Англия ақсұлы: Эссекс графы Артур Капел өмірі мен қызметі

Кіріспе

Артюр Капелл, 1-ші Эссекс графы, ПК (1631 – 13 шілде 1683), Кассиобери үйінен, Уотфорд, Гертфордшир, сондай-ақ Капел деп те жазылады, – ағылшын мемлекет қайраткері.

Ерте өмір

Ол Артур Капеллдің, Хэдхэмнің 1-ші бароны Капеллдің (1649 жылы өлім жазасына кесілген) және оның әйелі Элизабет Моррисонның, Уотфорд, Гертфордширдегі Кэшиобри Хаусының 1-ші баронеті сэр Чарльз Моррисонның қызы және мұрагері болған. Ол 1632 жылдың 2 қаңтарында крещениеден өтті.

Жастық шақ

1648 жылдың маусым айында, он алты жастағы, денсаулығы нашар бала, Лорд Фэрфакстың әскерлері оны Хадхэмнен Ессекс қаласындағы Колчестерге алып келді, сол қаланы оның әкесі қорғап тұрған еді. Ол күн сайын қамал маңында жүргізіліп, Лорд Капеллді қаладан бас тартуға көндіру үшін пайдаланылды.

Саяси мансап

Монархия қалпына келтірілген кезде, 1661 жылғы 20 сәуірде ол Малден виконты және Эссекс графы титулымен марапатталды, соңғы графтық Роберт Деверь, Эссекс графының үшіншісі қайтыс болғаннан кейін тоқтатылған еді. Бұл титул оның әкесінің еркек ұрпақтарына берілді. Капелл сонымен қатар Гертфордширдің лорд-лейтенанты, ал бірнеше жылдан кейін Уилтширдің лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Ол бастапқыда сарайға, Рим католицизміне және патшалық биліктің кеңеюіне қарсы болды. Король II Чарльз Дензил Холлс пен Капеллді «қатал және ренжігіш адамдар» деп санады, олар өз нанымына қайшы оның тілектеріне бағынбайтын. 1669 жылы ол Дания королі V Христианға елші ретінде жіберілді, онда Кронборг губернаторына туын түсірмегені үшін құрметке ие болды. 1672 жылы ол Ұлыбританияның Жеке Кеңесінің мүшесі және Ирландияның лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Оның 1672 жылы Чарльздың саясатын қолдағаны және әсіресе, диссиденттерге (ал ықпал етуге болатын католиктерге де) тиетін кешірім туралы жарияланымды қолдағаны белгілі болды. Эссекс барлық түрдегі диссиденттерге көзқарасымен белгілі болды, бірақ кейінгі оқиғалар бұл көзқарас католиктерге қатысты еместігін көрсетті. Ол 1677 жылға дейін қызмет етті, және оның басшылығын Бернет пен I Ормонд герцогы Джеймс Батлер жоғары бағалады, ал біріншісі оны «одан кейін келетіндердің бәріне үлгі» деп сипаттады. Бернеттің пікірі бейтарап болған жоқ, және Эссекс ағасының 1696 жылы Лорд-депутат ретіндегі басшылығы осындай принциптерге сәйкес болғанмен, оның ізашарлары, мысалы, Кларендон, Тирконнел және Ормондтың вице-король ретіндегі соңғы кезеңі Эссекс үлгісін ұстанған деуге келмейді. Ол ирланд мүдделеріне ерекше назар бөлді, елдің конституциясы мен саяси қажеттіліктерін түсінуге көп күш жұмсады, лайықты адамдарды тағайындады және өтініштер мен ықпалдан тәуелсіздігін сақтады. Ол адал вице-король екенін дәлелдеді және көптеген замандас саясаткерлерден айырмашылығы, ол есептерді түсіну қабілетін тез көрсетті, бұл Лорд Ренела және оның серіктестерінің жобаларымен, сондай-ақ сол лордтың 1675 жылы Ирландияның қазынашысының орынбасары болған кезде туындаған қиындықтарға әкелді.

