Кіріспе
Құс түрлері
Аққұйрық аңқа (Oenanthe pleschanka) – аңқа, бұрын Turdidae тұқымдасына жататын, жәндіктермен қоректенетін кішкентай сайрақ құс, бірақ қазір көбінесе Ескі әлемнің құс аулаушылары (Muscicapidae тұқымдасы) деп саналады. Бұл көшпелі, Орталық Азияға тән аңқа Еуропаның оңтүстік-шығысынан Қытайға дейін кездеседі және Үндістан мен Солтүстік-Шығыс Африкада қыстайды. Батыс Еуропаға өте сирек ұшып келеді. Аталықтары ақ және қара түсті, айқын белгілі құстар. Қоңыр реңді ақ басы, қара беті, мойны және ақ құйрық бөлігі кері қарама-қарсы келеді. Аналықтары қоңыр түсті, басы құмды сары түспен боялған. Аналықтары солтүстік аңқаларына қарағанда қараңғырақ, кішірек көрінеді және құйрықтарында ақ түс аз болады. Құйрық қауырсындары ақ түсті, ерекше қара белгілері бар, олар батыс қара құлақты аңқаның құйрығына ұқсайтын кері қара "Т" пішімін құрайды. Бұл құс ашық, тасты, сирек өсімдік өсетін жерлерде ұялайды, тесікке, тастың астына немесе тас жарығына төрттен алтыға дейін жұмыртқа салады. Аққұйрық аңқа негізінен жәндіктермен қоректенеді, бірақ тұқымдарды да жейді.
Этимология
Oenanthe тұқымдасының атауы ежелгі грек тіліндегі oenos (οίνος) "шарап" және anthos (ανθός) "гүл" сөздерінен шыққан. Бұл, солтүстік қызылқұйрықтың көктемде Грекияға жүзім бұталары гүлдеген кезде оралуымен байланысты. "Плешанка" – бұл орыс тіліндегі аққұйрықтың атауы, және басындағы ақ дақты (плесх – басқа тән ақшыл бөлік) білдіреді. "Wheatear" атауы "бидайдан" немесе "құлақтан" шыққан жоқ, ол 16 ғасырдағы "ақ" және "мойын" сөздерінің бұрмалануынан пайда болған, көптеген түрлерде кездесетін айқын ақ құйрықты сипаттайды.
Сипаттама
Ересекті еркек пид-гиатердің басы, мойны және артқы мойны ашық қоңыр түсті, қауырсындарының ұштары ақшыл, ал түбі ақ. Мантиясы мен шұбар қауырсындары қара түсті, қауырсын ұштары сары қоңыр. Арқасы, құйрық асты және жоғарғы құйрық қауырсындары қаймақ түсті ақ. Құйрықтың ортаңғы жұп қауырсындары қара түсті, түбі ақ, ал қалғандары ақ, қара ұштарымен, сыртқы жұбында қара түс көбірек. Мұрын тамырынан көздің үстіне дейін созылатын тар сары қоңыр жолақ бар, ал лорлар, құлақ жамылғылары, жақ, мойын және көкіректің жоғарғы бөлігі қара. Көкіректің қалған бөлігі сары қоңыр, құрсағы қаймақ сары қоңыр, ал қанат асты қауырсындары мен қолтық асты қара, ақ ұштармен. Қанат қауырсындары қара, қаймақ сары қоңыр ұштары мен жиектерімен. Құс жаздың соңында қауырсын ауыстырады, ал келесі жылы қауырсын шеттері тозады, басы мен мойны ақ, ал мантиясы, шұбар қауырсындары және қанаттары қара болады. Мұраты, аяқтары және тырнақтары қара, ал көздері қоңыр. Ұзындығы шамамен…
The adult female is similar to the male but the mantle and scapulars are brown with buff tips rather than black, the tail feathers are brown and white and the wing feathers brown with buff tips. Again, abrasion wears of the tips of the feathers and the bird becomes more uniformly brown and white with creamy buff underparts. The female is slightly smaller than the male. The juvenile is similar to the female but the feathers of the brown upperparts have pale centres near the tips giving the bird a speckled appearance. It occurs at altitudes of up to in the Altai and up to in the Tien Shan. It migrates to Northeast Africa, passing through Southwest Asia on the way. In the breeding season it is found in rough open country, steppes with scant vegetation, stony slopes and hilly country. In its winter quarters it is found in similar locations with rock, scree and on plains with thorny scrub. It sometimes visits grassy areas and gardens. It has occurred as a vagrant in Italy, Heligoland and Scotland.
Ересекті әйел еркекке ұқсас, бірақ мантиясы мен шұбар қауырсындары қара емес, қоңыр, сары қоңыр ұштарымен, құйрық қауырсындары қоңыр және ақ, ал қанат қауырсындары қоңыр, сары қоңыр ұштарымен. Қауырсын ұштарының тозуынан құстың түсі біркелкі қоңыр мен ақ болып өзгереді, астыңғы бөлігі қаймақ түсті. Әйелдер еркектерге қарағанда сәл кіші. Жасы кішкентай құс анасына ұқсас, бірақ қоңыр үстіңгі қауырсындарының ұштарына жақын ақшыл орталықтары бар, бұл құсқа дақты көрініс береді. Алтай және Тянь-Шань тауларында … биіктікте кездеседі. Солтүстік-Шығыс Африкаға көшіп, Оңтүстік-Батыс Азия арқылы өтеді. Көбею маусымында ашық, өсімдігі сирек далаларда, тасты беткейлерде және төбелі жерлерде кездеседі. Қыстау орнында таулы-тасты, шөптесін, тікенді бұталы жазықтарда кездеседі. Кейде шөпті алаңдарға және бақтарға соғып келеді. Италияда, Хелиголандта және Шотландияда кездейсоқ кездеседі.
The adult female is similar to the male but the mantle and scapulars are brown with buff tips rather than black, the tail feathers are brown and white and the wing feathers brown with buff tips. Again, abrasion wears of the tips of the feathers and the bird becomes more uniformly brown and white with creamy buff underparts. The female is slightly smaller than the male. The juvenile is similar to the female but the feathers of the brown upperparts have pale centres near the tips giving the bird a speckled appearance. It occurs at altitudes of up to in the Altai and up to in the Tien Shan. It migrates to Northeast Africa, passing through Southwest Asia on the way. In the breeding season it is found in rough open country, steppes with scant vegetation, stony slopes and hilly country. In its winter quarters it is found in similar locations with rock, scree and on plains with thorny scrub. It sometimes visits grassy areas and gardens. It has occurred as a vagrant in Italy, Heligoland and Scotland.