Франческо Бернарди: Селебрити-кастрат және Гендельмен ынтымақтастығы
Senesino
Франческо Бернарди (Senesino) – белгілі итальян қастрат әншісі, Гендельмен тығыз жұмыстасқан. 1724 жылғы даулы оқиғасы мен әдебиеттегі рөлі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық кастрат (1686–1758)
Italian castrato (1686 1758)
Франческо Бернарди (franˈtʃesko berˈnardi; 31 қазан 1686 – 27 қараша 1758), Senesino (seneˈziːno немесе дәстүрлі seneˈsiːno) деген атпен танымал, белгілі итальяндық контральто кастраты, ең әсіресе композитор Георг Фридрих Гендельмен ұзақ жылғы ынтымақтастығы үшін бүгінге дейін есімізде сақталып қалған. Ол 1724 жылы сопрано Анастасия Робинсонмен болған қоғамдық дауға да қатысты, оны сатирик Джонатан Свифт кеңінен таратты. Бұл оқиға 1724 және 1736 жылдар аралығында жазылған, авторлары белгісіз, әдепсіз, әйелдерді кемсітетін және кейде жыныстық тұрғыдан радикалды хаттардың жазылуына себеп болды, бұл хаттар Реставрация әдебиетін зерттеушілер үшін зерттеу нысанына айналды.
Francesco Bernardi (franˈtʃesko berˈnardi; 31 October 1686 – 27 November 1758), known as Senesino (seneˈziːno or traditionally seneˈsiːno), was a celebrated Italian contralto castrato, particularly remembered today for his long collaboration with the composer George Frideric Handel. He was also involved in a public scandal with the soprano Anastasia Robinson in 1724 which was circulated widely by the satirist Jonathan Swift, and inspired a number of anonymously written obscene, misogynistic, and at times sexually subversive epistles written between 1724 and 1736 which have become a topic of study among scholars of Restoration literature.
Ерте өмір және мансап
Сенесино Сиена қаласындағы шаштараздың ұлы болды (оның сахналық аты осыдан шыққан). Ол 1695 жылы собор хорына қосылды және салыстырмалы түрде кеш, он үш жасында кастрацияланды. Оның тұңғыш өнері 1707 жылы Венецияда болды, ал келесі он жылда ол еуропалық атаққа ие болды. 1717 жылы Дрезденде Лоттидің «Гиове» операсында орындағанда, оның жалақысы да осыған сай үлкен болды. Көптеген кастратилер сияқты, Сенесиноның актерлік шеберлігі туралы пікірлер әрқашан жағымды болған жоқ, тіпті кейде теріс болды. Импресарио граф Франческо Замбекари 1715 жылы Неапольдегі өнері туралы былай деп жазды: «Сенесино әлі де өзін нашар ұстап жүр; ол мүсіндей тұрады, ал кейде қимыл жасаса, ол қалағандай емес, керісінше қимыл жасайды». Алайда, әншінің дауыс қабілетіне күмән болған жоқ. 1719 жылы композитор Кванц Дрездендегі Лоттидің «Теофана» операсында оны естіп, былай деді: «Оның күшті, анық, тең және тәтті контральто дауысы, мінсіз интонациясы және тамаша тремолосы болды. Оның ән айқауы шеберлікпен, сөйлеуі теңдесіз болды. Ол үлкен құштарлықпен аллегроларды орындады, және кеудеден шығатын, айқын әрі жағымды әуендерді жылдам бөліп көрсетті. Оның сыртқы келбеті сахнаға сай болды, ал қимылдары табиғи және ақылға қонымды болды. Осы қасиеттеріне ол сұлу тұлғасын қосты, бірақ оның сыртқы түрі мен мінез-құлқы махаббатқа толы адамға қарағанда, батыр рөліне көбірек сай келді».