At the Restoration of the Monarchy, he was created on 20 April 1661 Viscount Malden and Earl of Essex, the latter earldom having become extinct on the death of Robert Devereux, 3rd Earl of Essex. It was granted with special remainder to the male issue of his father. Capell was also appointed Lord Lieutenant of Hertfordshire and a few years later Lord Lieutenant of Wiltshire. Early on he showed himself antagonistic to the court, to Roman Catholicism, and to the extension of the royal prerogative. Denzil Holles and Capell were deemed by King Charles II "stiff and sullen men," who would not yield against their convictions to his solicitations. In 1669 he was sent as ambassador to King Christian V of Denmark, in which capacity he gained credit by refusing to strike his flag to the governor of Kronborg. In 1672 he was made a Privy Councillor and Lord Lieutenant of Ireland. It is clear that he was aligned to Charles's policy in 1672 and supported the Declaration of Indulgence especially in so far as it affected dissenters (and potentially extending this to Catholics, but this was always an ambiguous point). Essex had already developed a well known tolerance towards and association with dissenters of all types, but subsequent events showed that this latitude did not apply to Catholics. He remained in office until 1677, and his administration was greatly commended by Burnet and James Butler, 1st Duke of Ormonde, the former describing it "as a pattern to all that come after him". Burnet's viewpoint was not however unbiased, and whilst the administration of Essex's brother as Lord Deputy in 1696 followed such a high minded approach, his predecessors, such as Clarendon, Tyrconnel and Ormond's own last period as viceroy could not be said to have followed Essex's model. He paid close attention to Irish interests, and took immense pains to understand the constitution and the political necessities of the country, appointing men of real merit to office, and maintaining exceptional independence from solicitation and influence. He proved to be a conscientious viceroy and, unlike so many other politicians of his age, he quickly showed an acumen for understanding accounts which was to lead to all kinds of challenges with the undertaking of Lord Ranelagh and his partners and with the same lord when he became vice treasurer of Ireland in 1675.

Өлім

1683 жылғы 13 шілдеде Лондон мұнарасында король мен оның бауырына қарсы Рай-хаус заговорына қатысқаны үшін сотталған Эссекс графы қайтыс болды. Оның бөлмесінде тұтқын күйінде жазасын күтіп отырғанда мойны кесілген күйде табылғандығы айтылады. Бриттонның сөзінше, Эссекс графының өзіне-өзі қол жұмсауы даулы болды: Лоуренс Брэддон, Middle Temple джентльмені, өзін «бұл кісі өлтіруді анықтауға тырысқаны үшін 5 жылдан астам уақыт қудаланғанын немесе түрмеге қамалғанын» мәлімдейді. Брэддонның Ұлттық өмірбаянында былай делінген: «Эссекс графы 1683 жылы Тауэрде қайтыс болған кезде Брэддон оның өлтірілгенін сеніп, оны дәлелдеу үшін жеткілікті айғақ жинауға белсенді түрде жұмыс істеді. Ол Лондонда осы мәселе бойынша тергеулер жүргізді, және хабар келгенде, графтың өлімі туралы жаңалық Марлбороуде оқиға болған күні, тіпті одан бұрын-ақ жеткені анықталды. Оның бұл әрекеті сотқа белгілі болғанда, ол тұтқындалып, қамауға алынды. Бір кезде ол кепілмен босатылды, бірақ 1683 жылғы 7 ақпанда Хью Спейкпен бірге корольдің тағында Эссекс графының өліміне кейбір адамдар кінәлі деген сенімді таратуға сөз байласты деген айыппен және куәгерлерді жалтақтауға тырысқаны үшін сотталды. Брэддон барлық айып бойынша кінәлі деп танылды, бірақ Спик соңғы айыптан ақталды. Біреуіне 1000 фунт стерлинг айыппұл салынды, екіншісіне – 2000 фунт стерлинг, өмір бойына жақсы мінез-құлық таныту үшін кепілдік беріп. Брэддон Вильгельм III келгенге дейін түрмеде отырды, содан кейін босатылды. Оның өлімі негізсіз түрде Чарльз бен Джеймсқа таңылды, ал айғақтар өзін-өзі өлтіруге нұсқау береді, мүмкін, оның себебі – жазадан құтылу және отбасы үшін мүлкін сақтау. Эссексті жақсы білген Гилберт Бернет оның өлімінің өзіне-өзі қол жұмсау екенін қабылдады, өйткені Эссекс өзін-өзі өлтіруді ардақты жол деп жиі айтқан. Лорд Айлсбери былай деп жазды: «Граф тырнақтарын кесу үшін пышақ сұрады, және оған дағдыланғандықтан, ешкім күдікке түспеді. Ол кішкентай шкафқа кірді», онда оның қызметшісі кейін оны «өлі және қанға малшық жатқан күйде» тапты. Оның «өзінің мойнын пышақпен кескенінің» себебі Рай-хаус заговоры туралы білімі болғандықтан деп болжанады. Патша оның өлімі туралы хабарға шынымен қайғырды, Эссекс әкесі Карл I қызметінде қайтыс болғандықтан, «мен оған өмірлік борышым бар», ол оны құтқаратынын білуі керек еді.

