Уэльс ханшайымы Шарлотта Августаның трагедиялық өмірі

Кіріспе

Британдық ханшайым (1796–1817)

Уэльс ханшайымы Шарлотта Августа (7 қаңтар 1796 – 6 қараша 1817) – Уэльс ханзадасы Джорджтың (кейіннен IV Джордж) және Брансуик ханшайымы Каролинаның жалғыз баласы. Ол атасы Георг III және әкесі қайтыс болғаннан кейін Ұлыбритания тағына отыруы күтілді, бірақ 21 жасында бала туғанда қайтыс болды, олар екеуінен де бұрын дүние салды. Шарлоттаның ата-анасы бұрыннан бір-бірін ұнатпаған және көп ұзамай ажырасып кеткен. Уэльс ханзадасы Шарлоттаның күтімін көбінесе гувернанттар мен қызметшілерге тапсырды, Каролинамен байланысын шектеді, ол ақырында елден кетіп қалды. Шарлотта ересек болған кезде, әкесі оны Оранның мұрагерлік ханзадасы (кейін Нидерланд королі) Уильямға үйленуге мәжбүрледі. Басында оған келісім берген Шарлотта көп ұзамай бұл одақты үзді. Бұл оның әкесімен ұзаққа созылған тартысқа әкелді, ол ақыры оған Саксен-Кобург-Саальфельд герцогы Леопольдке (кейін Бельгия королі) үйленуге рұқсат берді. Бір жарым жыл бақытты некеден кейін Шарлотта өлі туған ұлын дүниеге әкелгеннен кейін қайтыс болды. Шарлоттаның өлімі британдықтардың арасында зор қайғы тудырды, олар оны үміт символы ретінде және оның танымал емес әкесі мен психикалық ауруға шалдыққан әжесінен өзгеше деп қарады. Ол Георг III-нің жалғыз заңды немересі болды және оның өлімі мұрагерлік дағдарысты тудырды, себебі тақ алыс туысқандарға өту қаупі болды. Патшаның қартайған және үйленбеген ұлдары әйелдер іздеді; оның төртінші ұлы, Кент және Стратхерн герцогы Эдуард, болашақ мұрагер Викторияның әкесі атанды.

Туу

1794 жылы Уэльс ханзадасы Джордж өзіне лайықты жар іздеді. Ол мұрагерлік мәселесін шешу үшін емес, үйленсе табысы артатынына уәде берілгендіктен мұны істеді. Оның таңдауы неміс туысы Каролина Брансвикке түсті, бірақ ол оны ешқашан кездестірген емес. Алғашқы кездесуде олар бір-біріне ұнамады, алайда некелері 1795 жылғы 8 сәуірде өтті. Жұбайлар бірнеше апта ішінде ажырасып кетті, бірақ бір төбеде тұрды. Кейін Джордж олардың тек үш рет жақындыққа келгенін айтты. Каролина 1796 жылғы 7 қаңтарда Лондондағы Карлтон-хауста қызды дүниеге әкелді. Джордж ұл тумағанына аз ғана ренжіді, ал қыз балаларды артық көретін король Джордж III, алғашқы заңды немересінің тууына қуанды және бұл туылу Джордж пен Каролинаның татуласуына себеп болады деп үміттенді. Алайда, олай болмады. Бала туғаннан кейін үш күн өткен соң Джордж өсиетнама жасады, онда әйелі баланың тәрбиесіне қатыспауы керектігін және бар мүлкін сүйіктісі Мария Фицгербертке қалдыратынын жазды. Каролинаға бір шиллинг қалды. Корольдік отбасының көптеген мүшелері халыққа ұнамаса да, ел ханшайымның тууына қуанды. 1796 жылғы 11 ақпанда ол әжелері, королева Шарлотта мен Аугуста, Брансвик-Люнебург герцогинясының құрметіне Карлтон-хаустағы Ұлы зал ішінде Кантербери архиепископы Джон Мурдың атынан Шарлотта Аугуста деп крещение алды. Оның тәрбиешілері король, королева және Аугуста (оның орнына ханшайым Шарлотта өкілдік етті) болды. Каролинаның таққа екінші мұрагерді дүниеге әкелгеніне қарамастан, Джордж оның баламен байланысын шектеді, күтуші мен гувернантканың қатысуынсыз қызын көруіне тыйым салды. Каролинаға сол кездегі жоғары топтағы ата-аналардың кішкентай балаларына жасайтын күнделікті келуіне рұқсат берілді, бірақ Шарлоттаның күтімі туралы шешімдерге оның үнін қосуға мүмкіндік берілмеді. Жақсы көретін үй қызметкерлері ханзаданың бұйрығына бағынбай, Каролинаға қызымен жеке қалғанға рұқсат берді. Джордж бұл туралы білмеді, өйткені Шарлоттамен өзінің байланысы аз болды. Каролина тіпті Лондон көшелерінде қызымен бірге атпен жүріп, халықтың ықыласына бөенді.

In 1794 George, Prince of Wales, sought a suitable bride. He did not do so out of any particular desire to secure the succession, but because he was promised an increased income if he married. His choice fell on his German cousin Caroline of Brunswick, although he had never met her. They were repelled by one another when they first met, but the marriage went ahead on 8 April 1795. The couple ended up separating within weeks, though they remained under the same roof. George later stated that they had only had sexual relations three times. Caroline gave birth to a daughter at their residence, Carlton House, London on 7 January 1796. While George was mildly unhappy that she was not a boy, the king, George III, who preferred female babies, was delighted at the birth of his first legitimate grandchild, and hoped that the birth would serve to reconcile George and Caroline. This did not come to pass, however. Three days after the birth, George drew up a will directing that his wife have no role in the upbringing of their child, and bequeathed all his worldly goods to his mistress, Maria Fitzherbert. Caroline was left one shilling. Many members of the royal family were unpopular but the nation celebrated the princess's birth. On 11 February 1796, she was christened Charlotte Augusta, after her grandmothers, Queen Charlotte and Augusta, Duchess of Brunswick Lüneburg, in the Great Drawing Room at Carlton House by John Moore, Archbishop of Canterbury. Her godparents were the King, the Queen and Augusta (for whom Charlotte, Princess Royal, stood proxy). Despite Caroline's demands for better treatment now that she had given birth to the second in line to the throne, George restricted her contact with the child, forbidding her to see their daughter except in the presence of a nurse and governess. Caroline was allowed the usual daily visit which upper class parents paid to their young offspring at this time; she was not allowed any say in the decisions made about Charlotte's care. Sympathetic household staff disobeyed the Prince and allowed Caroline to be alone with her daughter. George was unaware of this, having little contact with Charlotte himself. Caroline was even bold enough to ride through the streets of London in a carriage with her daughter, to the applause of the crowds.

