Кіріспе

Католик шіркеуінің 1303–1304 жылдардағы басшысы Папа Бенедикт XI (Benedictus PP. XI; 1240 – 7 шілде 1304), туған аты Никола Боккасини (Николо Тревизолық), 22 қазан 1303 жылдан 7 шілде 1304 жылы қайтыс болғанға дейін католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Боккасини өзінің туған қаласы Тревизода уағыздаушылар орденіне қосылды. Венецияда және Миланда оқығаннан кейін, Венецияда және басқа доминикан үйлерінде мұғалім болып жұмыс істеді. 1296 жылы орденнің басшысы болып сайлануға дейін Ломбардия провинциясының приоры қызметін екі рет атқарды. Екі жыл өткен соң кардинал дәрежесіне ие болды. Остия епископы болып тағайындалды және алдымен Венгрияға, содан кейін Францияға папалық елшісі ретінде қызмет етті. Папа Бонифаций VIII Ананьиде француз әскерлерінің шабуылына ұшырағанда оның қасында болды. 1736 жылы Папа Климент XII оны қасиетті деп жариялады. Ол Тревизо қаласының қамқоршысы.

Ерте өмір

Николо Боккасини Тревизо қаласында Бокказионың, қалалық нотариус (1246 жылы қайтыс болды), оның інісі діни қызметкер болған; және Бернарданың отбасында дүниеге келді, ол Тревизоның доминикан монахтары үшін кір жуушы болып жұмыс істеді. Боккасинидің Аделетте есімді әпкесі болған. Отбасы Тревизо қаласының қабырғаларынан тыс, С. Бартоломео деген шағын ауылда тұрды. 1246 жылы доминикан монах Бернарда мен оның жақында жетім қалған балаларына өсиет қалдырып, ақша берді. Егер Боккасини Доминикан орденіне кірсе, ол мұраның жартысын алатын болды. Алты жасынан бастап, Боккасинидің тағдыры монах өмірімен байланысты болған сияқты. Оның алғашқы ұстазы – оның інісі, С. Андреа шіркеуінің діни қызметкері болды. 1254 жылы он төрт жасында ол туған Тревизо қаласында жаңадан кірушінің киімін киіп, Уағыздаушылар орденіне кірді. Оны Венецияға алып барды және провинциалға ұсынды, ол оны SS. Джованни мен Паоло монастырына тағайындады. Келесі жеті жылдай Боккасини Венецияда негізгі білімін алды. Осы кезеңнің соңында ол Венециялық Ромео Квиринидің кіші ұлдарына мұғалім болды, оның ағасы Тревизо соборында канон қызметін атқарды. 1262 жылы Боккасини Миланға, С. Эусторгионың жаңа оқу орталығына ауыстырылды. Ол келесі алты жылды С. Эусторгиода өткізді. С. Эусторгиодағы мерзімі аяқталысымен ол Уағыздаушылар орденінің толық құқықты мүшесі болған болуы керек, бірақ нақты күні белгісіз. Толық құқықты бауыр ретінде ол Венециядағы оқу орталығында лектор (оқытушы) болып қызмет етті, яғни монастырындағы бауырлардың бастауыш білімін оқытты. Әр монастырьда өз лекторы болды. Бернардус Гидонистің мәліметінше, ол 1268 жылдан 1282 жылға дейін он төрт жыл лектор болып қызмет етті. 1276 жылы ол туған қаласы Тревизодағы доминикан монастырында лектор болып жұмыс істегені куәландырылды, және ол 1280 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. 1282 жылдың ақпан айында ол тағы да Генуяда лектор болып табылды. Ол профессор емес еді, өйткені ол ешқашан университет бітірмеген, университет бітірмеген соңғы папалардың бірі болды.