The Earl of Essex died in the Tower of London on 13 July 1683, having been convicted of participation in the Rye House Plot against the King and his brother, and was said to have been discovered in his chamber with his throat cut whilst a prisoner awaiting execution for treason. According to Britton, the Earl of Essex's death, by suicide, was controversial:

Lawrence Braddon., Gent of the Middle Temple states himself 'upwards of 5 years persecuted or imprisoned for endeavouring to discover this murther the third day after the same was committed' The Dictionary of National Biography entry for Braddon says:

"When the Earl of Essex died in the Tower in 1683, Braddon adopted the belief that he had been murdered, and worked actively to collect sufficient evidence to prove the murder. He set on foot inquiries on the subject in London, and when a rumour reached him that the news of the earl's death was known at Marlborough on the very day of, if not before, the occurrence, he posted off thither. When his action became known at court, he was arrested and put under restraint. For a time he was let out on bail, but on 7 Feb. 1683–4 he was tried with Mr. Hugh Speke at the king's bench on the accusation of conspiring to spread the belief that the Earl of Essex was murdered by some persons about him, and of endeavouring to suborn witnesses to testify the same. Braddon was found guilty on all the counts, but Speke was acquitted of the latter charge. The one was fined 1,000l. and the other 2,000l., with sureties for good behaviour during their lives. Braddon remained in prison until the landing of William III, when he was liberated." His death was attributed, quite groundlessly, to Charles and James, and the evidence points clearly if not conclusively to suicide, his motive being possibly to prevent an attainder and preserve his estate for his family. Gilbert Burnet, who knew Essex well, accepted that his death was suicide since Essex had often spoken of suicide as an honourable course. Lord Ailesbury wrote: "The Earl asked very coldly for a razor to cut his nails, and being accustomed so to do gave no manner of suspicion. He went into a small closet," where his servant afterwards found him "dead and wallowing in blood" the assumption being that the reason he "cutt his own throat with a knife" was because of his knowledge of the Rye House Plot. The King, who seemed genuinely distressed at the news of his death, remarked that Essex should have known that he would spare him, "for I owe him a life", Essex's father having died in the service of Charles I.

Мұра

Ол мықты және шыншыл патриотизмімен, әділдігімен, өзімшілдігімен, адалдығымен және мемлекеттік міндеттерін еңбекқорлықпен атқарғанымен, сондай-ақ жеке және ресми өмірінде кінәсіздігімен танымал болды. Джон Эвлин оны "салмақты, дана, ойлы және терең ойланатын, осы дәуірдегі көптеген ақсүйектерге қарағанда білімі жоғары, ағылшын тарихы мен істерін жақсы білетін, еңбекқор, ұқыпты, әділ және толыққанды тұлға" деп сипаттады; сонымен қатар, оның қазасы көпке ұнамай, оның бүлікшіл ниеттері болғанына сенбейтіндердің саны көп болды. Дублиннің солтүстік бөлігіндегі Капел көшесі оның құрметіне аталған.