Балалық шақ

Шарлотта дені сау бала болған, оның өмірбаянын жазған Теа Холмнің айтуынша, "Шарлоттаның барлық ерте жазылған оқиғаларынан алған әсері - бақытты шалаакылық пен жылы жүрек". Шарлотта өскен сайын, оның ата-анасы соғысуды жалғастырды және жас қызды өздерінің қақтығысында пеш ретінде қолданды, ата-анасы екеуі де патша мен патшайымның жақтауына жүгінді. 1797 жылдың тамызында Каролина Карлтон үйінен шығып, Блэкхит маңындағы жалға алынған үйге қоныс аударды. Алайда, принц Каролинаның қызына қатынасын одан әрі шектеу үшін ешқандай іс-қимыл жасамады. 1798 жылдың желтоқсанында Принс өзінің ажырасқан әйеліне қысты Карлтон үйінде өткізуге шақырды, бірақ ол бұдан бас тартты. Бұл татуласудың соңғы шынайы әрекеті болды, ал оның сәтсіздігі Джорджтың Шарлотта мен британдық таққа араласқан заңды ұлы болуы мүмкін дегенді білдірді. Каролина қызымен Карлтон үйінде кездесті, кейде Шарлоттаны анасына бару үшін Блэкхитке алып кететін, бірақ оған ешқашан анасының үйінде түнде қалуға рұқсат етілмеді. Жаз бойы принс қызы үшін Блэкхидтегі Шрусбери ложасын жалға алды, бұл оның келуін жеңілдетті. Джорджтың әйелі мен қызымен қарым-қатынасы туралы жазған Элисон Плоуденнің айтуынша, Каролина қызының қалағанша көп көрінетін шығар. Шарлотта сегіз жаста болғанда, Фицгербертке деген сүйіспеншілігі қайта оралған әкесі Карлтон үйін өзіне қалдыруды шешті. Ол әйеліне арналған пәтерді (Кэролин Кенсингтон сарайында орын алды) және қызын Карлтон үйіне іргелес Уорвик үйіне көшірді. Шарлоттаның өмірбаянын жазған Джеймс Чемберс жас ханшайымның "өз үйінде, оның жанында болу үшін ақы төленбейтін ешкімнің арасында тұрғанын" айтады. Бұл қадам Шарлоттаның гувернантасы, леди Элгиннің қатысуымен болмады, олар өте жақын болды. Леди Элгин зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды, көрінеу жасына байланысты, бірақ, ең алдымен, Джорджтың қызғанышынан, леди Элгин Шарлотты Джорджтың рұқсатысыз корольге алып барды. Джордж сонымен қатар суб-гувернантты, мисс Хейманды, Каролинамен тым достық қарым-қатынаста болғандықтан, босатты және Уэльс принцессасы оны дереу жалдады. Леди Элгиннің орнын басқан леди де Клиффорд Шарлотты жақсы көретін және баласын тәрбиелеуге тым жақсы мінезді, ол өршіл еркек балаға айналды. Леди де Клиффорд өзінің немерелерінің бірі, құрметті Джордж Кеппелді, Шарлоттадан үш жас кіші, өзінің ойын жолдасы ретінде әкелді. Қырық жылдан кейін Кеппел, ол кезде Альбемарл граф, Шарлоттаның кішкентай қыз ретінде көптеген анекдоттарының көзі болған өзінің естеліктерінде Шарлотты еске алады. Аттар мен ұрыс-керіс туралы ертегілерден басқа, ол оларды Ердл Корттағы Кеппел үйінің алдында жиналған көпшілікке қарап, жас ханшайымды көруге үміттенгенін есіне алды. Екі бала сыртқа шығып, жұрттың арасына кірді. 1805 жылы король Шарлоттаның білім алуы үшін жоспарлар жасауды бастады және өзінің жалғыз заңды немересі үшін көптеген оқытушыларды жұмысқа алды. Эксетер епискобы оны король Джордж бір күні Шарлоттаның патшайым ретінде қорғауына сенетін сенімге үйрету үшін. Патша бұл ұстаздар "Ол әйелге құрмет пен жұбаныш сыйлайды, ал туыстарына ол болашақта басқаратын мемлекеттерге бата береді" деп үміттенді. Холмнің айтуынша, бұл нұсқау Шарлоттаға әсер етпеді, ол тек өзі үйренгісі келген нәрсені үйренді. Композитор Джейн Мэри Гесттің үйретуімен Шарлотта жетістіктерге жетіп, пианистке айналды. Принцесса Каролинаның әдеттегіден тыс мінез-құлқы 1807 жылы ол бөлініп кеткеннен кейін басқа ер адамдармен жыныстық қатынаста болғаны туралы айыптауларға әкелді. Каролина Уильям Остин есімді кішкентай баланы күтіп отырды, оны басқа еркектің баласы деп айыптады. Уэльс принсі "Зиянды тергеу" деп аталатын жағдайды неке адалдығын бұзу дәлелдерін шығарады деп үміттенді, бұл оған ажырасуға мүмкіндік береді және Шарлоттаға анасымен кездесуге тыйым салды. Шарлотта тергеу туралы білген. Он жасар қыз ана мен қызының саябақта бір-бірін көргенін көріп, қатты ренжіді, ал Кэролайн, принстің Шарлоттамен байланыс жасамау туралы бұйрығына мойынсұнып, оны көрмегендей болды. Джорджтың қатты көңілі қалды, тергеу комитеті Каролинаның екінші баласы болғанына ешқандай дәлел таппады, бірақ принцессаның мінез-құлқы қате түсінікпен қарастырылатынын атап өтті. Король, Кэролайнды жақсы көретін, тергеу кезінде онымен кездесуден бас тартты, бірақ кейін оны қайтадан қабылдауға кірісті. Деликатты тергеу аяқталғаннан кейін, принс Шарлоттаға Уильям Остиннің ойын жолдасы болмау шартымен �...

