Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флотының дредноутқа дейінгі линкоры

USS Rhode Island (BB 17) – АҚШ Әскери-теңіз флоты үшін салынған бес кемесінің соңғысы және осы атты алған екінші кеме. Ол 1902 жылдың мамырында салынды, 1904 жылдың мамырында суға түсірілді және 1906 жылдың ақпанында Атлант теңіз флотына қосылды. Кеме төрт және сегіз зеңбіректерден тұратын шабуылдық қару-жарақпен жабдықталған, ал ең жоғары жылдамдығы шамамен болды. Кеменің қызметі көбінесе Атлант теңіз флотының басқа линкорларымен оқу-жаттығулардан тұрды. Rhode Island 1907–1909 жылдары Ұлы Ақ Флоттың саяхатына қатысты, содан кейін көбінесе Атлант мұхитында болды. 1913 жылдың соңында ол Мексика революциясы кезінде американдық мүдделерді қорғау үшін Мексиканың Кариб теңізі жағалауындағы аймақтарға барды. 1917 жылдың сәуір айында АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Rhode Island АҚШ-тың шығыс жағалауындағы суасты қайықтарына қарсы патрульдеуге жіберілді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1918 жылдың желтоқсанынан бастап, кеме американдық әскерлерді елдеріне қайтару үшін пайдаланылды. Ол бес сапар барысында 5000-нан астам адамды тасымалдады. 1919 жылы қысқа мерзімге Тынық мұхит флотына ауыстырылды, 1920 жылы қызметтен босатылды және 1923 жылы Вашингтон теңіз келісімінің шарттары бойынша металл тескілеуге сатылды.

Дизайн

1899 жылы АҚШ-тың испан-американ соғысындағы жеңісінен кейін, шетелде операциялар жүргізуге жарамды теңізге шығатын шайқас кемелерінің қажеттілігін көрсеткеннен кейін, осы типті жақтаушылар мен жағалауды қорғауға арналған, төменгі борты бар кемелерді жақтағандар арасындағы дау шешілді және жобалау жұмыстары басталды. Дизайнерлер негізгі және бірқатар қосалқы қаруларды бірінен-бірі жоғары орналастырды, бірақ бұл қызметте үлкен кемшілікке айналды, себебі бір қаруды ату кезінде екіншісіне кедергі келтіріліп, атыс жылдамдығы төмендеді. «Род-Айленд» кемесінің жалпы ұзындығы 134 метр, ені 23 метр, суға батып тұру тереңдігі 7 метрді құрады. Оның жобаланған құрылымының салмағы алдымен көрсетілген салмаққа, ал толық жүктемеде – көрсетілген салмақтан да артық болатын. Кеме екі валмен жұмыс істейтін үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған, ал буды 12 көмірмен қыздырылатын Babcock & Wilcox қазандықтары қамтамасыз еткен. Бұл қозғалтқыш жүйесі кеменің ең жоғары жылдамдығына мүмкіндік берді. Алғашқы құрамында кемеде ауыр әскери мачталар болған, бірақ 1909 жылы олар қақпақ мачталармен ауыстырылды. Кеме экипажы 812 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемедегі негізгі қарулар – екі екі қарулық мұнарада орналасқан төрт /40 калибрлі Mark 4 зеңбірегі, біреуі кеменің алғы, екіншісі артқы бөлігінде орналасқан. Екінші қарулар сегіз /45 калибрлі және он екі /50 калибрлі зеңбіректерден тұрды. 8 дюймдік зеңбіректер төрт екі қарулық мұнараға орнатылған; олардың екеуі негізгі қару мұнараларының үстіне, ал қалған екеуі алдыңғы түтікке қатар орналасқан. 6 дюймдік зеңбіректер кеме корпусының казематтарына орналастырылған. Торпедалық катерлерге қарсы қорғану үшін кемеде корпустың қабырғаларында орналасқан казематтарда он екі /50 калибрлі және он екі 3 фунттық зеңбірек болды. Сонымен қатар, кемеде екі 1 фунттық зеңбірек те болды. Сол кездегі әскери кемелерге тән болғандай, «Род-Айленд» кемесінде төрт 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтіктер орналасқан, олар кеме корпусының бортына батырылған. «Род-Айленд» кемесінің негізгі бронелігі журналдар мен машиналық бөлімшелердің үстінде қалыңдығы көрсетілген, ал қалған бөліктерінде – көрсетілгеннен кіші болды. Негізгі қару мұнараларының (соның ішінде үстіндегі қосалқы мұнаралардың) алдыңғы беттері қалыңдығы көрсетілген. Әр мұнара тірек барбеттерге орналасқан, олардың бронелігі қалыңдығы көрсетілген. Бақылау мұнажасының қабырғалары қалыңдығы көрсетілген.

