1963 ж. «Восток-6» – әйел адамның (Валентина Терешкова) ғарышқа алғашқы ұшуы. Ғарышқа қатысудың әйел денесіне әсері зерттелді. Техникалық мәліметтер мен фотосуреттер жиналды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1963 жылғы кеңестік пилотты ұшу
1963 Soviet crewed spaceflight
«Восток-6» (Восток 6, Orient 6 немесе East 6) – әйел космонавт Валентина Терешкованы ғарышқа алып шыққан алғашқы адаммен жасалған ғарышқа ұшу болды.
Vostok 6 (Восток 6, Orient 6 or East 6) was the first human spaceflight to carry a woman, cosmonaut Valentina Tereshkova, into space.
Миссия
Ғарыш аппараты 1963 жылғы 16 маусымда ұшырылды. "Восток-5" техникалық проблемаларға байланысты кешіктірілсе, "Восток-6" ұшырылымы еш қиындықсыз өтті. Миссия кезінде жиналған деректер әйел денесінің ғарышқа ұшуға қалай реакция жасайтынын жақсырақ түсінуге көмектесті. "Восток" миссияларындағы басқа ғарышкерлер сияқты, Терешкова да ұшу журналын жүргізіп, суреттер түсіріп, ғарыш аппаратын қолмен бағыттады. Оның ғарыштан түсірген көкжиек суреттері кейін атмосферадағы аэрозоль қабаттарын анықтау үшін пайдаланылды. "Восток-5"пен бірлескен миссия болған бұл ұшу бастапқыда екі "Восток" аппаратымен, әрқайсысында әйел космонавтпен бірлескен миссия ретінде жоспарланған, бірақ "Восток" бағдарламасы "Восход" бағдарламасына қайта құрылуға байланысты қысқартуларға ұшыраған соң бұл жоспар өзгерді. "Восток-6" – "Восток-3КА" ғарыш аппаратының соңғы және "Восток" бағдарламасының аяқтаушы ұшуы болды. "Восток-6" қонған жердің координаталары: Ресей, Алтай өңірі, Барнаул қаласынан батысқа қарай, Баеводан оңтүстікке қарай және Қазақстанның Қарағанды қаласынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Осы жерде, жол жиегіндегі кішкентай саябақта, қолымен кең жайылып тұрған Терешкованың мүсіні орнатылған. Капсула қазір Мәскеуге жақын Королев қаласындағы РКК Энергия мұражайында қойылған. 2015 жылдың қыркүйегінен бастап ол Лондонның Ғылым мұражайындағы "Космонавттар" көрмесінің бір бөлігі болды. Көрмеде Кеңес Одағының ғарыш бағдарламасынан алынған көптеген танымал заттар көрсетілді.
The spacecraft was launched on 16 June 1963. While Vostok 5 had been delayed by technical problems, Vostok 6's launch proceeded with no difficulties. Data collected during the mission provided better understanding of the female body's reaction to spaceflight. Like other cosmonauts on Vostok missions, Tereshkova maintained a flight log, took photographs, and manually oriented the spacecraft. Her photographs of the horizon from space were later used to identify aerosol layers within the atmosphere. The mission, a joint flight with Vostok 5, was originally conceived as being a joint mission with two Vostoks each carrying a female cosmonaut, but this changed as the Vostok program experienced cutbacks as a precursor to the retooling of the program into the Voskhod program. Vostok 6 was the last flight of a Vostok 3KA spacecraft and the final flight of the Vostok programme. The Vostok 6 landing site coordinates are , west of Barnaul, Altai, Russia and south of Baevo, and northeast of Karagandy, Kazakhstan. At the site, in a small park at the roadside is a statue of Tereshkova, with arms outstretched, at the top of a curved column. The capsule is now on display at the RKK Energia Museum in Korolyov (near Moscow). From September 2015 it formed part of the content of the "Cosmonauts" exhibition at the Science Museum, London. The Exhibition featured many iconic objects from the Soviet space program.