Лауазым және жауапкершілік

1286 жылы Брешияда өткен провинциялық тараудың мәжілісінде Бокказини Ломбардияның провинциялық приоры болып сайланды. Ломбардия провинциалы болғандықтан, Бокказинидің өмір салты едәуір өзгерді. Бірнеше жыл бойы бір монастырьға берік байланысты болудың орнына, ол тексеру, ынталандыру және түзету мақсатымен монастырьдан монастырьға сапар шегетін көшпелі болып қалды. Сол кезде Ломбардияда елу бірге жуық монастырь болған. Ол инквизитор міндетін де атқарды, бұл қызметке паптар францискандықтар мен доминикандықтарды ең лайықты деп санаған. Ол провинциялық тарауларды шақыруға жауапты болды. 1287 жылы тарау Венецияда, 1288 жылы Риминиде, ал 1289 жылы Трирде өткен Бас тарауда Бокказини үш жылдық мерзімін аяқтағаннан кейін Ломбардия провинциалы лауазымынан босатылды. Лауазымсыз қалғаннан кейін, ол ықтимал Тревизо монастырына қайтқан болуы мүмкін, бірақ бұл туралы дәлелдер аз және өсиеттер мен қосымшаларға негізделген. Дегенмен, ол 1293 жылы Брешияда өткен провинциялық тарауда қайтадан Ломбардияның провинциялық приоры болып сайланды. 1294 жылы тарау Фавентияда, 1295 жылы Веронада, ал 1296 жылы Феррарада өтті, онда Бокказинидің жаңа міндеті болғандықтан, оның орнына басқа адам сайланды.

Уағыздаушылар орденінің генерал-майстры

1296 жылы Страсбургте өткен Проповедниктер орденінің Бас жиналысында Боккасини Проповедниктер орденінің басшысы болып сайланды және папа Бонифаций VIII-нің папалық сайлауының (1295 жылғы Рождество қарсаңында өткен) заңдылығын кез келген доминиканның ашық түрде сұрауына тыйым салатын ережелер шығарды.

Кардиналат

Боккасини 1298 жылғы 4 желтоқсанда VIII Бонифацийдің бұйрығымен кардиналдыққа көтерілді және Санта-Сабина шіркеуінің кардинал діни қызметкері атағын алды. Ол 1299 жылғы 25 наурызда Рим Куриясына кірді, соның арқасында кардиналдар алқасының палатасынан түсетін табыстың үлесін ала бастады. 1300 жылғы 2 наурызда Остия епархиясының кардинал-епископы дәрежесіне көтеріліп, епископтық киелену рәсімін қабылдады. 1301 жылғы 13 мамырда Венгрияға Апостольдық легаты болып тағайындалды. Ол 1301 жылғы 22 маусымда ресми сапарға шығып, 1303 жылғы 10 мамырда қайта оралды. Сонымен қатар, Францияға Папаның өкілі ретінде де қызмет етті. 1303 жылдың қыркүйегінде VIII Бонифаций Папасы Ананьиде тұтқындалғанда, Боккасини Папаны епископ сарайында қорғаған екі кардиналдың бірі болды. Екіншісі – Сабина епископы Педро Родригес. Олар үш күнге түрмеге қамалды. 10 қыркүйек күні дүйсенбіде кардинал Лука Фиески басқарған күштер оларды босатып, 14 қыркүйекте Папа мен оның сүйегі Римге кардинал Маттео Россо Орсини ұйымдастырған күзетпен оралды.

Папаны сайлау

Бонифаций VIII-нің орнына келушіні сайлау үшін өткен конклав Сент-Джон Латеран базиликасында болды, ал Кардиналдар алқасы Франция королі Филипп IV-ке қарсы болмайтын лайықты үміскерді іздеді. Бір күнге созылған конклавта бір дауыс беру нәтижесінде Боккасини папа сайланды.

