Сілең безі – адам мен жануарлардағы ірі сілең безі. Құрамы, орналасуы, қызметі (тіс кешіруге, сілең шығаруға көмектеседі). Басқа сілең бездері туралы да ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көптеген жануарлардың маңызды сілекей безі
Major salivary gland in many animals
қосмекенділердің тері безі
the amphibian skin gland
Жамбас безі көптеген жануарлардың маңызды сілекей безі болып табылады. Адамдарда екі жамбас безі ауыздың екі жағында және екі құлақтың алдында орналасқан. Олар сілекей бездерінің ең ірілері. Әрбір жамбас безі төменгі жақ сүйегінің тармағына оралып, сілекейді жамбас өзекшесі арқылы ауызға бөліп, шайнау және жұту процесін жеңілдетіп, крахмалдың қорытылуын бастайды. Сілекей бездерінің тағы екі түрі бар: олар – тіл асты сілекей безі және төменгі жақ асты сілекей безі. Кейде негізгі жамбас бездеріне жақын қосымша жамбас бездері табылуы мүмкін.
The parotid gland is a major salivary gland in many animals. In humans, the two parotid glands are present on either side of the mouth and in front of both ears. They are the largest of the salivary glands. Each parotid is wrapped around the mandibular ramus, and secretes serous saliva through the parotid duct into the mouth, to facilitate mastication and swallowing and to begin the digestion of starches. There are also two other types of salivary glands; they are submandibular and sublingual glands. Sometimes accessory parotid glands are found close to the main parotid glands.
Этимология
Паротид сөзі тікелей "құлақтың қасында" дегенді білдіреді. Грек тіліндегі παρωτίς (түбірі παρωτιδ): (без) құлақтың артында < παρά pará: алдында, және οὖς ous (түбірі ὠτ, ōt): құлақ.
The word parotid literally means "beside the ear". From Greek παρωτίς (stem παρωτιδ ) : (gland) behind the ear < παρά pará : in front, and οὖς ous (stem ὠτ , ōt ) : ear.
Құрылымы
Паротид бездері – құлақ жолдарының астында және алдында орналасқан, негізінен серозды сілекей бездерінің жұбы. Олар өз секрецияларын паротидтік өзек арқылы ауыздың вестибулына құяды. Әрбір без жамбас бұлшығының артында және уақытша сүйектің мастоидтық өсіндісінің алдында жатады. Бұл безді екі жағынан да, құлақтың алдында, бетке қарай және төменгі жамбас бұрышының астында сезінуге болады. Паротидтік өзек – ұзын шығару өзек, ол әрбір бездің алдыңғы жағынан шығады және массетер бұлшығының беткі жағында орналасқан. Озек буцинатор бұлшығын тесіп өтеді, содан кейін жақтың ішкі бетінде, әдетте жоғарғы екінші азу тісінің қарама-қарсы жағында ауызға ашылады. Паротидтік папилла – жақтың ішкі бетіндегі паротидтік өзектің ашылуын көрсететін кішкентай тіндік көтеріңкі.
The parotid glands are a pair of mainly serous salivary glands located below and in front of each ear canal, draining their secretions into the vestibule of the mouth through the parotid duct. Each gland lies behind the mandibular ramus and in front of the mastoid process of the temporal bone. The gland can be felt on either side, by feeling in front of each ear, along the cheek, and below the angle of the mandible. The parotid duct, a long excretory duct, emerges from the front of each gland, superficial to the masseter muscle. The duct pierces the buccinator muscle, then opens into the mouth on the inner surface of the cheek, usually opposite the maxillary second molar. The parotid papilla is a small elevation of tissue that marks the opening of the parotid duct on the inner surface of the cheek.