Ұшу кезінде
Кеңес мемлекеттік телеарнасы Терешкованың капсула ішіндегі камерадан тікелей эфирде бейнесін көрсетті, және ол премьер-министр Никита Хрущевпен радио арқылы сөйлесті. Жердегі басқарушылармен оның жалпы денсаулығы туралы байланыс ұшудан кейінгі есептерде "жасырын" деп сипатталды, ал кейіннен миссияның ресми есептерінде Терешкованың ұшудағы жалпы өнімділігі туралы кейбір кемсітуші пікірлер болды. Терешкованың ұшудан кейінгі брифингінде миссия туралы баяндамасында ол түрлі дене ауруларына және шлемдегі гарнитурамен қиындықтарға тап болғанын айтты (Бұрынғыдай, Быковский "Восток 5" кемесінде де осы туралы хабарлаған). Ол тамақ жеуге тырысқанда құсып кетті, бірақ бұл өзінің физикалық жағдайына емес, тамақтың дәміне байланысты деп түсіндірді. Тағы бір мәселе, советтік ғарыш агенттігі оған тамақ, су және тіс пастасын бергенмен, тіс щеткасын жинауды ұмытып кеткен. 1973 жылы жарияланған кеңестік ғарыш бағдарламасының ресми тарихы Терешкованың физикалық жағдайы мен ұшудағы өнімділігін "жақсы" немесе "керемет" деген мағынадағы отлично (отлично) емес, "қанағаттанарлық" немесе "жеткілікті" деген мағынадағы udovletvoritel'noe (удовлетворительное) деп сипаттады.
The Soviet state television network broadcast live video of Tereshkova from a camera inside the capsule, and she conversed with Premier Nikita Khrushchev over the radio. Communications with ground controllers about her overall health were described in post flight reports as "evasive", and later official accounts of the mission had somewhat condescending remarks about Tereshkova's overall in flight performance. In Tereshkova's account of the mission in her postflight debriefing, she mentioned having assorted body pains and difficulty with her helmet headset (also reported by Bykovsky on Vostok 5). She vomited while attempting to eat, although she attributed this to the taste of the food rather than her physical condition. Another problem was that while the Soviet space agency had provided her with food, water and tooth paste, they had forgotten to pack a toothbrush. An official history of the Soviet space program published in 1973 described Tereshkova's physical condition and in flight performance as udovletvoritel'noe (удовлетворительное, 'fair' or 'adequate') rather than otlichno (отлично, 'good' or 'outstanding').
Құн түсіру кезінде
Бұрынғы "Восток" ұшуларында болғандай, Терешкова да катапульдануға мәжбүр болды. Ол парашютпен қауіпсіз жерге қонды. 2004 жылы басқару бағдарламасындағы қателік ғарыш кемесінің орбитадан түсудің орнына көтерілуіне себеп болғаны анықталды. Терешкова ұшудың бірінші күні бұл ақауды байқап, ғарыш кемесінің конструкторы Сергей Королевке хабарлады. Ұшуды басқару орталығынан Терешковаға түсу бағдарламасына енгізуге қажетті деректер жіберілді. Королевтің өтініші бойынша, Терешкова бұл мәселені құпия ұстады. "Мен үн қатпадым, бірақ Евгений Васильевич оны жария етті. Енді бұл туралы айтуға болады".
Like all the previous Vostok flights, Tereshkova had to eject. She landed safely by parachute. It was revealed in 2004 that an error in the control program made the spaceship ascend from orbit instead of descending. Tereshkova noticed the fault on the first day of the flight and reported it to spacecraft designer Sergey Korolev. Flight controllers then provided Tereshkova with data to enter into the descent program. By request of Korolev, Tereshkova kept the problem secret. "I kept silent, but Evgeny Vasilievich decided to make it public. So, I can easily talk about it now."