Senesino was the son of a barber from Siena (hence his stage name). He joined the cathedral choir there in 1695 and was castrated at the comparatively late age of thirteen. His debut was at Venice in 1707, and during the next decade he acquired a European reputation and, by the time he sang in Lotti's Giove in Argo in 1717 at Dresden, a commensurately enormous salary. As with many castrati, reports of Senesino's acting were not always positive, to say the least. The impresario Count Francesco Zambeccari wrote of his performance in Naples in 1715: "Senesino continues to comport himself badly enough; he stands like a statue, and when occasionally he does make a gesture, he makes one directly the opposite of what is wanted." Of the singer's vocal abilities, however, there was no doubt. In 1719, the composer Quantz heard him in Lotti's Teofane at Dresden, and stated: "He had a powerful, clear, equal and sweet contralto voice, with a perfect intonation and an excellent shake. His manner of singing was masterly and his elocution unrivalled. he sang allegros with great fire, and marked rapid divisions, from the chest, in an articulate and pleasing manner. His countenance was well adapted to the stage, and his action was natural and noble. To these qualities he joined a majestic figure; but his aspect and deportment were more suited to the part of a hero than of a lover."
Сенесино мен Гендел
1720 жылы сот композиторы Иоганн Давид Хайнихенмен «Флавио Криспо» операсындағы ария мәселесіне байланысты туған даудан кейін, оны жұмыстан шығаруға себеп болғаннан соң, Сенесино Гендельдің «Корольдік музыка академиясы» компаниясындағы primo uomo (басты еркек әнші) ретінде жұмысқа алынды. Ол 28 желтоқсанда «Радамисто» операсының қайта қойылымында алғаш рет өнер көрсетті. Оның жалақысы 2000 фунт стерлингтен 3000 гинейге дейін деп хабарланды – екеуі де өте үлкен сома. Сенесино кейінгі он алты жылдың көп бөлігін Лондонда өткізді. Ол қоғамның ең жоғары деңгейіндегі көптеген адамдармен дос және әріптес болды. Ол Чандос герцогы, Лорд Берлингтон және ландшафт дизайнері Уильям Кент сияқтылармен жақын қарым-қатынас жасады, сонымен қатар суреттердің, сирек кітаптардың, ғылыми құралдардың және басқа да құнды заттардың, оның ішінде әйгілі Пол де Ламери жасаған күміс жинағын жинады. Гендель үшін он жеті басты рөл (оның ішінде «Юлий Цезарь», «Орландо» және «Роделиндадағы» Бертаридо) жасағанына қарамастан, композитормен арақатынасы көбінесе шиеленіскен: замандас тарихшы Майнварингтің айтуынша, «Біреуі мүлдем келісімсіз, екіншісі де сондай-ақ қайсары болған». 1728 жылы Гендельдің «Корольдік академиясы» таратылғаннан кейін, Сенесино Парижде (1728) және Венецияда (1729) ән шырқады, бірақ 1730 жылы Гендель оны тағы да төрт жаңа операда, сондай-ақ «Эстер», «Дебора» ораторияларында және 1732 жылғы екі тілді нұсқасында «Ацис пен Галатеяда» өнер көрсетуге шақырды. Сенесиноның Гендельге деген қарсылығы соншалықты күшті болды, сондықтан 1733 жылы ол бәсекелес «Аристократия операсына» қосылды. Осылайша ол ұлы сопрано кастрато Фаринеллимен бірге сахнада өнер көрсетті, ал олардың сахнадағы кездесуі (Artaserse пастиччиосында) музыка тарихшысы Чарльз Бернидің баяндауы бойынша, Сенесиноның рөлінен шығып кетуі туралы әйгілі оқиғаға әкелді. Сенесино мен Фаринелли 1735 жылы Никола Порпораның «Полифемо» операсында да ойнады.