Charlotte was a healthy child, and according to her biographer, Thea Holme, "The impression one gets from all the early recorded stories of Charlotte is of a happy recklessness, and a warm heart." As Charlotte grew, her parents continued to battle, and to use the young girl as a pawn in their conflict, with both parents appealing to the King and Queen to take their side. In August 1797, Caroline left Carlton House, establishing herself in a rented home near Blackheath and leaving her daughter behind—English law at the time considered the father's rights to minor children paramount. However, the Prince took no action to further restrict Caroline's access to her daughter. In December 1798, the Prince invited his estranged wife to spend the winter at Carlton House, which she refused to do. It was the last serious effort at reconciliation, and its failure meant there was little likelihood that George would have a legitimate son who would come between Charlotte and the British throne. Caroline visited her daughter at Carlton House, and sometimes Charlotte was driven out to Blackheath to visit her mother, but was never allowed to stay overnight in her mother's house. During the summers, the Prince leased Shrewsbury Lodge at Blackheath for his daughter, which made visiting easier, and according to Alison Plowden, who wrote of George's relationship with his wife and daughter, Caroline probably saw as much of her daughter as she wanted to. When Charlotte was eight, her father, whose affections had returned to Fitzherbert, decided that he wanted Carlton House to himself. He took over his wife's apartments (Caroline received space in Kensington Palace instead), and moved their daughter into Warwick House, adjacent to Carlton House. As James Chambers, another Charlotte biographer, put it, the young Princess "lived in a household of her own, in the company of no one who was not paid to be there". The move took place without the presence of Charlotte's governess, Lady Elgin, with whom she was very close. Lady Elgin had been forced to retire, ostensibly on account of age, but most likely because George was angry that Lady Elgin had taken Charlotte to see the King without George's permission. George also dismissed the sub governess, Miss Hayman, for being too friendly with Caroline—and the Princess of Wales promptly hired her. Lady Elgin's replacement, Lady de Clifford, was fond of Charlotte, and too good natured to discipline the child, who had grown into an exuberant tomboy. Lady de Clifford brought one of her grandsons, the Honourable George Keppel, three years younger than Charlotte, as a playmate for her. Forty years later, Keppel, by then Earl of Albemarle, would remember Charlotte in his memoirs, the source of many of the anecdotes of Charlotte as a small girl. In addition to tomboy tales of horses and fisticuffs, he remembered them seeing a crowd gathered outside the Keppel house at Earl's Court, who were hoping to see the young Princess. The two children went outside and joined the crowd, unrecognised. In 1805 the King began making plans for Charlotte's education, and engaged a large staff of instructors for his only legitimate grandchild, with the Bishop of Exeter to instruct her in the faith that King George believed one day Charlotte, as queen, would defend. The King hoped that these teachers would "render her an honour and comfort to her relations, and a blessing to the dominions over which she may hereafter preside". According to Holme, this instruction made little impression on Charlotte, who chose to learn only what she wanted to learn. Taught by composer Jane Mary Guest, Charlotte became an accomplished pianist. Princess Caroline's unconventional behaviour led, in 1807, to accusations that she had had sexual relations with other men since the separation. Caroline was caring for a young child, William Austin, who was alleged to be her child by another man. The Prince of Wales hoped that what was termed "the Delicate Investigation" would turn up evidence of adultery that would permit him to get a divorce, and forbade Charlotte to see her mother. Charlotte was aware of the investigation. The ten year old was deeply hurt when mother and daughter caught sight of each other in the park, and Caroline, obedient to the Prince's command to have no contact with Charlotte, pretended not to see her. To George's bitter disappointment, the investigating committee found no evidence Caroline had had a second child, though it noted that the Princess's behaviour was very much open to misconstruction. The King, who was fond of Caroline, had refused to see her during the investigation, but began to receive her again afterwards. After the conclusion of the Delicate Investigation, the Prince reluctantly allowed Charlotte to see her mother again, with the condition that William Austin not be a playmate.