Даму
Сөл бездері жүктіліктің алтыншы аптасында пайда болады және алғашқы ірі сөл бездері болып табылады. Бұл бездердің эпителийлік бүршіктері жақтың ішкі бөлігінде, бастапқы ауыздың ерін комиссураларына жақын орналасқан (1-ші/2-ші жемірік доғаларындағы эктодермалық қаптамадан, стомодеум бұрыштарының орнында; стомодеумнің өзі шамамен 26 күнде орафорингеалдық мембрананың жарылуынан қалыптасады). Бұл бүршіктер құлақтың даму кезіндегі отик плакодаларға қарай өседі және тармақталып, беттік жүйкеге (CN VII) жақын дөңгелек ұштармен қатты жіптерге айналады. Кейін, шамамен 10 апталық жүктілік кезінде, бұл жіптер каналға айналып, өзектерді құрайды, ең ірісі – паротид безі үшін паротид өзекі. Жіптердің дөңгелек ұштары бездердің ацинустарын құрайды. Паротид бездері арқылы секреция шамамен 18 апталық жүктілікте басталады. Бездің тіреу тіндері де айналадағы мезенхимадан дамиды. Симптомдарына осы аймақтағы ісіну, тризм және оталгия жатады. Зақымдану көбінесе беттің бір жағынан басталып, біртінде екі жақтыға айналады. Олардың ең көп кездесетіні – плеоморфты аденома (ісіктердің 70%). Маңыздысы, ісіктің беттік жүйкенің (CN VII) тармақтарымен байланысы анықталуы керек, өйткені оны алып тастау жүйкеге зақым келтіріп, беттік мимика бұлшықтарының сал болуына әкелуі мүмкін.
The parotid salivary glands appear early in the sixth week of the prenatal development and are the first major salivary glands formed. The epithelial buds of these glands are located on the inner part of the cheek, near the labial commissures of the primitive mouth (from ectodermal lining near angles of the stomodeum in the 1st/2nd pharyngeal arches; the stomodeum itself is created from the rupturing of the oropharyngeal membrane at about 26 days.) These buds grow posteriorly toward the otic placodes of the ears and branch to form solid cords with rounded terminal ends near the developing facial nerve. Later, at around 10 weeks of prenatal development, these cords are canalized and form ducts, with the largest becoming the parotid duct for the parotid gland. The rounded terminal ends of the cords form the acini of the glands. Secretion by the parotid glands via the parotid duct begins at about 18 weeks of gestation. Again, the supporting connective tissue of the gland develops from the surrounding mesenchyme. Symptoms include oedema in the area, trismus as well as otalgia. The lesion tends to begin on one side of the face and eventually becomes bilateral. The most common of these include pleomorphic adenoma (70% of tumors, Critically, the relationship of the tumor to the branches of the facial nerve (CN VII) must be defined because resection may damage the nerves, resulting in paralysis of the muscles of facial expression.
Қауіпті емес
Сүлекей безінің неопластикалық зақымдары қатерсіз немесе қатерлі болуы мүмкін. Сүлекей безіндегі ісіктердің шамамен 80% қатерсіз болып табылады. Қатерсіз зақымдар көбінесе ауыртпайды, ешқандай белгісіз және баяу өседі. Балаларда ең көп кездесетін сүлекей безінің ісіктері – гемангиомалар, лимфалық аномалиялар және плеоморфты аденомалар. Мұның себебі белсенді, фоллистатин және TGF β арасындағы өзара әрекеттесудегі бұзылыс болуы мүмкін, бұл бездік тіндердің дамуындағы бұзылысқа алып келеді. Сүлекей безін хирургиялық жолмен алып тастағаннан кейін (паротидектомия), құлақ-шақырлық нерв зақымдануға ұшырауы мүмкін, ал қалпына келгеннен кейін тер бездерімен бірігіп кетеді. Бұл, зақымдалған бездің жағындағы бетте тершеуге себеп болуы мүмкін. Бұл жағдай Фрей синдромы деп аталады.
