Кіріспе
Рим папасы Марцелл I (6 қаңтар 255 - 16 қаңтар 309) 308 жылдың мамыр немесе маусымынан өліміне дейін Рим епископы болды. Ол Марцеллиннің орнын үлкен үзілістен кейін иеленді. Максенций билігінде ол 309 жылы Римнен қуылды, себебі ол жақында болған қудалау кезінде дінінен қайтқан христиандарға қатаң жазалар тағайындағаннан туған қырқыстардың себебі болды. Ол сол жылы қайтыс болды, ал оның орнын Евсевий басты. Оның қабірлері Римдегі Сан Марчелло ал Корсо шіркеуінің алтарында сақталған. 1969 жылдан бері католик шіркеуі дәстүрлі түрде 16 қаңтарда тойлаған мерекесі жергілікті күнтізбелерге берілді және енді Бас Рим күнтізбесіне енгізілмейді.
Pope Marcellus I (6 January 255 – 16 January 309) was the bishop of Rome from May or June 308 to his death. He succeeded Marcellinus after a considerable interval. Under Maxentius, he was banished from Rome in 309, on account of the tumult caused by the severity of the penances he had imposed on Christians who had lapsed under the recent persecution. He died the same year, being succeeded by Eusebius. His relics are under the altar of San Marcello al Corso in Rome. Since 1969 his feast day, traditionally kept on 16 January by the Catholic Church, is left to local calendars and is no longer inscribed in the General Roman Calendar.
Сайлау
Марцеллин 304 жылы қайтыс болғаннан кейін Диоклетианның қуғыны біршама уақыт бойы азайғандықтан тоқтамай, қатаңдығын сақтап жалғасты. 305 жылы Диоклетианның тақтан бас тарғаннан кейін және келесі жылдың қазан айында Максенцийдің Римде Цезарь тағына отыруынан кейін, астанадағы христиандар салыстырмалы бейбітшілікке ие болды. Дегенмен, Римнің жаңа епископы сайлануына екі жылға жуық уақыт кетті. 308 жылы «Каталог Либериан» бойынша Марцелл алғаш рет қызметке кірді: «Ол Максенцийдің төртінші консулдығынан бастап, Максим оның әріптесі болған кезден, консулдықтан кейінге дейін епископ болды». Римде Марцелл шіркеуді ең жағдайсыз күйде тапты. Имандылардың жиналатын орындары мен кейбір жерлеу орындары тәркіленді, шіркеудің қалыпты өмірі мен қызметі үзіліске ұшырады. Бұған қоса, шіркеудің ішінде де келіспеушіліктер болды, себебі ұзақ жылдар бойы жүрген қуғын кезінде әлсіздердің көп саны сенімінен айнылып, кейін, ада болмаған адамның басшылығымен, тәубе етпестен қайта қабылдануды талап етті. VII ғасырдың басында Римде жиырма бес шамасында «атты» шіркеулер болған; тіпті, «Liber Pontificalis» авторы бұл санды Марцеллдің заманына жатқызса да, Римдегі шіркеу басқаруын осы папаның үлкен қуғыннан кейін қайта ұйымдастырғаны туралы тарихи дәстүр бар. Алайда, папаның жұмысы тез арада үзіліске ұшырады, себебі шіркеуге қайта қабылдау туралы мәселе көптеген дау-жанжалға себеп болды. Папа Дамасий I-нің өзінің ізашарының құрметіне арнап жазған және оның қабірінің үстіне қойған өлеңі (De Rossi, "Inscr. christ. urbis Romæ", II, 62, 103, 138; қараңыз, сондай-ақ Idem, "Roma sotterranea", II, 204–5) Марцеллдің сенімінен айнылғандардың бәрі үшін жаман жау ретінде қаралып, олардың күнәсі үшін міндетті түрде тәубе етулерін талап еткенін айтады. Соның салдарынан, қатыгез қақтығыстар басталды; қуғын басталғанға дейін сенімінен айнылған Максенций папаны тұтқынға алып, жер аударып жіберді. Бұл 308 жылдың соңында немесе 309 жылдың басында болды, «Каталог Либерианнан» алынған жоғарыдағы үзінділерге сәйкес, оның паптығы бір жылдан, алты (немесе жеті) айдан және жиырма күннен аспады. Марцелл Римді қалдырғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болып, қасиетті кісі ретінде құрметке ие болды.
Құрмет
Оның мерекесі 354 жылғы Хронографияның *Depositio episcoporum* және басқа да римдік билік органдары бойынша 16 қаңтарда болды. Дегенмен, бұл оның қайтыс болған күні ме, әлде оның денесі белгісіз жерден қайтарылғаннан кейін жерленген күні ме, белгісіз. Ол киелі Прискилланың катакомбасында жерленді, оның қабірі Рим шейіттерінің қабірлеріне арналған маршруттарда көрсетілгендей, киелі Сильвестр базиликасында бар (De Rossi, *Roma sotterranea*, I, 176). 5 ғасырдағы *"Passio Marcelli"* (Кириактың шейіт болу туралы аңызға қосылған, *Acta Sanct.*, Jan., II, 10–14, және *Liber Pontificalis*-та жалғасады) Марцеллдің өмірінің соңы туралы басқаша баяндайды. Бұл нұсқаға сәйкес, шіркеуді қайта ұйымдастыруға ашуланған Максенций пападан епископтық дәрежесінен бас тартып, құдайларға құрбандық шалуды талап еткен. Ол бас тартқандықтан, оны қоғамдық жолдағы (катабулум) станцияда құл ретінде жұмыс істеуге үкім шығарды. Тоғыз айдан кейін дін қызметкерлері оны босатты; бірақ Луцина есімді әйел Виа Латадағы үйін "Marcelli титулы" ретінде киелеген соң, ол тағы да станцияға әкелінген жылқыларға күтім жасауға сотталды, сол жұмыстың кезінде қайтыс болды. Бұл аңыз болуы мүмкін, Марцеллдің шіркеу қызметін жаңартқандығы туралы мәлімет ғана тарихи негізге ие. Дамастың өлеңдерінде айтылған дәстүрге сенуге көбірек болады. Жоғарыдағы аңызда аталған Римдегі шіркеудің аты Марцелл есіммен бүгінге дейін сақталған, оның мерекесі әлі де 16 қаңтарда тойланады. Теодор Моммсен Марцеллдің шын мәнінде епископ емес, папалық тақ бос тұрған кезеңнің соңында шіркеулік басқаруға сеніп тапсырылған қарапайым римдік пресвитер болғанын жорамалдайды. Осы көзқарас бойынша, 16 қаңтар – Марцеллдің нағыз қайтыс болған күні, ал одан кейін таққа Евсевий отырды (*Neues Archiv*, 1896, XXI, 350–3). Католик энциклопедиясы бұл жорамалды негізсіз деп жоққа шығарады.