Жасөспірімдік кезең

Шарлоттаның жасөспірім шағына келгеніне байланысты, сарай мүшелері оның мінез-құлқын лайықсыз деп санады. Леди де Клиффорд Шарлоттаның тізеге дейінгі көйлекшесінің астынан көрінетініне наразылық білдірді. Кэролайнның күйеуі және жазулары сақталған күнделік авторы Леди Шарлотта Бьюри, ханшайымды "жан-жақты әдемі келіншек" деп сипаттап, оның ашық мінезді және "қадір-қасиетке бойұсынуды" сирек таңдайтынын айтты. Әкесі оның атқа міну шеберлігімен мақтанды. Ол Моцарт пен Гайднның музыкасын ұнатты, сондай-ақ "Ақыл мен сезім" романындағы Марианна кейіпкерімен өзін теңестірді. 1808 жылы Шарлотта Джонс ханшайымның ресми миниатюра портретшісі болып тағайындалды. 1810 жылдың соңында Георг III ақылынан айырылып, соңғы құлдырауына ұшырады. Шарлотта мен король бір-бірін жақсы көретін, ал жас ханшайым оның ауруына қатты қайғырды. 1811 жылдың 6 ақпанында Шарлоттаның әкесі Приваттық Кеңес алдында Регент принці болып ант берді, ал ол Карлтон үйінің бағында жүріп, төменгі қабаттағы терезелер арқылы рәсімді көруге тырысты. Ол әкесі сияқты, вигтердің жақтаушысы болды. Алайда, ол монархияның билігін жүзеге асырып жатқандықтан, көптеген адамдар күткендей, вигтерді қайтадан қызметке тағайындамады. Шарлотта әкесінің сатқындық деп санаған әрекеттеріне ашуланды және операда вигтердің көшбасшысы Эрл Грейге сүйіспеншілікпен ишарат жасады. Георг қатаң жағдайда тәрбиеленген, бірақ оған қарсы шыққан. Осыған қарамастан, ол 15 жасында ересек әйелге ұқсаған қызын одан да қатаң тәртіпке бағындыруға тырысты. Ол оған ересек әйелге жеткіліксіз киім-кешек жәрдемақысын берді және егер ол операға барса, қораптың артқы жағында отырып, соңына дейін кетпеуін талап етті. Регент принці мемлекеттік істермен айналысқандықтан, Шарлотта уақытының көп бөлігін Виндзордағы тәтешелерімен өткізуге мәжбүр болды. Ол көп ұзамай Кларенс герцогы принц Уильямның заңсыз ұлы Джордж ФицКларенске ғашық болды. ФицКларенс көп ұзамай Брайтонға өз полкіне қосылуға шақырылды, ал Шарлоттаның көзі Жеңіл драгундардың лейтенанты Чарльз Гессеге түсті, ол Шарлоттаның ағасы, Йорк және Олбани герцогы принц Фредериктың заңсыз ұлы деп есептелді. Гессе мен Шарлотта бірнеше рет жасырын кездесті. Леди де Клиффорд оларды тауып алса, Регент принцінің ашуынан қорқыды, бірақ принцесса Каролина қызының құмарлығына қуанды. Ол қарым-қатынасты нығайту үшін бар күшін салды, тіпті оларға пәтердегі бөлмеде жалғыз уақыт беруге мүмкіндік берді. Бұл кездесулер Гессе Испаниядағы британдық әскерлерге қосылуға кеткенде аяқталды. Корольдық отбасының көпшілігі, Регент принцінен басқа, бұл кездесулер туралы білетін, бірақ Джорджтың қызына қалай қарағанын мақұлдамай, араласуға ештеңе істемеді. 1813 жылы Наполеон соғыстарының бағыты Ұлыбританияның пайдасына бұрылған кезде Георг Шарлоттаның үйлену мәселесін қайта қарастыра бастады. Регент принці мен оның кеңесшілері Оранж принці Вильгельм VI-ның ұлы және мұрагері Вильгельмге үйленуге шешім қабылдады. Мұндай неке Солтүстік-Батыс Еуропада Ұлыбританияның ықпалын арттыратын еді. Вильгельм Шарлоттаға 12 тамызда Георгтың туған күнінде алғаш көрген кезде жаман әсер қалдырды, өйткені ол мас болды, Регент принці де, көптеген қонақтар да мас болды. Биліктегі ешкім Шарлоттаға ұсынылып отырған неке туралы айтпаса да, ол сарайдағы сыбырлар арқылы жоспармен жақсы таныс еді. Доктор Генри Халфорд Шарлоттадан неке туралы сұрақтарды сұрап, оның қарсы екенін, болашақ британдық королева шетелдікпен үйленбеуі керек деп ойлағандығын анықтады. Қызын Глостер мен Эдинбург герцогы Вильгельм Фредерикке үйленуге ниетті деп сенген Регент принці қызын көріп, оны да, Глостерді де сөзбен қорлады. Шарлоттаның айтуынша, "Ол менің бейімділігім туралы ең дұрыс емес идеяларды айтқандай болды. Мен ол маған қарсы толығымен уланған екенін көрдім, және ол ешқашан қайтадан келеді". Ол Ерл Грейге кеңес сұрап жазды; ол оған уақыт үшін ойнауды ұсынды. Бұл мәселе көп ұзамай газеттерге тарады, олар Шарлотта "Оранжевый немесе Сыр" (Глостер ірімшігіне сілтеме), "Сландер Билли" [Оранжевый] немесе "Сыңғыр Билли" -ге үйленетінін ойлады. Регент принці жұмсақ тәсілге тырысты, бірақ Шарлоттаны сендіре алмады, ол "Мен бұл елден кете алмаймын, Англия королеві ретінде одан да аз" деп жазды және егер олар үйленсе, Оранж принці "өз бақаларын жалғыз өзімен көрмек" еді. Алайда 12 желтоқсанда Регент принці Шарлотта мен Оранж принсі арасындағы кешкі ас кезінде кездесуді ұйымдастырды және Шарлоттадан шешімін сұрады. Ол өзі көрген нәрседен ұнады деді, бұл Георг қабылдады және Оранж принцін шақырып, оған хабарлады. Неке шарты бойынша келіссөздер бірнеше айға созылды, Шарлотта Ұлыбританияны тастамайтынына талап қойды. Дипломаттар екі тақтың бірігуін қаламайтындықтан, келісімде Ұлыбритания жұбайлардың ең үлкен ұлына бұйрық берілсе, екінші ұл Нидерландыны мұраға алатыны айтылды; егер ұлдары болмаса, Нидерланды Оранж үйінің неміс тармағына өтетін еді. Шарлотта 1814 жылдың 10 маусымында неке шартына қол қойды. Шарлотта кім екені белгісіз прус принціне ғашық болды; Чарльз Грэвиллдің сөзіне сүйенсек, ол принц Август болды, бірақ тарихшы Артур Аспиналл оның сүйіктісі кіші принц Фредерик болды деп ойлады. Лондонның Пултеней қонақүйінде өткен кеште Шарлотта Ресей кавалериясының генерал-лейтенанты, Саксония-Кобург-Заальфельд принці Леопольдпен танысты. Ханшайым Леопольдты өзіне шақырды, ол үштен бір сағат бойы болды және Регент принціне кез келген бейшаралық үшін кешірім сұрап хат жазды. Бұл хат Георгке қатты әсер етті, бірақ ол Леопольдты қызының қолына лайық деп санамады. Уэльс ханшайымы қызы мен Оранж принці арасындағы некеге қарсы болды және көптеген халықтың қолдауын алды: Шарлотта қоғамға шыққанда, халық оны Оранж принціне үйленбеуге шақыратын. Шарлотта Оранж принціне егер олар үйленсе, анасы олардың үйіне қосылуы керек екенін айтты, бұл Регент принці үшін қабылдамайтын жағдай еді. Оранж принці келіспегенде, Шарлотта келісімді бұзды. Әкесінің жауабы Шарлоттаға Карлтон үйіне жанындағы Уорвик Хаусында қалуға бұйрық беру болды, онда ол Королевадан басқа ешкімді көре алмайтын Эдинбургтағы Кранборн лоджиясына жеткізілгенше күтуі керек еді. Бұл туралы естіген Шарлотта көшеге шығып кетті. Терезеден оның қайғысын көрген бір адам тәжірибесіз ханшайымға такси табуға көмектесті, ол анасының үйіне жеткізілді. Каролина достарына барып, үйіне асықты, ал Шарлотта виг саясатшыларын кеңес алу үшін шақырды. Отбасының көптеген мүшелері де жиналды, оның ішінде күшпен қайтаруға рұқсаттамасы бар ағасы Йорк герцогы да болды. Ұзақ пікірталасқаннан кейін, вигтер оны әкесінің үйіне қайтуға кеңес берді, ол ертесіне жасады.