Following a dispute with the court composer Johann David Heinichen in 1720, over an aria in the opera Flavio Crispo, which led to his dismissal, Senesino was engaged by Handel as primo uomo (lead male singer) in his company, the Royal Academy of Music. He made his first appearance in a revival of Radamisto on 28 December, and his salary was variously reported as between £2000 and 3000 guineas: both vast sums. Senesino remained in London for much of the succeeding sixteen years. He became a friend and associate of many in the highest levels of society. He became friendly with, among others, the Duke of Chandos, Lord Burlington and the landscape designer William Kent, while amassing a fine collection of paintings, rare books, scientific instruments, and other treasures, including a service of silver made by the famous Paul de Lamerie. Though creating seventeen leading roles for Handel (including Giulio Cesare, Orlando, and Bertarido in Rodelinda), his relationship with the composer was frequently stormy: "The one was perfectly refractory; the other was equally outrageous," according to the contemporary historian Mainwaring. After the break up of Handel's Royal Academy in 1728, Senesino sang in Paris (1728) and Venice (1729), but was re engaged by Handel in 1730, singing in four more new operas and in the oratorios Esther, Deborah, and, in its 1732 bilingual version, Acis and Galatea. His antipathy to Handel eventually became so great that, in 1733, Senesino joined the rival Opera of the Nobility. Thus he came to sing alongside the great soprano castrato Farinelli, and their meeting on stage (in the pasticcio Artaserse) led to a famous anecdote of Senesino breaking character, as reported by the music historian Charles Burney. Both Senesino and Farinelli also appeared in Nicola Porpora's opera Polifemo in 1735.
Сенесино және Анастасия Робинсонмен болған жанжал
1724 жылдың ақпан айында Сенесино мен сопрано Анастасия Робинсонның арасындағы дау-жанжал шықты, ол әншілерге, әсіресе Робинсонға ұзақ мерзімді әсер етті. Оқиғаның нақты мән-жайлары белгісіз болғанымен, ғалымдар оның 1724 жылдың 14 қаңтарында әлемдік премьерасын өткізген Аттилио Ариостидің «Веспасиано е Артасерсе» операсының қойылымы кезінде болғанын жоққа шығармайды. Бұл операда Робинсонның Гесилла кейіпкері Сенесиноның Титус кейіпкерін құшақтайды, олар өзара махаббат сезімдерін бөліседі. Аталған оқиғаға байланысты жария түрдегі жанжал болды, онда Робинсон Сенесиноны актерлік шеберлігінде шамадан тыс жыныстық мәнерлілік танытты деп айыптады, ал Сенесино оның ар-намысын және сұлулығын жерден тепкендей сөздермен жауап берді. Бұл өз кезегінде Робинсонның күйеуі, Питерборо графы Чарльз Мордаунттың оны қорғауына себеп болды. Алайда, графтың Робинзонға құрметті әйел ретінде үйленгені көпшілікке белгісіз болды, себебі олар 1722-1723 жылдары құпия түрде неке қиған еді. Робинзонның сахнадағы әртіс ретіндегі әлеуметтік статусы төмен болғандықтан, ол оны әйелі ретінде мойындаудан бас тартты. Осының салдарынан қоғам Робинсонды графтың жасырын сүйіктісі деп есептеді. Сенесино, Робинсон және граф арасындағы бұл ашық пікір алмасу ирланд сатиригі Джонатан Свифт үшін қызығушылық тудырып, ол осы оқиғаны таратты. Бұл жайт ағылшын қоғамында кеңінен талқыланды, ал Робинсонды, әсіресе графтың сүйіктісі бола тұрып, жыныстық тәртіпсіздіктерге шағымданғаны үшін екіжүзділікпен айыптады. Свифттың жазғандары 1724 және 1736 жылдар аралығында Робинсон, Сенесино, Питерборо графы және кастрата Фаринелли туралы көптеген ұятсыз, әйелдерді кемсітетін және кейде жыныстық тұрғыдан бұзық хаттардың жазылуына түрткі болды. Бұл сатирикалық хаттарды аноним авторлар жазды және олар даулы оқиғаға қатысқан тұлғалардың бірінің көзқарасынан жазылған. Олардың алғашқысы 1724 жылдың 17 ақпанында жазылған Сенесинодан Анастасия Робинсонға жолданған хат болды. Содан кейін драматург Аарон Хилл өзінің әдеби журналы «The Plain Dealer»-де осы хатқа жауап ретінде «Мэри Робинсоннан жауап» деген мақала жариялады. Осылайша он екі жылға созылған хаттар тізбегі басталды. Бұл хаттар Реставрация әдебиеті зерттеушілерінің назарындағы зерттеу нысанына айналды.
