Кіріспе
Сент-Джордж Магистр Джеймс (шамамен 1230-1309; француз тілінде: Maître Jacques de Saint Georges, көне француз тілінде: Mestre Jaks, латын тілінде: Magister Jacobus de Sancto Georgio) – Савойялық шебер/сәулетші, тарихшы Марк Моррис оны «Еуропа орта ғасырларының ең ұлы сәулетшілерінің бірі» деп сипаттаған. Ол негізінен Солтүстік Уэльстегі король Эдуард I-нің қамалдарының жобасын жасауға жауапты болды, олардың ішінде Конви, Харлех және Кернарфон (бәрі 1283 жылы салынған) және Англсидегі Бомарис (1295 жылы салынған) қамалдары бар.
Туған жері және ерте өмір
Джеймстің ерте өмірі мен тегі туралы нақты құжаттамалық дәлелдер аз. Дегенмен, жанама дәлелдер оның 1230 жылға немесе оның шамасында Сент-Прексте туғандығын көрсетеді. Оның әкесі Джон да сәулетші-масон болған. Әкесіне қатысты мызғып тұрған дәлелдер, оның ішінде қайтыс болған жылы мен сәулет стилі, Джонның Сент-Прекс және Лозанна соборының сарқыраушысы Жан Котерель екенін көрсетеді. Кентербери және Лозанна соборларындағы роза тәрізді терезелердің ұқсастығы, сондай-ақ Лозанна соборының батыс терезесінің кейіннен Конви қамалында салынған шығыс зал терезесімен ұқсастығы ерекше қызығушылық тудырады.
Альпілік жұмыстар
Магистр Якобоның мансабы Ивердон-ле-Бен қамалының Савой графы II Петр үшін салынуымен басталды. Ивердонда Джеймс әкесімен бірге жұмыс істеді, бірақ 1265 жылы ол жеке жұмыс істегені жазылған, бұл әкесінің қайтыс болғанын көрсетеді. Әкесіне шәкірт болғаннан кейін, ол бұрын Англияның III Генрихі үшін жұмыс істеген Гаскониялық инженер Жан де Мезостың жетекшілігімен жұмыс істеді. Джеймс 1267-68 жылдары Мезостың тапсырмасымен Салин-ле-Термдегі Мельф қамалында жұмыс істеді. 1268 жылы Савой графы II Петр қайтыс болғаннан кейін, ол оның мұрагері, I Филипп үшін жұмыс істеді. Петр Чилон қамалын басты резиденциясы ретінде таңдағаннан өзгеше, Филипп Лиондық епископтығына жақын Вьеннуа қаласын ұнатты. Филипп Сент-Жорж-д'Эсперанш қаласында жаңа сарай-қамалды салуды бастады. Осы қамалды салу Магистр Якобоға тапсырылды; оның Англияға көшкеннен кейін алған «Сент-Жорж» аты, осы Сент-Жорж-д'Эсперанш қамалына және/немесе сол аттас ауылдағы бұрынғы резиденциясына сілтеме болуы мүмкін. Осы аттың ағылшын деректеріндегі алғашқы тізілімі – 8 қараша 1280 жылғы «Магистри Якоби Ди Санкто Джорджио», Англияға келгеннен екі жыл өткен соң. Оның меценаты, король I Эдуард, 1273 жылы крест жорығынан оралғанда және Савойға сапар шеккенде Сент-Жорж шебері Джеймсті кездестірген болуы мүмкін. 1273 жылдың 25 маусымында Англия королі I Эдуард Сент-Жорж-д'Эспераншке келді, сонда оның туысы, Савой графы I Филипп, 1246 жылғы келісімді орындау үшін оған құрмет көрсетті. Осы келісім бойынша Бард, Авильяна, Суза сарайы және Сент-Морис қаласы Англия короліне қарасты. Джеймс 1270-1275 жылдар аралығында Вьеннуадағы I Филипп үшін Сент-Жорж-д'Эсперанш, Ла-Кот-Сент-Андре, Воирон және Сент-Лоран-дю-Понт қалаларындағы қамалдардың құрылысына жауапты болды. Осы қамалдардың бір уақытта салынуы – үш дөңгелек мұнаралы және бір сегізбұрышты мұнаралы сарай-қамалы – Эдуардтың Солтүстік Уэльстегі қамалдарды салу үшін оны жалдауына ықпал еткен болуы мүмкін. Савойдағы оның соңғы жұмысы 1275 жылдың жазында Аоста алқабындағы Шатель-Аржентте болған болуы мүмкін. Магистр Якобоның мансабында 1275 жылы Савойда соңғы рет тіркелгенінен бастап, 1278 жылы Ұлыбританияда алғаш рет тіркелгеніне дейін архивтік үзіліс бар. Маршалл бұл «үзілісте» ол Англияның I Эдуардына да, Савой үйіне де жақын Отто де Грансон отбасы үшін жұмыс істеген болуы мүмкін деп болжады, мүмкін Грансон және Люсенс қамалдарының құрылысын қоса алғанда. Тарихшы және автор А. Дж. Тейлор 1950 жылы Жак де Сент-Жорж және Мастер Джеймс Сент-Жорж – бір адам екенін ұсынды. Тейлор Уэльстен Савойға саяхаттап, олардың қамалдарының сәулеттік ерекшеліктерінің ұқсастығын атап өтті, мысалы, Ла Батиаз қамалындағы гардеробтар, Чилон қамалындағы терезелер және Сайлон қала қабырғаларын келтірді.