As Charlotte entered her teenage years, members of the Court considered her behaviour undignified. Lady de Clifford complained about Charlotte's allowing her ankle length underdrawers to show. Lady Charlotte Bury, a lady in waiting to Caroline and a diarist whose writings have survived, described the Princess as a "fine piece of flesh and blood" who had a candid manner and rarely chose to "put on dignity". Her father was proud of her horsemanship. She was fond of music by Mozart and Haydn, and she identified with the character of Marianne in Sense and Sensibility. In 1808 Charlotte Jones was appointed as Charlotte's own official miniature portrait painter. In late 1810 George III began his final descent into madness. Charlotte and the King were very fond of each other, and the young Princess was greatly saddened by his illness. On 6 February 1811, Charlotte's father was sworn in as Prince Regent before the Privy Council, as she rode back and forth in the gardens outside Carlton House, trying to catch glimpses of the ceremony through the ground floor windows. She was an enthusiastic Whig, as her father had been. However, now that he was exercising the powers of the monarchy, he did not recall the Whigs to office as many had expected him to do. Charlotte was outraged by what she saw as her father's treason, and, at the opera, demonstrated her support by blowing kisses in the direction of the Whig leader, Earl Grey. George had been raised under strict conditions, which he had rebelled against. Despite this, he attempted to put his daughter, who had the appearance of a grown woman at age 15, under even stricter conditions. He gave her a clothing allowance insufficient for an adult princess, and insisted that if she attended the opera, she was to sit in the rear of the box and leave before the end. With the Prince Regent busy with affairs of state, Charlotte was required to spend most of her time at Windsor with her maiden aunts. Bored, she soon became infatuated with her cousin George FitzClarence, illegitimate son of Prince William, Duke of Clarence. FitzClarence was, shortly thereafter, called to Brighton to join his regiment, and Charlotte's gaze fell on Lieutenant Charles Hesse of the Light Dragoons, reputedly the illegitimate son of Charlotte's uncle, Prince Frederick, Duke of York and Albany. Hesse and Charlotte had a number of clandestine meetings. Lady de Clifford feared the Prince Regent's rage should they be found out, but Princess Caroline was delighted by her daughter's passion. She did everything that she could to encourage the relationship, even allowing them time alone in a room in her apartments. These meetings ended when Hesse left to join the British forces in Spain. Most of the Royal Family, except the Prince Regent, were aware of these meetings, but did nothing to interfere, disapproving of the way George was treating his daughter. In 1813 with the tide of the Napoleonic Wars having turned firmly in Britain's favour, George began to seriously consider the question of Charlotte's marriage. The Prince Regent and his advisers decided on William, Hereditary Prince of Orange, son and heir apparent of Prince William VI of Orange. Such a marriage would increase British influence in Northwest Europe. William made a poor impression on Charlotte when she first saw him, at George's birthday party on 12 August, when he became intoxicated, as did the Prince Regent himself and many of the guests. Although no one in authority had spoken to Charlotte about the proposed marriage, she was quite familiar with the plan through palace whispers. Dr. Henry Halford was detailed to sound out Charlotte about the match; he found her reluctant, feeling that a future British queen should not marry a foreigner. Believing that his daughter intended to marry Prince William Frederick, Duke of Gloucester and Edinburgh, the Prince Regent saw his daughter and verbally abused both her and Gloucester. According to Charlotte, "He spoke as if he had the most improper ideas of my inclinations. I see that he is compleatly poisoned against me, and that he will never come round." She wrote to Earl Grey for advice; he suggested she play for time. The matter soon leaked to the papers, which wondered whether Charlotte would marry "the Orange or the Cheese" (a reference to Gloucester cheese), "Slender Billy" [of Orange] or "Silly Billy". The Prince Regent attempted a gentler approach, but failed to convince Charlotte who wrote that "I could not quit this country, as Queen of England still less" and that if they wed, the Prince of Orange would have to "visit his frogs solo". However, on 12 December, the Prince Regent arranged a meeting between Charlotte and the Prince of Orange at a dinner party, and asked Charlotte for her decision. She stated that she liked what she had seen so far, which George took as an acceptance, and quickly called in the Prince of Orange to inform him. Negotiations over the marriage contract took several months, with Charlotte insisting that she not be required to leave Britain. The diplomats had no desire to see the two thrones united, and so the agreement stated that Britain would go to the couple's oldest son, while the second son would inherit the Netherlands; if there was only one son, the Netherlands would pass to the German branch of the House of Orange. Charlotte signed the marriage contract on 10 June 1814. Charlotte had become besotted with a Prussian prince whose identity is uncertain; according to Charles Greville, it was Prince Augustus, although historian Arthur Aspinall disagreed, thinking that her love interest was the younger Prince Frederick. At a party at the Pulteney Hotel in London, Charlotte met a lieutenant general in the Russian cavalry, Prince Leopold of Saxe Coburg Saalfeld. The Princess invited Leopold to call on her, an invitation he took up, remaining for three quarters of an hour, and writing a letter to the Prince Regent apologising for any indiscretion. This letter impressed George very much, although he did not consider the impoverished Leopold as a possible suitor for his daughter's hand. The Princess of Wales opposed the match between her daughter and the Prince of Orange, and had great public support: when Charlotte went out in public, crowds would urge her not to abandon her mother by marrying the Prince of Orange. Charlotte informed the Prince of Orange that if they wed, her mother would have to be welcome in their home—a condition sure to be unacceptable to the Prince Regent. When the Prince of Orange would not agree, Charlotte broke off the engagement. Her father's response was to order that Charlotte remain at her residence at Warwick House (adjacent to Carlton House) until she could be conveyed to Cranbourne Lodge at Windsor, where she would be allowed to see no one except the Queen. When told of this, Charlotte raced out into the street. A man, seeing her distress from a window, helped the inexperienced Princess find a hackney cab, in which she was conveyed to her mother's house. Caroline was visiting friends and hastened back to her house, while Charlotte summoned Whig politicians to advise her. A number of family members also gathered, including her uncle, the Duke of York—with a warrant in his pocket to secure her return by force if need be. After lengthy arguments, the Whigs advised her to return to her father's house, which she did the next day.

