Кіріспе

Американдық жазушы (1891–1954)

Максвелл "Боги" Боденхайм (26 мамыр 1891 – 6 ақпан 1954) – американдық ақын және романист. Чикагодағы әдеби тұлға, кейін Нью-Йоркке көшіп, Гринвич-Вилладж богемаларының «королі» атанды. Оның туындылары 1920-ші жылдардағы джаз дәуірінде халықаралық даңқ әкелді.

Ерте өмір

Миссисипи штатының Херманвилл қаласында туған Максвелл Боденхаймер, Соломон Боденхаймердің (1858 жылдың шілдесінде туған) және Кэрридің (1860 жылдың сәуірінде туған) ұлы болды. Оның әкесі Германияда, ал анасы Эльзас-Лотарингияда дүниеге келген. Кэрри 1881 жылы, ал Соломон 1888 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. 1900 жылы отбасы Миссисипиден Чикаго қаласына көшіп өтті. Федералдық халық санағында олардың мекенжайы 431 46-шы көше, Чикаго деп тіркелді.

Жұмыс

Жас Боденгейм мен одан да жас жазушы Бен Хехт Чикагода кездесіп, 1912 жыл шамасында әдеби дос болды. (Ол кезде Боденгейм "Бөге" деген лақап атымен танымал болған. Бұл лақап аты оның Гринвич-Виллидждегі кейінгі жылдарында да қолданылды). Олар "Чикаго әдеби уақыты" (1923–1924) журналын бірлесіп құрды. Оның қатысушылары Карл Сэндбург, Теодор Дрейзер, Эдгар Ли Мастерс, Виттер Биннер, Артур Дэвисон Фикке, Флойд Делл, Вахел Линдсей және Шервуд Андерсон болды. Боденгейм Чикагодағы богемиялық әлеуметтік клуб "Дүкеннің" негізін салушы, мүсінші және биші Лу Уолл Мурмен бірге болды. Боденгейм өзінің алғашқы өлеңдерін 1914 жылы жаңашыл "Поэзия" журналында жариялады. Боденгеймнің өлеңі 1917 жылғы "Басқалар: Жаңа өлеңдер антологиясы" кітабында жарияланды, онда Т. С. Элиот, Марианна Мур, Карл Сэндбург, Уильям Карлос Уильямс және Уоллес Стивенс сияқты болашақ белгілі тұлғалардың өлеңдері де бар еді. Ақын Нью-Йорк қаласында тұрғанда Гринвич-Виллидждің "Қарға поэзия үйірмесінің" белсенді мүшесі болды. Келесі он жылда ол өзін жетекші американдық автор ретінде таныстырып, көптеген имиджистердің әдістерін қамтитын он өлең кітабы мен 13 роман жариялады. Оның өлең кітаптарына "Минна және мен" (1918), "Кеңес" (1920), "Осы заманға қарсы" (1923), "Испания королі" (1928), "Джазды әкелейік!" (1930) және "Таңдалған өлеңдер 1914–1944" (1946) кіреді. Боденгеймнің романдары: "Жаман адам" (1923), "Джессиканы толықтыру" (1925), "Тоғызыншы авеню" (1926), "Грузия Мэй" (1927), "Роликтерде жалаңаш" (1930) және "Адал қыз" (1930). Сыншы Джон Штраусбау Боденгеймнің "тиым салынған жылдары Гринвич-Виллидждің ұзаққа созылған мас тойы кезінде тудыруға оңай болатын нағыз сенделуге лайық дарынға ие болғанын" айтады. Штраусбау Боденгеймнің "мақтаншы, қорлаушы мінез-құлқы және басқа еркектердің әйелдерін олардың көздерінің алдында ұрлауға тырысуы оны үнемі жаққа соққыға ұшыратып, Вебстер Холлдың барларынан, кештерінен және жалған богемиялық тойлардан қуылғандығын" атап көрсетеді. Нью-Йорктің Гринвич-Виллиджіндегі богемиялық өмірдің көп жылдар бойы жетекші тұлғасы болған Боденгейм 1920-1930 жылдардағы жетістігінен кейін тез құлдырады.

