Кіріспе

Инн (Aenus; ) – Швейцария, Австрия және Германиядағы өзен. Бұл ұзын өзен Дунайдың оң саласы болып табылады және ағын көлемі бойынша Дунайдың үшінші ірі саласы есептеледі. Оның су жиналатын алабының ең биік нүктесі – Пиц Бернина шыңы. Энгадин, Эн өзенінің аңғары – Швейцариядағы сулары Дунай арқылы Қара теңізге құятын жалғыз аңғар.

Этимология

Инн атауы ежелгі кельт тілдеріндегі "эн" және "ениос" сөздерінен шыққан, яғни "су" деген мағынаны білдіреді. 1338 жылғы құжатта өзен "Вассер" (неміс тілінде "су") деп аталған. 105-109 жылдарға жатқан алғашқы жазбаша айғақ (Publii Corneli Taciti historiarium liber tertius) мынадай сөздерді қамтиды: "Sextilius Felix ad occupandam ripam Aeni fluminis, quod Raetos Noricosque interfluit, missus" ("Секстилий Феликс реттер және нориктер арасында ағатын Инн өзенінің жағалауын басып алу үшін жіберілді"). Рим империясының басқа авторлары да өзенді "Айнос" (грекше) немесе "Аэнус" (латынша) деп атаған. Орта ғасырлардағы латын тілінде "Enus" немесе "Oenus" деп жазылған. Ескі бавария тіліндегі "е"-ден "i"-ге ауысу "Enus" атауын "Инн" атауына айналдырды. 17 ғасырға дейін ол осылай немесе "Yn", сондай-ақ "Ihn" немесе "Yhn" деп жазылған. Екі "n" әрпі тек 16 ғасырда пайда болды, мысалы, 1557 жылғы Тирольдік Ландреймде, ал 18 ғасырдан бастап осы жазылу түрі және қысқа дауыстымен айтылу қалыпты жағдайға айналды. Рим дәуіріндегі айтылымдар өзеннің төменгі ағысын көрсетеді. Тироль аймағын алғаш рет 6 ғасырда Венеций Фортунат "Аэнус" деп атады. "Энгадин" және "En" атаулары өзеннің жоғарғы ағысының әрқашан осылай аталғанын көрсетеді. Мейрамхананың Решен өткеліндегі Адиге өзенінің жанынан пайда болғанына сенгендер болғанымен, 16 ғасырдан бері оның бастауы Малоя өткеліндегі көлдер аймағында деп есептеледі.

География

Инннің бастауы Швейцария Альпында, Сент-Морицтің батысында, Энгадин аймағында орналасқан, ол өзеннің атымен аталған (романш тілінде Engiadina; латын тілінде vallis Eniatina). Көзінен көп ұзамай шыққаннан кейін Инн өзені өз ағысындағы ең ірі көлдер – Силс және Сильваплана көлдері арқылы ағады. Ол солтүстік-шығысқа қарай Австрияға кіріп, Ландектен бастап Австрияның Тироль аймағы мен оның астанасы Инсбрук (Инн үстінен көпір) арқылы шығысқа қарай ағып, Куфштейнге жақын Бавария шекарасын кесіп өтеді. Бавария аумағында өзен солтүстікке қарай ағып, Розенхайм, Вассербург-ам-Инн және Вальдкрайбург қалаларынан өтеді; содан кейін шығысқа бұрылып, Мюльдорф және Нойеттинг қалалары арқылы ағып, екі ірі саласы – Альц және Салзах өзендерімен толығады. Осы жерден Дунайға дейін Германия (Бавария) мен Австрия (Жоғарғы Австрия) арасындағы шекараны құрайды. Өзеннің осы соңғы бөлігіндегі қалалар: Марктл-ам-Инн, Симбах-он-Инн, Браунау-ам-Инн және Шердинг. Пассауда Инн ақыры Дунайға құяды (сондай-ақ Ильц өзені де осы жерде құяды). Пассауда кездескенде Инннің орташа су ағыны Дунайдан жоғары болғанымен, оның су жинау алабында Дунай су жинау алабының ең биік нүктесі – Пиц Бернина орналасқан, Инн Дунайдың үлкен ұзындығы, кеңірек су жинау алабы және тұрақты су ағыны бар саласы болып саналады. Инн – Швейцариядан басталып, Қара теңізге (Дунай арқылы) құятын жалғыз өзен.