Кіріспе

Корнелиус Кардью (7 мамыр 1936 – 13 желтоқсан 1981) – ағылшын эксперименталды музыка композиторы және Scratch Orchestra эксперименталды орындаушы ансамблінің негізін қалаушы (Ховард Скемптон және Майкл Парсонспен бірге). Кейіннен ол эксперименталды музыкадан бас тартты, өзінің 1973 жылғы «Piano Album» бағдарламалық жазбаларында «авангардтық стильде шығармалар жазуды тоқтатқанын» түсіндірді. Оның музыкалық мансабы хор әншісі ретінде басталды. 1953 жылдан 1957 жылға дейін Кардью Лондонның Корольдік музыка академиясында фортепиано, виолончель және композицияны оқыды.

Мансап

Колонияда жақында құрылған Электрондық Музыка Студиясында оқуға стипендия жеңіп алғаннан кейін, Кардю 1958-1960 жылдары Карлхайнц Стокгаузеннің көмекшісі болды. Оған неміс композиторының «Карре» партитурасының композициялық жоспарларын тәуелсіз түрде әзірлеу міндеті жүктелді, ал Стокгаузен былай деді:

Музыкант ретінде ол ерекше болды, себебі ол жақсы пианист ғана емес, сонымен қатар жақсы импровизатор еді. Мен оны 50-ші жылдардың соңында өзімнің көмекшім ретінде жұмысқа алдым, және ол үш жылдан астам уақыт бойы менімен бірге жұмыс істеді. Мен оған ешқашан басқа музыкантқа тапсырмаған жұмысты тапсырдым, яғни мен құрастырып жатқан партитура бойынша бірге жұмыс істеуді. Ол музыканттардың арасындағы ең жақсы мысалдардың бірі болды, өйткені ол композицияның ең соңғы теорияларымен қатар орындаушылық шеберлікке де жақсы білімді болды.

Белгісіздік және американдық эксперименталистер

1958 жылы Кардью Кёльн қаласында Джон Кейдж бен Дэвид Тюдордың концерттер сериясын көрді, бұл оған зор әсер етті. Осының нәтижесінде ол Шёнбергтен кейінгі сериялық композициядан бас тартып, оның ең танымал болған белгісіз және эксперименталды ноталарын жасауға көшті. 60-жылдардың басы мен ортасында ол Мортон Фельдман, Ла Монте Янг, Эрл Браун, Кристиан Вольф және Кейдж сияқты американдық экспериментатор-композиторлардың туындыларын ағылшын тыңлаушыларына таныстыруда ерекше көзге түсті. Кардюдің эксперименталды кезеңіндегі ең маңызды ноталары – «Трактат» (1963–67), 193 беттен тұратын графикалық нота, ол интерпретациялауда үлкен еркіндік береді, және Конфуцийдің Езра Паунд аударған нұсқаларына негізделген «Ұлы білім» – жеті бөлімнен немесе «параграфтардан» тұратын туынды. «Ұлы білім» Скретч оркестрінің құрылуына түрткіс болды. Сол жылдары ол графикалық дизайн курсын оқыды.

Саяси араласу

Кардью 1970-ші жылдары Англия Коммунистік партиясының (марксистік-лениншіл) мүшесі болды, ал 1979 жылы Ұлыбританияның революциялық коммунистік партиясының (марксистік-лениншіл) құрылуына қатысып, Орталық комитетіне мүше болды. Скретч оркестрі тарағаннан бастап өмірінің соңына дейін оның шығармашылық еңбектері саяси көзқарастарын көрсетеді. 1976 жылы Музыканттар одағының Орталық Лондон бөлімінде өткен жиналыста ол Дэвид Боуиді фашист деп айыптаған даулы ұсыныс енгізді, себебі Боуи: "Британия фашистік көшбасшыға дайын, менің ойымша, Британияға фашистік көшбасшы пайдалы болар" деген еді. Ұсыныста былай делінген:

Дауыс беру тең түсті, он екі қолдады, ал он екі қарсы болды, бірақ екінші ұсыныс 15–2 дауыспен қабылданды.

Мұра

Тони Харрис (2013) Кардьюдың Уикипедияға немесе Нью-Гроув сияқты басқа энциклопедияларға қосылуы оның композитор ретіндегі мұрасын басып тастайды және оның жұмысының батыс классикалық музыка канонына үлес қосушылармен үйлеспейтін аспектілерін назарына алмауға себеп болады деп санайды. Яғни, бұл оның музыка жасауға деген көзқарасын немесе тәсілін анықтамайды және оның музыкаға тигізген әсерін көрсетуге ұмтылмайды. Композиторлар, егер батыс классикалық контексте есте сақталып, құрметтелсе, олардың энциклопедиялық форматта жариялануын ақтау үшін, өздерінен кейін шедеврлер қалдыруы керек, ал осы форматтың нұсқаулары композитордың өмірбаянының қандай болу керектігін анықтайды.

Өлім

Кардю 1981 жылғы 13 желтоқсанда 45 жасында, Лондондағы Лейтон ауданындағы үйінің жанында болған қашып кеткен көлік апатының салдарынан қаза тапты. Көлік жүргізушісі табылған жоқ. Музыкант Джон Тилбери өзінің "Корнелиус Кардю – аяқталмаған өмір" атты кітабында Кардюдың белсенді марксистік-лениндік қызметіне байланысты өлтірілу мүмкіндігін "жоққа шығаруға болмайды" деген пікірді келтіреді. Тилбери Кардюдың досы Джон Махаргтың сөзін цитаталайды: "МИ5 өте қатал; адамдар оны түсінбейді. Олар алдын ала өлтіреді". Кардюдің туғанына 70 жыл толуына арналған фестиваль, оның өмірінің барлық кезеңдерінен музыкалық орындаулар мен оның музыкасына арналған симпозиум 2006 жылғы 7 мамырда Лондонның Сесил Шарп үйінде өтті.

Танымал мәдениетте

1999 жылы Кардюдың "Трактатының" 183-беті эксперименталды рок тобы Sonic Youth-тың SYR4: Goodbye 20th Century альбомында орындалды. "Корнелиус Кардю" – Алан Мурдың "Скизз" туындысындағы жұмыссыз құбыршының есімі. 1980 жылы жарық көрген "Ату кеші" романында "Корнелиус Кардю" атты кейіпкер (саяси радикалдың пародиязы ретінде) кездеседі. Неміс музыканты және композиторы Эккехард Эхлерс 2001 жылы Кардюден шабыттанған "Эккехард Эхлерс Корнелиус Кардюді орындайды" атты туындысын жариялады, ол Staubgold Records лейблы арқылы шығарылды. АҚШ-тың The Music Lovers тобы "Thank You, Cornelius Cardew" әнінде Кардюді атады. Бұл ән 2006 жылы шыққан "The Music Lovers' Guide for Young People" альбомында орналасқан.