Ертедегі мансабы және Ұлы ақ флоты

Род-Айленд кемесі 1902 жылғы 1 мамырда Массачусетс штатындағы Фор-Ривер кеме жасаушылығында салынды және 1904 жылғы 17 мамырда кеме жасаушылығындағы жұмысшылардың ереуіне байланысты аса жарқын салтанатсыз суға түсірілді. Кеме суға түскен кезде лайлы жағаға тұрып қалды, екі күннен кейін ғана суға тартылды. Кеме бір жылдан соң аяқталып, 1906 жылғы 19 ақпанда флот құрамына қабылданды. Кеме Хэмптон-Роудсқа баруға дейін жан-жақты сынақтар мен теңіз сынақтарынан өтті, онда ол 1907 жылғы 1 қаңтарда Атлант флотының 1-ші эскадрильясының 2-ші дивизионына бекітілді. 1907 жылғы 9 наурызда Хэмптон-Роудстан Кубаға аттанды. Сол жерде ол 1-ші эскадрильяның қалған бөлігімен бірге маневрлер мен оқ ату жаттығуларын өткізді. Осы жаттығулар аяқталғаннан кейін, ол Америка Құрама Штаттарының шығыс жағалауына оралып, Кейп-Код шығанағына саяхат жасады. 8 желтоқсанда Род-Айленд Хэмптон-Роудсқа қайта оралды, онда ол және тағы он бес линкор Ұлы Ақ Флоттың саяхаты басталғанда теңіз парадына қатысты. Линкорларға көліктік кемелер мен торпедалық катерлер эскадрильясы қосылды. 16 желтоқсанда президент Теодор Рузвельт кемені саяхаттың бірінші кезеңіне аттанғанға дейін қарап шықты. Ұлы Ақ Флоттың саяхаты Американың әскери күшін, әсіресе Жапонияға көрсету мақсатымен жоспарланды. 1905 жылы Ресей-Жапония соғысында Жапонияның жеңіске жеткеннен кейін, әсіресе жапон иммиграциясына қатысты нәсілшілдік қарсылықтардан кейін АҚШ пен Жапония арасындағы шиеленіс күшейді. Екі елдегі баспасөз соғысқа шақыруды бастады, ал Рузвельт теңіз күшін көрсету арқылы жапондық агрессияны тоқтатуға үміттенді. Флот Кариб теңізіне оңтүстікке, содан кейін Оңтүстік Америкаға жүзіп, Порт-оф-Испания, Рио-де-Жанейро, Пунта-Аренас және Вальпараисо сияқты қалаларда тоқтады. 1908 жылғы наурыз айында Мексикаға келгеннен кейін, флот үш апта бойы оқ ату жаттығуларын өткізді. Содан кейін флот Американың Тынық мұхиты жағалауымен жолын жалғастырып, Сан-Франциско мен Сиэтлде тоқтады, содан кейін Тынық мұхиты арқылы Австралияға, жол бойы Гавайиде тоқтады. Оңтүстік Тынық мұхитындағы аялдамаларға Мельбурн, Сидней және Окленд кірді. Содан кейін флот Филиппинге солтүстікке бұрылып, Маниладан өтіп, Жапонияға бет бұрды, онда Йокогамада қарсы алу рәсімі өтті. Қараша айында Филиппиндегі Субик шығанағында үш апталық жаттығулар өтті. Кемелер 6 желтоқсанда Сингапурдан өтіп, Үнді мұхитына кірді. Олар Суэц каналына барудан бұрын Коломбода отын алды және Египеттің Порт-Саид қаласында қайтадан отынмен толықтырды. Флот бірнеше Жерорта теңізі портына аялдады, содан кейін Гибралтарга келді, онда британдық, ресейлік, француздық және голландтық әскери кемелерінің халықаралық флоты американдықтарды қарсы алды. Содан кейін кемелер Атлантиканы кесіп өтіп, 1909 жылғы 22 ақпанда Хэмптон-Роудсқа оралды. Онда олар Теодор Рузвельт үшін теңіз парадын өткізді.