Британдық шығармалар
1277 жылы Англияның Эдуард I мен Льюэлин ап Груффуд арасындағы қысқа соғыстан кейін, соңғысының тиісті құрмет көрсетуден бас тартқанынан кейін, Джеймс Савойядан Англияға патшаның қызметіне шақырылды. Джеймс Сент-Джордж туралы ағылшын жазбаларындағы ең алғашқы сілтемелер 1278 жылдың сәуірінде кездеседі, онда ол "eunti in partibus Wallie ad ordinandum opera castrorum" деп сипатталған, яғни "Уэльске барып, қамалдардың жұмыстарын ретке келтіру" үшін жіберілген. Бұл оның Уэльстегі құрылыс жұмыстарының жобалау, техникалық басқару және ұйымдастырумен айналысқан шебер екенін көрсетеді. Ол Уэльске сапар шеккені туралы жазылған, "visitandum castra de Flint et Rothelan" – сол кезде Флинт, Руддлан, Буилт және Аберстиуит төрт жаңа қамалы салынып жатқан. Тарихшы А. Дж. Тейлор 1277 жылдан 1280 жылға дейін оның негізгі жұмысы Руддлан қамалын салуға бақылау жасау және Флинтке бет бұрғанға дейін Клэйд өзенін арнаға салу болғанын айтады. Флинт қамалының тұжырымдамасы Ивердон-ле-Бендегі шебер Джеймстің бұрын салған қамалына ұқсас. Ол шамамен 1285 жылы Уэльстегі Корольдік жұмыстардың шебері (Magistro Jacobo de sancto Georgio, Magistro operacionum Regis in Wallia) болып тағайындалды және күніне 3 шиллинг жалақы алды. Бұл тағайындама оған Конви, Кернарфон және Харлех қалаларының құрылысын толық бақылауға мүмкіндік берді, ал дереккөздер шебер Джеймсті Суза қаласымен де байланыстырады (және Конви қамалымен байланысын күшейтеді). Савойядан Солтүстік Уэльске сәулет өнерінің ең жақсы үлгілерін әкелгенін көрсететін мысал ретінде Кастелло ди Сан-Джорджо ди Суза және Конви қамалындағы үш тікбұрышты мұнараны атауға болады. 1283 жылы құрылысы басталған Харлех қамалы 1289 жылы аяқталды. 1290 жылдың 3 шілдесінде Джеймс Сент-Джордж Харлех қамалының констеблі болып тағайындалды, ол 1287 жылдың тамызында қайтыс болған Джон де Бонвилларстың орнын басты. Ол бұл лауазымда 1293 жылдың 14 желтоқсанына дейін қызмет етті. Оның соңғы Уэльс қамалы Бомарис болды, оның құрылысы 1295 жылдың сәуірінде басталды. Тарихшы Марк Моррис оны "Мастер Джеймстің ең кемелді ойластырылған қамалы" деп сипаттады, ол 1309 жылы қайтыс болған кезде аяқталмай қалды. Джеймс осы қамалға енгізген жаңашылдықтардың бірі – инновациялық қорғаныс жүйесі: сыртқы қақпа ішкі қақпамен тікелей сызықта орналаспаған, сондықтан сыртқы қақпадан өткен кез келген шабуылшы ішкі қақпаға жету үшін болжамды оң жаққа бұрылатын ашық кеңістікті кесіп өтуге мәжбүр болар еді, бұл оларды қорғаныс шабуылына толыққанды ұшырататын еді. Джеймс Сент-Джордж шамамен 1298 жылдың қыркүйегінде Эдуард I-ге Шотландияда қосылды. 1302 жылдың ақпанында Джеймс Сент-Джордж Линлитгоудағы жаңа қорғаныс жүйесін қадағалауға тағайындалды. Ол 1304 жылғы Стерлинг қамалында да жұмыс істеді. Джеймстің әйелі Амброзияның қайтыс болғаннан кейін зейнетақы алғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ, сондықтан ол одан кейін тірі қалмаған болуы мүмкін. Оның екі ұлы – Джайлз және Тассен Сент-Джордж одан кейін өмір сүрді.
He was appointed Master of the Royal Works in Wales (Magistro Jacobo de sancto Georgio, Magistro operacionum Regis in Wallia) around 1285, drawing a wage of 3s. a day. This appointment gave him control of construction in all its aspects of castles at Conwy, Caernarfon and Harlech, and primary sources link Master James to Susa as well (and reinforce the link with Conwy Castle). An example of the way in which he brought the finer points of architecture from Savoy to north Wales are the three pinnacled merlons to be found at the :it:Castello di San Giorio di Susa and at Conwy Castle. Harlech Castle, begun in 1283, was effectively completed in 1289. On 3 July 1290, James of St George was appointed Constable of Harlech Castle, succeeding John de Bonvillars who had died in August 1287. He held this position until 14 December 1293. His final Welsh castle was Beaumaris, on which work started in April 1295. Described by historian Marc Morris as Master James' "most perfectly conceived castle", it remained unfinished on his death in 1309. Among other features introduced by James in this castle was an innovative defensive design: the outer gate was non aligned with the inner gate meaning any intruder who penetrated the outer gate would be forced to transverse an open area on a predictable rightward path to attempt to reach the inner gate, exposed to intense defensive attacks the entire distance. James of St George had joined Edward I in Scotland, probably around September 1298. In February 1302, James of St George was appointed to oversee to the new defences at Linlithgow. He had also worked at Stirling during the siege of 1304. There is no record of James's wife, Ambrosia, receiving a pension after his death, so it is probable she did not survive him. He would be survived by his two sons, Giles and Tassin of Saint George.