Оқшаулану және құдалану

Шарлоттаның қашып кетуі мен қайту тарихы көп ұзамай қаланың әңгімесі болды; Генри Брогам, бұрынғы депутат және болашақ виг лорд-канцлер, "Барлығы ханзадаға қарсы" деп хабарлады, ал Оппозициялық баспасөз қашып кеткен ханшайым туралы әңгімені көп таратты. Қызын эмоционалдық татуластыруға қарамастан, принц-регент оны көп ұзамай Кранборн ложасына апарып, оның қызметшілеріне оны ешқашан көзден тасаламауды бұйырды. Ол өзінің сүйікті ағасы, Сассекс герцогы, принц Августқа хат жіберді. Герцог Лордтар палатасында Тори партиясының премьер-министрі Лорд Ливерпульді тергеу арқылы жауап берді. Ол Шарлоттаның еркін жүріп-тұруы мүмкін бе, дәрігерлер бұрын ұсынғандай, теңіз жағасына бара ала ма, енді ол он сегіз жасқа толған соң, үкімет оған жеке мекеме беруді жоспарлап отыр ма деп сұрады. Ливерпуль сұрақтардан жалтарып, герцогты Карлтон үйіне шақырды және Принц-регент оны сөгіп, ағасымен қайта сөйлеспеді. Оқшаулануына қарамастан, Шарлотта Кранборн ложасындағы өмірді таңғаларлықтай ыңғайлы деп тапты және баяу-ақ өз жағдайына бейімделді. 1814 жылдың шілде айының соңында принц-регент Шарлоттаның оқшаулануына барып, анасының Англиядан континентте ұзақ уақыт болу үшін кететінін хабарлады. Бұл Шарлотты ренжітті, бірақ ол анасының ойын өзгерте алатын ештеңе айта алмайтынын сезінді және анасының қоштасудағы жайбарақаттығымен одан әрі ренжіді, "Құдай біледі, біз қай кезде кездесетіндігімізді" деді. Шарлотта анасын қайтадан көрмейтін болды. Тамыз айының соңында Шарлоттаға теңіз жағасына баруға рұқсат етілді. Ол сәнді Брайтонға баруды сұрады, бірақ принц-регент одан бас тартып, оны Веймутқа жіберді. Принцессаның көлігі жол бойында тоқтаған кезде, оны көруге үлкен, достық адамдар жиналды; Холмге сәйкес, "оның сүйіспеншілікпен қарсы алуы адамдар оны болашақ патшайым деп ойлағандығын көрсетеді". Уэймут қаласына келген соң, "Аурупаның үміті және Британияның даңқы" атты басты тақырыппен жарық көрді. Шарлотта жақын маңдағы көрікті жерлерді аралап, контрабандалық француз жібектерін сатып алып, қыркүйектің соңынан бастап қыздырылған теңіз суында суға түседі. Ол әлі де өзінің пруссанына ғашық болды және ол өзінің қызығушылығын ханзада-регентке білдіреді деп үміттенді. Егер ол бұлай етпесе, ол досына "жақсы мінезді, жақсы сезімді адам" деп жазды. Желтоқсанның ортасында, Уэймуттан кетер алдында, ол Пруссияның тағы бір сүйіспеншілігі пайда болғанын естігенде, "қатты қайғырды". Рождестволық кешкі астан кейін ұзақ әңгімелесу барысында әке мен қыз өздерінің келіспеушіліктерін шешті. 1815 жылдың алғашқы айларында Шарлотта Леопольдқа (немесе ол оны "Лео" деп атады) жұбайы ретінде бекіді. Оның әкесі Шарлоттаның Оранж ханзадасына үйленуіне үміт артудан бас тартты. Алайда Шарлотта: "Бұл жек көрінішті голландықпен некелесу үшін мені ешқандай дау-дамай, ешқандай қорқытулар итермелемейді". Патшалық отбасының біріккен қарсылығына тап болған Георгий ақыры беріліп, Оран князіне үйлену идеясын тастады, ол сол жазда Ресейдің Ұлы князесі Анна Павловнаға айтты. Шарлотта Леопольдпен араласқан және оны қабылдайтын болды, бірақ Наполеон континенттегі қақтығысты жаңартқан кезде Леопольд өзінің полкінде соғысып жатты. Шілдеде, Веймутқа оралар алдында Шарлотта әкесінен Леопольдқа үйленуге рұқсат сұрады. Принц-регент континенттегі саяси ахуалдың тұрақсыздығына байланысты мұндай өтінішті қарастыра алмайтынын айтты. Шарлоттаның ашуына орай, Леопольд бейбітшілік орнағаннан кейін Британияға келмеді, тіпті ол Парижде орналасты, ол Веймут пен Лондоннан қысқа сапар деп есептеген. 1816 жылдың қаңтар айында принц-регент қызын Брайтондағы Корольдік павильонға шақырды, ал ол оған некеге тұруға рұқсат етуді өтінді. Виндзорға оралғаннан кейін ол әкесіне: "Мен енді Кобург ханзадасына деген жағымсыздықты жариялаудан тартынбаймын, олардың қазіргі және соңғы келісімінде өзімнен басқа ешкім тұрақты немесе дәйекті болмайды деп сендіремін" деп жазды. Джордж жеңіліп, Ресейге бара жатқан Берлиндегі Леопольдты Британияға шақырды. Леопольд 1816 жылдың ақпан айының соңында Британияға келді және Принц-регентпен сұхбаттасу үшін Брайтонға барды. Шарлотта да шақырылғаннан кейін Леопольд пен оның әкесімен бірге түскі асқа отырды, ол былай деп жазды: Принц-регент Леопольдтан қатты әсер алды және қызына Леопольдтың "әйелді бақытты ету үшін барлық біліктіліктері бар" деп айтты. Шарлотта 2 наурызда Кранборнға қайтарылды, Леопольдты принц-регентке қалдырды. 14 наурызда, британдық Палаталарда жақсы қарсылықпен жарияланды, екі тарап та ханшайымның махаббат оқиғаларының аяқталуына қуанды. Парламент Леопольдты британдық азамат ретінде тану туралы заңды қабылдады, оған жылына 50 000 фунт стерлинг (қазіргі ақшамен шамамен...) берді, жұбайлар үшін Кларемонт үйін сатып алды және үйді жабдықтау үшін үлкен біржолғы төлемге рұқсат берді. Георгий Леопольдты корольдік герцог, Кендал герцогы етіп тағайындауды да қарастырды, бірақ үкімет бұл Леопольдты партиялық саясатқа тартады деп қорқытқандықтан және Шарлоттаның "жай ғана герцогиня" болуы кемсітушілік болады деген ұсыныстардан бас тартты. Оранж оқиғасының қайталануынан қорқып, Георгий Шарлоттаның Леопольдпен байланысын шектеді; Шарлотта Брайтонға оралғанда, ол олардың тек кешкі ас ішуге рұқсат берді және оларды ешқашан жалғыз қалдырмады. Неке рәсімі 1816 жылдың 2 мамырында өтуге белгіленді. Той күні Лондон көшелері адамдарға толы болды; тойға қатысушылардың саяхаттауына қиындықтар туды. Кешкі сағат 9-да Карлтон үйінің қызыл сызықтар бөлмесінде, Леопольд алғаш рет британдық генералдың формасын кигенде (принц-регент маршалдың формасын киді), олар үйленді. Шарлоттаның тойлық көйлегінің құны 10 000 фунт стерлингтен асты (қазіргі ақшамен шамамен...). Рәсімдегі жалғыз оқиға, Шарлотта кедей Леопольд өзінің барлық дүние-мүлігімен оны қамтамасыз етуге уәде бергенде күлді.

The story of Charlotte's flight and return was soon the talk of the town; Henry Brougham, a former MP and future Whig Lord Chancellor, reported "All are against the Prince", and the Opposition press made much of the tale of the runaway Princess. Despite an emotional reconciliation with his daughter, the Prince Regent soon had her conveyed to Cranbourne Lodge, where her attendants were under orders never to let her out of their sight. She was able to smuggle a note out to her favourite uncle, Prince Augustus, Duke of Sussex. The Duke responded by questioning the Tory prime minister, Lord Liverpool, in the House of Lords. He asked whether Charlotte was free to come and go, whether she was allowed to go to the seaside as doctors had recommended for her in the past, and now that she was eighteen, whether the government planned to give her a separate establishment. Liverpool evaded the questions, and the Duke was summoned to Carlton House and castigated by the Prince Regent, who never spoke with his brother again. Despite her isolation, Charlotte found life at Cranbourne Lodge surprisingly agreeable, and slowly became reconciled to her situation. At the end of July 1814, the Prince Regent visited Charlotte in her isolation and informed her that her mother was about to leave England for an extended stay on the Continent. This upset Charlotte, but she did not feel that anything she might say could change her mother's mind, and was further aggrieved by her mother's casualness in the leavetaking, "for God knows how long, or what events may occur before we meet again". Charlotte would never see her mother again. In late August, Charlotte was permitted to go to the seaside. She had asked to go to fashionable Brighton, but the Prince Regent refused, sending her instead to Weymouth. As the Princess's coach stopped along the way, large, friendly crowds gathered to see her; according to Holme, "her affectionate welcome shows that already people thought of her as their future Queen". On arrival in Weymouth, there were illuminations with a centrepiece "Hail Princess Charlotte, Europe's Hope and Britain's Glory". Charlotte spent time exploring nearby attractions, shopping for smuggled French silks, and from late September taking a course of heated seawater baths. She was still infatuated with her Prussian, and hoped in vain that he would declare his interest in her to the Prince Regent. If he did not do so, she wrote to a friend, she would "take the next best thing, which was a good tempered man with good sence that man is the P of S C" [Prince of Saxe Coburg, i. e. Leopold]. In mid December, shortly before leaving Weymouth, she "had a very sudden and great shock" when she received news that her Prussian had formed another attachment. In a long talk after Christmas dinner, father and daughter made up their differences. In the early months of 1815, Charlotte fixed on Leopold (or as she termed him, "the Leo") as a spouse. Her father refused to give up hope that Charlotte would agree to marry the Prince of Orange. However, Charlotte wrote, "No arguments, no threats, shall ever bend me to marry this detested Dutchman." Faced with the united opposition of the Royal Family, George finally gave in and dropped the idea of marriage to the Prince of Orange, who became engaged to Grand Duchess Anna Pavlovna of Russia that summer. Charlotte contacted Leopold through intermediaries, and found him receptive, but with Napoleon renewing the conflict on the Continent, Leopold was with his regiment fighting. In July, shortly before returning to Weymouth, Charlotte formally requested her father's permission to marry Leopold. The Prince Regent replied that with the unsettled political situation on the Continent, he could not consider such a request. To Charlotte's frustration, Leopold did not come to Britain after the restoration of peace, even though he was stationed in Paris, which she deemed to be only a short journey from Weymouth or London. In January 1816, the Prince Regent invited his daughter to the Royal Pavilion in Brighton, and she pleaded with him to allow the marriage. On her return to Windsor, she wrote her father, "I no longer hesitate in declaring my partiality in favour of the Prince of Coburg—assuring you that no one will be more steady or consistent in this their present & last engagement than myself." George gave in and summoned Leopold, who was in Berlin en route to Russia, to Britain. Leopold arrived in Britain in late February 1816, and went to Brighton to be interviewed by the Prince Regent. After Charlotte was invited as well, and had dinner with Leopold and her father, she wrote:

