Кіріспе

Американдық философ, солшыл Канттық дәстүрінде

Кристин Марион Корсгаард (туған 9 сәуір 1952 ж.) – Гарвард университетінің зейнеткер профессор. Оның ғылыми еңбектерінің басты бағыттары – моральдық философия және оның тарихы; моральдық философиядағы мәселелердің метафизика, сана философиясы және жеке тұлғалық идентичность теориясымен байланысы; жеке қарым-қатынастар теориясы; және жалпы нормативтілік.

Білім және мансап

Корсгаард алғашқыда екі жыл Шығыс Иллинойс университетінде оқыды, содан кейін Иллинойс университетінен «B» бакалавры дәрежесін, ал Гарвард университетінен философия докторы (Ph. D.) ғылыми дәрежесін алды, онда ол Джон Роулздың шәкірті болды. 2004 жылы Иллинойс университетінен құрметті гуманитарлық ғылымдар докторы (LHD) атағын алды. Ол 1970 жылы Флосмур қаласындағы Хомуд-Флосмур орта мектебінің түлегі.

Ол Йель, Санта-Барбарадағы Калифорния университеті және Чикаго университетінде сабақ берді; 1991 жылдан бері Гарвард университетінде профессор болып жұмыс істейді, онда ол Артур Кингсли Портер философия кафедрасының профессоры болды, қазір зейнеткерлікте. 1996 жылы Корсгаард «Нормативтіліктің бастаулары» атты кітабын жариялады, ол оның «Адам құндылықтары» тақырыбындағы Таннер лекцияларының қайта жаңартылған нұсқасы, сонымен қатар Канттың моральдық философиясы және заманауи моральдық философияға канттық көзқарас туралы оның бұрынғы мақалаларының жинағы: «Соңдар патшалығын құру». 2002 жылы ол Оксфорд университетінде Джон Локк лекцияларын оқыған алғашқы әйел болды, ол 2009 жылы «Өзін-өзі құру: қабілеттілік, жекелік және тұтастық» атты кітабына айналды. 2001 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, ал 2015 жылы Британ академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды. 2008-2009 жылдары Америка философиялық қауымдастығының Шығыс бөлімінің президенті қызметін атқарды және 2006-2009 жылдары Mellon Distinguished Achievement Award сыйлығының иегері болды.

Жануарлардың құқықтары

Корсгаард жануарлар құқығын жақтаушы. Ол 40 жылдан астам уақыт вегетариан болды, ал қазір веган. 2018 жылы Корсгаард «Біздің жаратылыстар: басқа жануарларға деген міндеттеріміз» атты кітап жазды, онда Канттық этика жануарлар құқығын қолдайды деп аргументтейді. Ол жануарлар құқығы туралы бірнеше лекция оқыды, соның ішінде 2014 жылғы «Жануарлардың моральдық және құқықтық мәртебесі» тақырыбындағы Уэхиро лекциялары. Бұл лекцияларда Корсгаард маңыздылықты маңызды санаған тіршілікке байланысты екенін айтады. Бұл көзқарас бойынша, «бос жүзіп» жүретін, байланысы жоқ маңыздылық жоқ, бірақ абсолютті маңыздылық бар, ол барлық тіршілік үшін маңызды болғанда пайда болады. Сондықтан Корсгаард үшін жануарлардың адамнан кем маңызды деген мәлімдеме дұрыс емес, алогикалық. Ол бағалау немесе функционалдық жақсылықты, онда бір нәрсе өз функциясын жақсы орындағандықтан жақсы, және соңғы жақсылықты, онда мақсат немесе өмір жақсы екенін ажыратады. Соңғы жақсылықтар нәрсені маңызды етеді, ал бір нәрсе үшін жақсы немесе жаман болу мүмкіндігі болса, ол соңғы жақсылыққа ие. Ол сондай-ақ пышақ сияқты қарапайым заттарды, олар үшін қайрау жақсы, өйткені ол пышақтың кесу функциясын жақсы орындауға көмектеседі, өздерінің және өз түрлерінің жақсы жұмыс істеуіне бейімделу функциясы бар организмдерді және жануарларды, әлемді өздеріне бейнелейтін және осы бейнелеуді өзін-өзі сақтау функциясы үшін пайдаланатын организмдердің ерекше түрін ажыратады. Бұл бейнелеу жануарға өзін-өзі сақтауды функционалдық жақсылық ретінде ғана емес, сонымен қатар соңғы жақсылық ретінде де қамтамасыз етеді. Сондықтан соңғы жақсылықтар адамдардан емес, кез келген жануардан болуы мүмкін. Корсгаард адамдарды «нормативтік өзін-өзі басқаратын тіршіліктер» деп анықтайды және өзін-өзі бағалау және ниеттерін ойға қою қабілеті адамдарды жануарлардан ерекшелендіреді дейді. Бұл дегеніміз, адам емес жануарлар өз әрекеттері үшін жауапты емес және басқа жануарларға қатысты міндеттері жоқ, ал адамдар бар және олардың міндеттері бар. Бұдан әрі, ол екі түрлі мақсатты ажыратады: Бір нәрсе өзінің мақсаты болса, ол құрметтелуге тиіс нәрселерді заңдастыра алады. Егер ол үшін жақсы нәрселер толығымен жақсы болса, онда ол пассивтік мағынада өзінің мақсаты болып табылады. Белсенді мағына пассивтік мағынаны білдіреді, бірақ Корсгаард Канттан керісінше дұрыс емес деп мәлімдеу арқылы айырмашылық жасайды. Шындығында, мақсатқа құндылық беруді таңдау тек қана сол мақсатты қалауға байланысты жасалады, өйткені ол таңдау жасаған тіршілік үшін жақсы; яғни, ол соңғы жақсылыққа ие болғандықтан. Сондықтан, жалпы заң формуласын қолданып, жалпыға бірдей еткен кезде, тіршілік соңғы жақсылыққа ие барлық тіршіліктің мақсаттарын бағалауға міндеттенеді (жануарлар). Басқаша айтқанда, барлық жануарлар пассивтік мақсаттар, бірақ адам емес жануарлар белсенді мақсаттар емес.

Мақалалар

(1986) "Практикалық ақылға деген күмәндік", Философия журналы 83 (1): 5–25. (Корсгард (1996b) кітабында 11-тарау ретінде, 311–334 беттерде қайта басылды.) (1997) "Құралдық ойдың нормативтілігі", Garrett Cullity және Berys Gaut (ред.) "Этика және практикалық ақыл", Оксфорд: Clarendon Press, 215–54 бб. (Корсгард (2008) кітабында сөз соңымен бірге, 27–69 беттерде қайта басылды.)