Іс-шаралар

Ол король Филипп IV-ті VIII Бонифацийдің анафемадан босатуын тез арада қабылдады. Дегенмен, 1304 жылдың 7 маусымында Бенедикт XI Филипп IV-тің кескілескен кеңесшісі Гийом де Ногаретті және оның алдыңғысын Ананьиде тұтқындауға қатысқан барлық итальяндықтарды шіркеуден шығарды. Бенедикт XI Францияның Филипп IV патшасы мен Англияның Эдуард I патшасы арасында бейбітшілік туралы келісімге келді. Сегіз айға созылған қысқа ғибадаттан кейін Бенедикт XI Перуджада күрт қайтыс болды. Бастапқы хабарламалар бойынша, күдік көбінесе Ногаретке түсті, оның өлімі уланудан болды деген күдік туды. Алайда, Ногарет папаны улағандығын растайтын не жоққа шығаратын тікелей дәлел жоқ. Бенедикт XI-нің ізбасары Климент V сайланғанда Францияда болды және ешқашан Римге бармады. Оның ізбасарлары негізінен Авиньонда тұрып, Авиньон папалығы деп белгіленген кезеңді бастады. Ол және одан кейін келген француз папалары Франция патшаларының толық ықпалында болды. Бенедикт XI жаңа кардиналдар тағайындау мақсатында екі консистория өткізді. Біріншісі, 1303 жылдың 18 желтоқсанында, Сполето епископы Николас Альберти да Прато және Кантерберилік Уильям Макклсфилд (Марлсфельд), Доминикан орденінің ағылшын провинциясының приоры тағайындалды. 1304 жылдың 19 ақпанында Англия королі Эдуард I-нің рухани кеңесшісі Солсберилік Уолтер Винтерберн тағайындалды, король одан айырылуға ықыласын білдірмеді және оны біраз уақыт Англияда қалдырды. 1304 жылдың 28 қарашасында Перуджаға келген кезде папа Бенедикт қайтыс болған еді. Кардинал Винтерберн 1305 жылдың 24 қыркүйегінде Генуяда қайтыс болды. Үш жаңа кардиналдың барлығы Доминикан орденінің мүшелері болды. Бенедикт XI Матай Евангелиясы, Псалмдар, Әйүп кітабы және Аян кітабы бойынша уағыздар мен түсіндірмелер жинағын жазды.

Өлеңдер

Кардинал Цезарь Бароний (1538–1607) 1304 жылы Пасха аптасының дүйсенбісінде Бенедикт XI мисса өткізіп жатқанда, бір саяхатшы оны үзіп, папаның құлық тыңдауын қалады деп жазды. Папа оған басқа уақыт іздеуді немесе басқа дін қызметкеріне жүгінуді айтудың орнына, миссаны тоқтатты, оның құлық-қанағатын тыңдады, сосын миссаны жалғастырды. Бұл жиі құлық-қанағат етуді ұсынатын уағызға лайықты анекдот, онда жылына екі рет құлық-қанағат ету қалыпты жағдай болған. Әдетте, қасиетті қызмет кезінде дін қызметкерінің папаға осылай жақынға баруына рұқсат берілмейді. Сондай-ақ, 1288 жылы мамыр айында Луккадағы Доминикан орденінің бас жиналысында Рим провинциясының басшысы Томас де Луни Боккасиниге болашақта папа болатынын айтқандығы туралы әңгіме бар. Тағы бірде, ол Венецияда болғанда, Торчелло монахтары оның провинциал, генерал, кардинал және папа болатынын болжаған.

Қасиетті деп жариялау

Бенедикт XI қасиеттілігімен танылып, сенімділері оны қастерлеп құрметтеді. Оның қабірінен көптеген кереметтер орын алғандықтан, қабірі де қадірлі орынға айналды. Папа Клемент XII 1736 жылғы 24 сәуірде оның құрметтеуін бекітті, бұл оның ресми киеленуіне жол ашты. 1748 жылы Рим папасы Бенедикт XIV Венециялықтардың өтінішімен Венеция Республикасында да оны қастерлеуді кеңейтті.

Папалық нөмірлеу

Нөмірлеу туралы ескерту: Рим папасы Бенедикт X (1058–1059) қазір католик шіркеуі антипапа деп санайды. Алайда, Бенедикт XI сайланған кезде Бенедикт X әлі де заңды папа саналды, сондықтан католик шіркеуі ресми түрде оныншы нағыз Папа Бенедикт деп санайтын Николо Боккасини XI нөмірді алды, X емес. Осының салдарынан, барлық келесі Бенедикт папаларының нөмірі бір санға артты. Осылайша, Бенедикт XI және Бенедикт XVI ресми түрде осы есімді 10-шыдан 15-ші папалар болып саналады.