Кіріспе

Француз драматургі (1820–1889)

Гийом Виктор Эмиль Ожие (ɡijom viktɔʁ emil oʒje; 17 қыркүйек 1820 – 25 қазан 1889) – француз драматургі. Ол 1857 жылғы 31 наурызда Франция академиясының 1-орындығын алған он үшінші мүше болды.

Өмірбаян

Ожие Валенста, Дром департаментінде, Пиго Лебрунның немересі болып дүниеге келді және тумысымен қатар, рухымен де бай буржуазияның өкілі болды. Жақсы білім алып, құқық тағылымын бітірген соң, ол екі актілі, өлеңмен жазылған "La Ciguë" (1844) атты пьеса жазды, оны Théâtre Français қабылдамады, бірақ Одеон театрында үлкен жетістікке ие болды. Осы оқиға оның кәсібін анықтады. Содан бері, белгілі бір уақыт аралықтармен, жеке немесе басқа жазушылармен бірлесіп – Жюль Сандо, Эжен Марин Лабиш, Эдуард Фуссье – ол "Жибоердің ұлы" (1862) сияқты пьесаларды жазды, ол Франциядағы дін қызметкерлеріне жасалған шабуыл деп есептелді және императордың тікелей араласуымен сахнаға қойылды. Оның соңғы комедиясы – "Лес Фуршэмбо" (1879 жыл). Одан кейін, нашар туынды жасаймын деген қорқыныштан, ол ештеңе жазбады. Ол Круасси-сюр-Сендегі үйінде қайтыс болды.

Мансап

Ол өзінің өмірін "оқиғасыз" деп сипаттады. L'Aventurière (1848), оның маңызды туындыларының біріншісі, романтикалық идеалдардан ауытқуды көрсетеді; ал «Марияж д’Олимп» (1855) пьесасында куртизан Дюманың «Камелия гүлді ханым» туындысындағыдай бейнеленбей, нақты қандай болса, солай көрсетіледі. «Габриэль» (1849) романында жақын дос емес, күйеуі симпатия тудыратын кейіпкер болып келеді. Ожие Чарльз Гуноның алғашқы операсы – «Сафо» (1851) либреттосын жазды. Осы нұсқада Глицера есімді әйел опасыздықпен әрекет ететін жаман кейіпкер, ал өзін-өзі құрбан ететін бас кейіпкер «сапфист» емес, толыққанды гетеросексуал. «Жақсылардың қасіреті» (1858) пьесасында өзінің құлықтарын сату арқылы ақша табуға тырысқан әйел қамшының соққысына ұшырайды. Алтынға құмарлық, әлеуметтік моральдық талаптар, ультрамонтанизм, билікке құмарлық – осылар «Les Effrontés» (1861), «Le Fils de Giboyer» (1862), «Le Baron d’Estrigaud» (1866), «Lions et renards» (1869) пьесаларында сатираланды. «Мырза Пуарьедің күйеуі» (1854) пьесасы, Жюль Сандомен бірлесіп жазылған, Ожие өнерінің шыңына жеткен туындысы; «Philiberte» (1853) пьесасында ол әдемі әрі нәзік қонақ бөлмесі комедиясын жазды; ал «Жан де Томмери» пьесасы 1870 жылғы ауыр жеңілістерден кейін 1873 жылы сахнаға қойылды, онда патриотизмнің қайта жаңғыруы күшті әрі айқын естіледі. Оның соңғы екі драмасы – «Мадам Каверле» (1876) және «Les Fourchambault» (1879) – мәселелі пьесалар. Бірақ Ожие тек уағызшы ғана еді деп айту әділ болмас. Ол Мольер мен ұлы драматургтарға қатысты қолданылатын моралист еді. Драмалардың қызықтылығы күрделі сюжетке емес, кейіпкерлерге байланысты. Оның ер және әйел кейіпкерлері шынайы, олардың кейбіреулері өкілді тұлғалар. Ожиедің алғашқы драмасы – «La Ciguë» (1844) романтикалық драманың азаматтық кезеңіне жатады. Оның тақырыптарының ауқымы поэзияның лирикалық шақыруларына көп мүмкіндік бермейді. Оның өлеңдері, ұлы ақынның өлеңдері болмаса да, тамаша драмалық қасиеттерге ие, ал прозалық драмаларының тілі тікелейлігімен, сергектігімен, күш-қуатымен және зор әсер ететін зиялылығымен ерекшеленеді.