1909-1923 жылдар

Тексеру аяқталғаннан кейін «Род-Айленд» Нью-Йоркке, Нью-Йорк теңіз жағалауындағы кеме құрылыс-жөндеу зауытына күрделі жөндеуге жіберілді. 8 наурызда күрделі жөндеу кезінде кеме 3-ші дивизияның 1-ші эскадрильясына бекітілді. Құрғақ доктан шыққан соң, ол эскадрильяның қалған бөлігімен бірге маневрлер, оқ ату жаттығулары мен оқу сапарларын жалғастырды. 1910 жылдың ақпанында Кариб теңізіне саяхатқа жіберілді. Кеме 20 қазанда 4-ші дивизияның 1-ші эскадрильясына қайта бекітілді. Екі аптадан кейін, 2 қарашада Бостонда президент Уильям Говард Тафт үшін теңіз парады өтті. Содан кейін кемелер Атлантика мұхитын кесіп, Еуропа порттарына барды; «Род-Айленд» Грейвсендке барды. Сапар барысында флот кең ауқымды ұрыс және барлау жаттығуларын өткізді. «Род-Айленд» және басқа кемелер Атлантика мұхитын қайтадан кесіп өтіп, 1911 жылдың 13 қаңтарында Гуантанамо шығанағында тоқтады. Содан кейін кеме бейбіт уақыттағы әдеттегі қызметін жалғастырды, ол келесі үш жыл бойы барыс алды, тек 1912 жылдың маусым және шілде айларында Флоридадағы Ки-Уэстке, Гаванаға және Кубадағы Гуантанамо шығанағына сапармен тоқтатылды. Қайтып келгеннен кейін, 17 шілдеде ол 3-ші дивизияның бас кемесі ретінде уақытша тағайындалды. Бұл міндет ұзақ болмады, 1 тамызда дивизия командирі өз штаб-фаласын оның бауырласы «Нью-Джерсиге» көшірді. 1913 жылдың 28 маусымында «Род-Айленд» қайтадан дивизияның бас кемесі болды, және бұл міндет 1914 жылдың 18 қаңтарына дейін жалғасты. 1913 жылдың соңында АҚШ Әскери-теңіз күштері Мексика революциясына көбірек араласа бастады; 1913 жылдың соңында «Род-Айленд» елдегі американдық азаматтарды қорғау үшін Веракрус, Тампико және Тукспан қалаларына барды. 1914 жылдың ақпанында кеме аймақтан кетіп, екі апта бойы Гуантанамо шығанағында тоқтады. Кеме Кариб теңізінде жалауын көрсету үшін екі сапар жасады, біріншісі 1914 жылдың қазанынан 1915 жылдың наурызына дейін, екіншісі 1916 жылдың қаңтарынан ақпанына дейін. Осы кезеңде ол 1914 жылдың 19 желтоқсанынан 1915 жылдың 20 қаңтарына дейін 4-ші дивизияның 1-ші эскадрильясының бас кемесі болды. 1916 жылдың 15 мамырында ол Бостон теңіз базасында флот резервіне жіберілді және келесі күні Атлантика флотынан ресми түрде алынды. 24 маусымнан 28 қыркүйекке дейін Атлантика флотының резервтік күштерінің бас қолбасшысының бас кемесі болды. «Род-Айленд» 1917 жылдың 27 наурызында қайтадан қызметке кірісті, Германиямен қарым-қатынас сол жылдың басында басталған неміс теңіз астындағы шектеусіз соғыс науқанының нәтижесінде күрт шиеленісті. 6 сәуірде АҚШ соғыс жариялады, ал 3 мамырда кеме Атлантика флотының 3-ші линкор дивизиясының бас кемесі болды. Кеме экипажы Мэриленд штатының Танжер аралы маңында су асты кемелеріне қарсы патрульдеуге тағайындалғанға дейін кемені жауынгерлік дайындыққа келтіру үшін жан-жақты оқытылды. Ол 1918 жылға дейін Хэмптон-Роудс қаласында орналасқан. Сәуірде «Род-Айленд» 2-ші линкор дивизиясына ауыстырылды, ал маусымда торпедалық сынақтар жүргізілді. Соғыс аяқталған қараша айында кеме американдық сарбаздарды Франциядан қайтару операциясына тағайындалды. Бірінші сапар 18 желтоқсанда басталды; «Род-Айленд» және «Вирджиния» 30 желтоқсанда келген Брест қаласына дейін жүзіп кетті. Екі кеме де портта үш күн болған кезде олардың ішінде 2043 адам болды. Соңғы сапары 1919 жылдың 4 шілдесінде аяқталды. 17 шілдеде ол Тынық мұхит флотының 1-ші линкор эскадрильясының бас кемесі болып тағайындалды. Ол Бостоннан бес күннен кейін шығып, Панама каналының кіреберісіндегі Балбоаға қарай жүзіп кетті. Каналдан өткеннен кейін «Род-Айленд» солтүстікке қарай, Мэр аралы теңіз базасына қарай жүзіп, 1920 жылы сол жерде қалды. 30 маусымда ол қызметтен босатылып, резервке орналастырылды. 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімінің шарттары бойынша «Род-Айленд» 1923 жылдың 1 қарашасында металл тескілеуге сатылып, бөлшектелді. Кеме қоңырауы Род-Айленд штатының мемлекеттік үйінде сақталады.