотына (Konungens Högsta Domstol) берілді, ол ақсүйек және қара халықтан тең мүшелерден тұрды. 1789 жылғы конституциялық түзетуде Густав III Кеңестің конституциялық билігін жоюды қалаған (оның пікірінше, атқарушы биліктің патшалық билігіне кедергі келтіретін қиындық), оның орнына кеңесшілердің санын анықтау құқығын алды. Ол кеңесшілердің саны нөлге тең болуын шешті, оның орнына ол Мемлекеттік кеңестің алдағысы болған Rikets allmänna ärendens beredning кеңсесін құрды. 1809 жылы Фин соғысындағы жеңіліс Густав IV Адольфты әскери төңкеріспен құлатты, Густав дәуірін жаңа династиямен және Эстаттарға бастама беруді қалпына келтіретін жаңа конституциямен алмастырды.
1809 жылғы және одан кейінгі даму
1809 жылғы 6 маусымда жаңа конституция қабылданды, патша әлі де Мемлекеттік кеңестің мүшелерін тағайындады, бірақ заң шығару өкілеттіктері тағы да Ақсүйектер Риксдағымен бөлісті. Жаңа кеңес тоғыз мүшеден тұратын, оның басты мүшелері Әділет министрі (Justitiestatsminister) және Сыртқы істер министрі (Utrikesstatsminister) болды. 1840 жылғы ведомство реформасы министр басқаратын жеті министрлік құрды, ал 1866 жылы төрт қабат жойылып, жаңа екі палаталы Риксдаг құрылды. 1917 жылы, 1914 жылғы сарай дағдарысының (Borggårdskrisen) нәтижесінде Швецияда парламенттік жүйе нығайтылды және король Риксдагтың пікірін ескермей, министрлер кабинетінің мүшелерін тәуелсіз тағайындай алмады.