The Prince Regent was impressed by Leopold, and told his daughter that Leopold "had every qualification to make a woman happy". Charlotte was sent back to Cranbourne on 2 March, leaving Leopold with the Prince Regent. On 14 March, an announcement was made in the British House of Commons to great acclaim, with both parties relieved to have the drama of the Princess's romances at an end. Parliament voted through a bill naturalising Leopold as a British citizen, awarded him £50,000 per year (equivalent to £ in ), purchased Claremont House for the couple, and allowed them a generous single payment to set up house. George also contemplated making Leopold a royal duke, the Duke of Kendal, though the plan was abandoned due to government fears that it would draw Leopold into party politics and suggestions that becoming a 'mere duchess' would be viewed as a demotion for Charlotte. Fearful of a repetition of the Orange fiasco, George limited Charlotte's contact with Leopold; when Charlotte returned to Brighton, he allowed them to meet only at dinner, and never let them be alone together. The marriage ceremony was set for 2 May 1816. On the wedding day, huge crowds filled London; the wedding participants had great difficulties in travelling. At nine o'clock in the evening in the Crimson Drawing Room at Carlton House, with Leopold dressing for the first time as a British General (the Prince Regent wore the uniform of a Field Marshal), the couple were married. Charlotte's wedding dress cost over £10,000 (equivalent to £ in ). The only mishap was during the ceremony, when Charlotte was heard to giggle when the impoverished Leopold promised to endow her with all his worldly goods.

Неке және қайтыс болу

Ерлі-зайыптылар мерей тойын Оатлендс сарайында өткізді, Йорк герцогінің Суррейдегі резиденциясында. Екеуі де денсаулығы нашар еді, ал үй Йорктердің итттерімен және жануарлардың иісімен толы болды. Дегенмен, ханшайым Леопольдты "күйеудің кемелділігі" деп жазды. Некеден екі күн өткен соң, оларды Оатлендте патшалық регент келіп көрді; ол екі сағат бойы Леопольдқа әскери киімдердің егжей-тегжейін сипаттады, бұл Шарлоттаның айтуынша "үлкен жақсы көңіл-күйдің белгісі". Принцесса Шарлотта күйеуімен бірге Лондонға әлеуметтік маусымға оралды, және театрға барғанда, көрермендердің шулы қол соғуымен және "Құдай патшаны сақтасын" әнімен қарсы алынды. Операда ауырып қалғанда, оның жағдайына байланысты көпшілік алаңдады. Оның түсік тастағаны хабарланды. 1816 жылдың 24 тамызында олар алғаш рет Клермонтта тұрып қалды. Леопольдтың жеке дәрігері Кристиан Стокмар (кейіннен королева Виктория мен принц Альберттің кеңесшісі, барон Стокмар) некеге тұрған алғашқы алты айда Шарлоттаның қарапайым және дәмді киім кигенін ешқашан көрмегенін жазды. Ол сондай-ақ, оның бұрынғыдан гөрі тыныш және өзін-өзі бақылауда ұстай алатынын атап өтті, және мұны Леопольдтың ықпалына байланысты деп түсіндірді. Леопольд кейінірек былай деп жазды: "Мен аң аулауға шыққан кезде ғана біз әрқашан бірге болдық, бірге бола алсақ, ешқашан шаршаған жоқпыз". Шарлотта қатты толқығанда, Леопольд тек "Doucement, chérie" ("Мейірімділікпен, жаным") дейтін. Шарлотта түзетуді қабылдап, күйеуін "Дусем" деп атай бастады. Кобургтар, содан кейін Рождество мерекесін Брайтон павильонында басқа да патшалық әулеттермен өткізді. 7 қаңтарда патшалық регент Шарлоттаның 21 жасқа толуын мерекелеу үшін үлкен кеш берді, бірақ Кобургтар қатыспады, Клермонтқа оралып, тыныш қалуды жөн көрді. 1817 жылдың сәуір айының соңында Леопольд патшалық регентке Шарлоттаның тағы да жүкті екенін және принцессаның баласын толық мерзімге көтере алатынын хабарлады. Шарлоттаның жүктілігіне көпшіліктің қызығушылығы арта түсті. Баланың жынысы қандай болатынына тігіс тігуге арналған кеңселер ашылды. Экономистер ханшайымның дүниеге келуі қор нарығын 2,5%-ға, ал ханзаданың дүниеге келуі 6%-ға өсіретінін есептеді. Шарлотта уақытын тыныш өткізді, көп уақытын сэр Томас Лоуренстің портреті үшін отырып өткізді. Ол көп тамақтанды және жаттығу жасамайтын, 1817 жылдың тамызында оның дәрігерлік тобы босанғаннан кейін күтім жасай бастағанда, олар баланы туу кезінде өлшемін азайтуға үміттеніп, қатаң диетаға отырғызды. Диета және кейде қан кету Шарлоттаны әлсіретіп жіберген сияқты. Стокмар ескірген деп санаған емделуге таң қалды және дәрігерлер тобына қосылудан бас тартты, өйткені егер бірдеңе дұрыс болмаса, шетелдік ретінде өзін кінәлайтынын сезінді. Шарлоттаның күнделікті күтімін Сэр Ричард Крофт атқарды. Крофт дәрігер емес, бірақ акушер, жақсы отбасылардың арасында танымал. Шарлотта 19 қазанда босануға тиіс болды, бірақ қазан айы аяқталғанда ол босану белгілерін көрсетпеді және 2 қараша күні Леопольдпен бірге әдеттегідей жүріп кетті. 3 қараша күні кешке оның қақырығы басталды. Сэр Ричард оны жаттығу жасауға шақырды, бірақ оған тамақ ішуге рұқсат бермеді: сол күні кешке қарай ол патшалық туылғанға куәлік ететін және куәлік беретін лауазымды адамдарды шақырды. Қарашаның төртіншісі бесінші болып кеткенде, Шарлоттаның баланы туып бере алмайтыны анық болды, сондықтан Крофт пен Шарлоттаның жеке дәрігері Мэтью Бейли акушер Джон Симсті шақыртуды шешті. Алайда Крофт Симске науқасты көруге рұқсат бермеді, және форцепстер қолданылмады. Плоуденнің айтуынша, олар оны және баланы құтқарып қалуы мүмкін еді, дегенмен антисептиктер қолданылмай тұрып, құралдар қолданылған кезде өлім-жітім деңгейі өте жоғары болды. 5 қараша күні кешкі сағат тоғызда Шарлотта өлі туған ұл баласын дүниеге әкелді. Оны қайта тірілтудің күш-жігері бекер болды, ал асыл бақылаушылар оның патша отбасына ұқсайтын әдемі бала екенін растады. Олар анасының жағдайы жақсы екеніне сенімді болып, кетіп қалды. Шарлотта шаршап қалған күйде, ораза тұтқаннан кейін тамақ ішіп, сауығып бара жатқандай болды. Леопольд әйелімен бірге болған, ол опиатты ішіп, төсекте құлап қалған. Түн ортасынан кейін Шарлотта қатты құсып, іштің ауырғанынан шағымдана бастады. Сэр Ричард шақырылды, және оның пациентін суық, ауыр тыныс алу және қан кетумен тапты. Ол қызған компрестерді оған қойды, ол кездегі босанғаннан кейінгі қан кетудің қабылданған емін, бірақ қан тоқтамады. Ол Стокмарды шақырып, Леопольдты әкелуге өтінді. Стокмар Леопольдты ояту қиын болды, және ханшайымды көруге барды, ол оның қолын ұстап, "Мені мас қылды" деді. Стокмар бөлмеден шығып, принцті қайтадан оятуға тырысуды жоспарлады, бірақ Шарлоттаның дауысымен қайта шақырылды, "Стокки! Стокки!". Ол бөлмеге кірді және оны өлі тапты.

