Кіріспе

Пуэрто-Барриос (ˈpweɾ.то ˈβa.рjos) – Гватемаладағы Гондурас шығанағында орналасқан қала. Қала Баия-де-Аматик шығанағында жатыр. Пуэрто-Барриос – Изабал департаментінің және Пуэрто-Барриос муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Бұл Гватемаланың Кариб теңізіндегі маңызды порты, оның оңтүстік-батысында орналасқан, көбінесе жаңадан салынған Сан-Томас-де-Кастилья қаласымен жұптасқан. 2018 жылғы халық санауы бойынша Пуэрто-Барриостың халқы 100 593 адамды құрады. Пуэрто-Барриос Гватемала қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. Бұл CA9 тас жолының соңғы нүктесі, ол Тынық мұхитындағы Пуэрто-Сан-Хосе портынан басталып, Гватемала қаласы арқылы елді кесіп өтеді. Қала тұрғындарының құрамында негізінен Гарифуна, Майя, Афро-Кариб (мысалы, афро-жамайкалықтар) және басқа Батыс Үндістандық топтар өкілдері бар. Оның өркендеген кезеңі 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында болды, осы кезде Орталық Американың халықаралық темір жолдары мен «Ұлы Ақ Флот» банан және кофе плантацияларын кемелермен байланыстырды, олардың барлығы «United Fruit Company» компаниясына тиесілі болды. Пуэрто-Барриос Эль-Растро, Лас-Шампас, Лос-Танкес, Ла-Вейнте, Ла-Вейнтедос, Ла-Каторсе, Ла-Тресе және Эль-Эстрехо сияқты көптеген аудандарға немесе бариоларға бөлінген. Қаланың өзі шағын болғанымен, портының арқасында көптеген келушілер кеме жұмысшылары болып табылады, олар қаланың түнгі ойын-сауық орталықтарына жиі барады. Жаңа ғасырда Пуэрто-Барриосқа келушілер саны артып келеді, себебі жақын орналасқан Сан-Томас-де-Кастилья қаласына круиздік кемелер келіп тұрады. Пуэрто-Барриос әуежайы жөнделіп, қалыпты рейстерді қабылдайды. Жақын маңдағы танымал туристік орындардың бірі – Киригуа майя руиндары. 1910 жылы «United Fruit Company» Киригуа және оның төңірегіндегі барлық жерді банан өндіру үшін сатып алды; олар салтанатты орталықты археологиялық саябақ ретінде бөліп, плантациялар арасында орманды арал қалдырды. Киригуа қираған жерлерінің жанында 1910 жылы «United Fruit Company» компаниясы салған Киригуа ауруханасы орналасқан. Аурухана аумағында Киригуа ауруханасының зираты бар, онда Гватемалада қайтыс болған «UFC» және аурухана қызметкерлері жерленген. Рио-Дулседегі Сан-Фелипе-де-Лара кастильосы – ежелгі испан бекінісі, ол Исабель көліне кіреберісті қорғайды. Тағы бір танымал орын – Гарифуна мәдениетін, оның Пунта және Янкуну билерін көруге болатын Ливингстон қаласы.