Некелер

Боденгеймнің үш әйелі болған. Оның алғашқы әйелі Мина Шейн (1918 жылы тұрмысқа шығып, 1938 жылы ажырасты), одан 1920 жылы туған Солберт деген бір ұлы болды. Екінші әйелі Грейс Финан (1939 жылы тұрмысқа шығып, 1950 жылы қайтыс болды). Жесір қалғаннан кейін ол Рут Фагинге үйленді (1952 жылы үйленген, 1954 жылы өлтірілгенге дейін). Ол екінші әйелі Грейске үйленер алдында сұраныш айтушы (қайыршы) болып кеткен. Олар некелерінің бір бөлігін Кэтскилл тауларында өткізді. 1950 жылы ол қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін, ол бірнеше рет вандализм және маскүнемдік үшін тұтқындалып, ауруханаға жатқызылды. Рут Фагин, одан 28 жас кіші, оның жағдайы нашар өмір салтын бөлісті. Олар үйсіз қалды және саябақтағы орындықтарда ұйықтады. Ол көру қабілеті жақсы болса да, кейде "Мен соқырмын" деп жазылған қағазды алып, ақша сұрады. Кейде ақша немесе ішімдік үшін қысқа өлеңдер шығарды. Рут проституциямен айналысты, бұл оның күйеуінің зорлық-зомбылық көрсетуіне әкеп соқты.

Өлім

Боденхайм мен Рут 1954 жылғы 6 ақпанда Манхэттендегі Үшінші авенюдің 97-үйінде 25 жасар ыдыс жуушы Харольд "Чарли" Вайнбергтің қолынан қаза тапты. Олар онымен Виллаж көшелерінде танысып, достық қарым-қатынас орнатқан және ол оларды Боуэриден бірнеше блок қашықтықтағы өз бөлмесінде түндеуге шақырған. Вайнберг пен Рут 62 жастағы, мас Боденхайм ұйықтап жатқандай болған төсектің жанында қарым-қатынас жасады. Боденхайм оянды, Вайнбергке қарсы шығып, екеуі төбелес бастады. Вайнберг Боденхаймды екі рет кеудесінен атты. Ол Рутты ұрып, арқасына төрт рет пышақ салды. Вайнберг екеуін де өлтіргенін мойындады, бірақ өзін ақтау үшін: "Мен медальға лайықпын. Мен екі коммунисті өлтірдім" деді. Вайнберг ақыл-есі дұрыс емес (социопат) деп танылып, психиатриялық емханаға жіберілді. Гехт Боденхаймның жаназасына төлеуге келісті. Боденхаймның бұрынғы әйелі Мина Шейн оны Нью-Джерси штатының Эмерсон қаласындағы Седар-парк зиратындағы отбасылық жерлеу орнына жерлеуді ұйымдастырды.

Мұра

Боденгеймнің 1954 жылы қайтыс болғаннан кейін алты ай өткен соң жарық көрген «Гринвич-Виллидждегі өмірім мен махаббатым» атты мемуарларын негізінен баспагер Сэмюэл Роттың жазушысы Дэвид Джордж Плоткин жазған. Рот Боденгеймге Гринвич-Виллидж туралы өмірбаяндық әңгімелері үшін ақы төлеп отырған, дәл сол кезде жазушы қаза тапқан. Хехт 1958 жылы шыққан «Винкельберг» пьесасын богемиялық ақынның өміріне негізделген. Максвелл Боденгейм туралы үш толық өмірбаян жарық көрді: Эдвард Т. Девоудың докторлық диссертациясы «Гауди Таттерстегі жан», Пенсильвания университеті (1957); Джек Б. Мурдың «Максвелл Боденгейм» (1970); және Артур Б. Сакстың докторлық диссертациясы «Көтерілістің қажеттілігі: Максвелл Боденгеймнің романдары» (1975), Висконсин-Мэдисон университеті. Оның журналистикасының маңызды жинағы 2024 жылы «Tough Poets Press» баспасынан «Bughouse Dope: Selected Essays & Articles» деген атпен, Пол Махер-младшийдің редакторлығымен және кіріспесімен жарық көрді.