The couple honeymooned at Oatlands Palace, the Duke of York's residence in Surrey. Neither was well and the house was filled with the Yorks' dogs and the odour of animals. Nevertheless, the Princess wrote that Leopold was "the perfection of a lover". Two days after the marriage, they were visited by the Prince Regent at Oatlands; he spent two hours describing the details of military uniforms to Leopold, which according to Charlotte "is a great mark of the most perfect good humour". Princess Charlotte and her husband returned to London for the social season, and when they attended the theatre, they were invariably treated to wild applause from the audience and the singing of "God Save the King" from the company. When she was taken ill at the Opera, there was great public concern about her condition. It was announced that she had suffered a miscarriage. On 24 August 1816, they took up residence for the first time at Claremont. Leopold's physician in ordinary, Christian Stockmar (later, as Baron Stockmar, adviser to both Queen Victoria and Prince Albert), wrote that in the first six months of the marriage, he had never seen Charlotte wear anything that was not simple and in good taste. He also noted that she was much more calm and in control of herself than she used to be, and attributed this to Leopold's influence. Leopold wrote later, "Except when I went out to shoot, we were together always, and we could be together, we did not tire." When Charlotte became too excited, Leopold would say only, "Doucement, chérie" ("Gently, my love"). Charlotte both accepted the correction and began calling her husband "Doucement". The Coburgs, as they came to be called, spent the Christmas holidays at the Brighton Pavilion with various other royals. On 7 January, the Prince Regent gave a huge ball there to celebrate Charlotte's 21st birthday, but the Coburgs did not attend, having returned to Claremont and preferring to remain there quietly. At the end of April 1817, Leopold informed the Prince Regent that Charlotte was again pregnant, and that there was every prospect of the Princess carrying the baby to term. Charlotte's pregnancy was the subject of the most intense public interest. Betting shops quickly set up book on what sex the child would be. Economists calculated that the birth of a princess would raise the stock market by 2.5%; the birth of a prince would raise it 6%. Charlotte spent her time quietly, spending much time sitting for a portrait by Sir Thomas Lawrence. She ate heavily and got little exercise; when her medical team began prenatal care in August 1817, they put her on a strict diet, hoping to reduce the size of the child at birth. The diet, and occasional bleeding, seemed to weaken Charlotte. Stockmar was amazed at a treatment he saw as outdated, and declined to join the medical team, believing that, as a foreigner, he would be blamed if anything went wrong. Much of Charlotte's day to day care was undertaken by Sir Richard Croft. Croft was not a physician, but an accoucheur, much in fashion among the well to do. Charlotte was believed to be due to deliver on 19 October, but as October ended, she had shown no signs of giving birth, and drove out as usual with Leopold on Sunday 2 November. On the evening of 3 November, her contractions began. Sir Richard encouraged her to exercise, but would not let her eat: late that evening, he sent for the officials who were to witness and attest to the royal birth. As the fourth of November became the fifth, it became clear that Charlotte might be unable to deliver the child, and Croft and Charlotte's personal physician, Matthew Baillie, decided to send for obstetrician John Sims. However, Croft did not allow Sims to see the patient, and forceps were not used. According to Plowden in her book, they might have saved her and the child, though there was a very high mortality rate when instruments were used in the era before antiseptics. At nine o'clock in the evening of 5 November, Charlotte finally gave birth to a large stillborn boy. Efforts to resuscitate him were in vain, and the noble observers confirmed that it was a handsome boy, resembling the Royal Family. They were assured that the mother was doing well, and took their leave. An exhausted Charlotte heard the news calmly, stating it was the will of God. She took some nourishment after her lengthy fast and seemed to be recovering. Leopold, who had remained with his wife throughout, apparently took an opiate and collapsed into bed. Soon after midnight, Charlotte began vomiting violently and complaining of pains in her abdomen. Sir Richard was called, and was alarmed to find his patient cold to the touch, breathing with difficulty, and bleeding. He placed hot compresses on her, the accepted treatment at the time for postpartum bleeding, but the blood did not stop. He called in Stockmar and urged him to bring Leopold. Stockmar found Leopold difficult to rouse, and went to see the Princess, who grabbed his hand and told him, "They have made me tipsy." Stockmar left the room, planning to try again to rouse the Prince, but was called back by Charlotte's voice, "Stocky! Stocky!" He entered the room to find her dead.