Тарих

1883 жылы президент генерал Жюсто Руфино Барриос өзінің және либералды серіктестерінің плантацияларынан өндірілген кофеді тасымалдау үшін Гватемала қаласын Атлантика жағалауындағы портқа темір жол арқылы қосуды жоспарлады. 1883 жылдың 4 тамызында ол айына 4 песодан астам жалақы алатын адам темір жолды қаржыландыру үшін 10 жыл ішінде жылына 4 песо төлеуі мүмкін деген жарлық шығарды. Бірақ 1885 жылы Халчуапа шайқасында Барриос қаза болғаннан кейін, оның ізбасары генерал Мануэль Лисандро Бариллас бұл жоспарды ұмытып кетті. 1892 жылы Жозе Мария Рейна Барриос билікке келгеннен кейін ғана теміржол жобасы қайта басталды. 1895 жылдың 19 шілдесінде Рейна Барриос №513 жарлық шығарды, онда Эскондидо және Эстрехо өзендері арасында Пуэрто-Барриос деп аталатын қала құрылуы керек екені белгіленді. Қала құрылуының салтанатты рәсімі 1892 жылдың 5 желтоқсанында өтті. Солтүстік теміржолы жобасының бір бөлігі ретінде №524 жарлық Пуэрто-Барриосты «Республиканың ірі порты» деп жариялады және бұрын Ливингстон қаласында орналасқан кеден кеңселерін сонда көшіруге бұйрық берді. Exposición Centroamericana (Орталық Америкалық көрмесі) – 1897 жылы Гватемалада өткізілуге тиіс өнеркәсіптік және мәдени көрме болды, ол 1894 жылдың 8 наурызында президент Рейна Барриостың ұсынысы бойынша Ұлттық Ассамблеямен 253-ші жарлық арқылы мақұлданды. Сол кезде Еуропа мен Солтүстік Америкадан келген көптеген келушілер Кариб теңізінің жағалауындағы портқа келгендіктен, Рейна Барриос Солтүстік теміржолын мүмкіндігінше жылдам аяқтауға ынталандырды. Теміржол ЭКСПО-ның сәтті өтуіне ғана емес, Кариб теңізі мен Тынық мұхитының жағалауындағы Истапа порты арасындағы тауарлар мен жолаушыларды тасымалдау үшін де маңызды болды. Рейна Барриос теміржол елдің дамуы мен өркендеуіне оң әсер етеді деп үміттенеді, өйткені АҚШ пен Испания Куба үшін соғыс жүргізіп жатқанда, солтүстік американдық ел үшін сенімді мұхиттар аралық байланыс жолының болуы маңызды екені анық болды. Панама каналы әлі салынбаған кезде, Рейна Барриос үкіметінің басты мақсаты халықаралық инвесторларды тарту үшін трансокеандық теміржолды аяқтау болды. Алайда, кофе мен күмістің бағасының күрт төмендеуі, сондай-ақ Гватемала қаласына жақын теміржол құрылысының техникалық қиындықтары – негізінен қаланың төңірегіндегі тік жартастар мен таулар – Гватемала экономикасының құлдырауына және, әрі қарай, 1898 жылдың 8 ақпанында Рейна Барриостың қаза болуына әкелді. Рейна Барриос қайтыс болғаннан кейін, азаматтық заңгер Мануэль Эстрада Кабрера президент болып тағайындалды және британдық банктерге үлкен сыртқы қарызды мұра етті, бұл оны АҚШ-та одақтас іздеуге мәжбүр етті. 1900 жылы Эстрада Кабрера өзінің Экономика министрі Рафаэль Спинолаға Солтүстік теміржолын аяқтау және желінің қалған бөліктеріндегі зардап шеккен учаскелерді жөндеу үшін Central American Improvement Co. Inc. американдық компаниясымен келісімшарт жасауға уәкілеттік берді. Қаржылық шығындарды өтеу үшін Гватемала үкіметі американдық компанияға теміржолды және оның барлық құрал-жабдықтарын тегін пайдалануға концессия берді, бұл Пуэрто-Барриос портын және оның докын қамтыды, оларды пайдалану үшін Гватемала халқы мен үкіметі ақы төлеуге міндетті болды. Бұл компания Гватемала мен Сальвадордың теміржолдарына концессия алуды бастады, және сол жылы Нью-Джерсиде Орталық Американың халықаралық теміржолдары (IRCA) құрылды. Порт 1906-1908 жылдары Теодор Рузвельт инженерлерінің корпусымен ішінара салынды. Ақырында, IRCA-ның иесі United Fruit Company, Puerto Barrios-ты толық бақылауға алды, өйткені ол доктарға, теміржолдарға, Исабаль аймағындағы банан өндірісіне және тіпті сауда флотына – Ұлы Ақ Флотқа ие болды. Бұл жағдай полковник Жакобо Арбенс Гусманның (1951-1954) үкіметі американдық жеміс компаниясымен бәсекелесу үшін автомобиль жолын және тағы бір портты – Санто-Томас-де-Кастильяны салуды шешкенге дейін өзгеріссіз қалды. Сондай-ақ ол UFCO жерлеріне әсер еткен Аграрлық реформаны жариялады. Ақырында Арбенс коммунизммен айыпталып, 1954 жылы биліктен қуылды, бірақ тас жол аяқталуға жақын болды және оны оның орнын басушы, полковник Карлос Кастильо Армас аяқтады. Арбенс үміттене білгендей, IRCA соңғы пайдасын 1957 жылы көрсетті.

Климат

Пуэрто-Барриоста саудалық желдердің тропикалық жаңбырлы орман климаты (Köppen: Af) басылады. Қалада жыл бойы мол жауын-шашын жауады. Осы климатқа ие көптеген қалалар мен елді мекендер сияқты, Пуэрто-Барриоста құрғақ маусым болмайды. Пуэрто-Барриостағы орташа жылдық температура шамамен жыл ішінде жауатын жауын-шашын мөлшеріне тең.

Атлантика тас жолы мен Санто-Томас-де-Кастилья портының құрылысы

АҚШ-қа деген ең жоғары тәуелділікті азайту және елдегі американдық монополияларды жоюға мүмкіндік беретін "тәуелсіз" және ұлттық капиталистік даму үшін қажетті физикалық инфрақұрылымды құру мақсатында президент Жакобо Арбенс және оның үкіметі Атлантика тас жолын жоспарлау және салуды бастады. Бұл тас жол, Орталық Американың халықаралық темір жолдары (IRCA) компаниясының еншілес кәсіпорны арқылы, жер көлігіндегі монополияға қарсы бәсекелесуге арналған еді. IRCA 1904 жылдан бері, сол кездегі президент Мануэль Эстрада Кабрерадан берілген желісіне ие болған. Тас жолдың құрылысын Коммуникация министрлігінің Жолдар басқармасы әскери инженерлік батальонның көмегімен жүргізді. Құрылыс барысында жолдың темір жолға мүмкіндігінше параллель салынуы жоспарланған. Жаңа портты салу да UFCO-ның тағы бір монополиясын бұзуға бағытталған, себебі Пуэрто-Барриос порты UFCO-ның тағы бір еншілес компаниясы – The Great White Fleet компаниясына тиесілі болған және олар ғана басқарып отырған.

Торре Манати

2018 жылы Гватемаланың даму компаниясы Desarrollos Inmobiliarios Izabal, S. A. гватемалалық Studio Domus архитектура фирмасына Пуэрто-Барриос қаласында 15 миллион долларлық 37 қабатты көкжиек пен яхт-клубтан тұратын даму жобасын жасауды тапсырды. Құрылысшылар 2019 жылдың мамыр айында құрылыс жұмыстарын бастады және құрылыстың 2021 жылдың қаңтарында аяқталуы күтілуде. Аяқталғаннан кейін Torre Manatí Орталық Америкадағы ең биік ғимарат болады.