In February 1724 a scandal involving Senesino and the soprano Anastasia Robinson erupted which had long lasting impact on the singers, but most especially Robinson. While the exact details of the initial incident are not known, scholars suspect that the incident occurred during a performance of Attilio Ariosti's Vespasiano e Artaserse which had its world premiere earlier on January 14, 1724. In this opera, Robinson's character Gesilla embraces Senesino's character Titus while they share mutual sentiments of love. The incident in question involved a public altercation of some kind in which Robinson accused Senesino of being too sexually forward in his acting, and Senesino responding with some sort of insulting remarks that attacked her virtue and beauty. This in turn led to Robinson's husband, Charles Mordaunt, 3rd Earl of Peterborough, to come to her defense. The Earl, however, was not publicly known to be Robinson's husband, as they had secretly married in c. 1722–1723, and given Robinson's lower social status as a stage performer he refused to publicly acknowledge her as his wife. Thus society widely believed Robinson was the Earl's mistress. The event of this public exchange between Senesino, Robinson, and the Earl became topical fodder for the Irish satirist Jonathan Swift who circulated the story. The subject was widely gossiped about in English society, and Robinson in particular was labeled a hypocrite for complaining of sexual impropriety while simultaneously being the Earl's mistress. Swift's writing in turn inspired the creation of a number of obscene, misogynistic, and at times sexually subversive epistles written about Robinson, Senesino, the Earl of Peterborough, and the castrato Farinelli between 1724 and 1736. These satyrical epistles were penned by anonymous authors, and were written from the perspective of one of the individuals involved in the scandal. The first of these was An Epistle from Senesino to Anastasia Robinson which was dated 17 February 1724. Soon after, the dramatist Aaron Hill in his literary periodical The Plain Dealer published a response to this letter entitled An Answer from Mrs. Robinson. Thus began a chain of literary epistles that extended over a twelve year period. These epistles have become a subject of study by scholars of Restoration literature.
Италияға оралу және зейнеткерлікке шығу
1736 жылы Сенесино Англиядан кетіп, Италияда тағы бірнеше қойылымдарда өнер көрсетті: ол 1737 жылдан 1739 жылға дейін Флоренцияда, содан кейін 1740 жылға дейін Неапольде ән шырқады. Соңғы рет Порпораның «Иль трионфо ди Камилла» операсында Сан-Карло театрында өнер көрсетті. Осы кезде оның ән салған стилі көрермендер тарапынан көне деп есептелді. Ол туған қаласына қайтып, онда ағылшын жиһаздарымен және әсем заттармен толтырылған әдемі үй салды – ол шай ішуді ұнататын (онымен үй шаруашылығының барлық ісін ағылшын үлгісінде жүргізуге тырысты) және қара қызметші, үй жануары – маймыл мен попугай ұстады. Ол өзгеше және қиын мінезді адам болғандықтан, өмірінің соңғы жылдары отбасы мүшелерімен, әсіресе оның жүрегі жақын туысы және мұрагері Джузеппемен жанжалдасып жүрді.
Senesino left England in 1736, and appeared in a few more productions in Italy: he sang at Florence from 1737 to 1739, and then in Naples until 1740, making his final appearance in Porpora's Il trionfo di Camilla at the Teatro San Carlo. By this time his singing style was regarded by the public as rather old fashioned. He retired to the city of his birth, building a fine town house there, filled with English furniture and effects he enjoyed tea (he ran, or at least tried to run his whole household on English lines), and kept a black servant, a pet monkey and a parrot. A somewhat eccentric and difficult personality, the latter years of his life were plagued by disputes with members of his family, particularly his nephew and heir, Giuseppe.