Neoplastic lesions of the parotid salivary gland can either be benign or malignant. Within the parotid gland, nearly 80% of tumours are benign. Benign lesions tend to be painless, asymptomatic and slow growing. The most common salivary gland neoplasms in children are hemangiomas, lymphatic malformations, and pleomorphic adenomas. The cause is thought to be a defect in the interactions between activin, follistatin and TGF β, leading to a developmental disorder of glandular tissue. After surgical removal of the parotid gland (parotidectomy), the auriculotemporal nerve is liable to damage and upon recovery it fuses with sweat glands. This can cause sweating on the cheek on the side of the face of the affected gland. This condition is known as Frey's syndrome.
Өте ауыр бактериялық паротит
Көбінесе ауру, сепсис, жарақат, операция, дәрі-дәрмектердің әсерінен сілекей шығудың азаюы, қант диабеті, нашар тамақтану және дегидратация салдарынан туындаған бактериялық инфекциядан пайда болады. Ет жеген кезде шаңқа безінің аймағындағы ауырсынышты ісіну классикалық түрде көрінеді. Емдеу антибактериалдық препараттарға, су толықтыруға және сілекей шығуын қозғау үшін жеңіл массажға негізделген.
Commonly caused by a retrograde bacterial infection as a result of illness, sepsis, trauma, surgery, reduced salivary flow due to medications, diabetes, malnutrition and dehydration. Classically symptoms of painful swelling in the parotid region when eating seen. Management is based upon antibacterials, rehydration combined with gentle massage to encourage salivary flow.
Созылмалы бактериялық паротит
Аурудың клиникалық жазылуына қарамастан, функцияның нашарлауына себеп болатын жасырын инфекция. Гистологиялық тұрғыдан бездік өзекшелердің кеңеюі, іріңдік қабыну және атрофия байқалуы мүмкін. Сілекей безі секреті тұтқыр болады. Аурудың барысы ауырсыну және ісінумен, күшейіп-әлсіреумен сипатталады. Сиалолитті жоққа шығару үшін радиографиялық скрининг жүргізу қажет. Симптоматикалық емдеу, соңғы шара ретінде сілекей безін хирургиялық жолмен алып тастау. Бейнелеу деректері диагноз қоюға көмектеседі. Патогендік процесс сілекей безіндегі CD8 лимфоциттерінің циркуляциясынан туындайды. Медикаментозды емдеу антиретровирустік препараттар, қатаң ауыз гигиенасы және сілекей шығаруды күшейтетін препараттар арқылы жүзеге асырылады. Жаңа түзілімдердің (қатерлі және қатерсіз) ең көп кездесетін белгісі – симптомсыз ісіну. Сілекей безінің қатерлі ісігі бар пациенттерде (10–29% ауырсыну сезінеді) ауырсыну, қатерсіз жаңа түзілімдері барларға қарағанда (тек 2,5–4%) жиірек кездеседі, сондай-ақ сиалограммада өзекше жүйесінен аз тармақтар көрінеді. Сондай-ақ, сілекей безінің ішінде немесе жанында пайда болатын кеңістікке ие зақым бездің қалыпты анатомиясын ығыстыруы мүмкін. Бұл "қолдағы доп" деп аталатын көрініс тудыруы мүмкін. Олар ауыздың құрғауы симптомдарымен азаптанушы пациенттерді бағалауға, сондай-ақ инфекция, қабыну немесе бітелу салдарынан сілекей безінің ісінуін бағалауға қолданылады.
A latent infection despite clinical resolution of the disease resulting in impaired function. Histologically glandular duct dilation, abscess formation and atrophy may be seen. Parotid secretions are viscous. Disease course shows pain and swelling, waxing and waning. Radiographic screening should be undertaken to rule out sialolith. Management with palliative care with parotidectomy as a last resort. seen via imaging help aid diagnosis. Pathogenic process occurs due to circulating CD8 lymphocytes within the salivary gland. Medical management via use of antiretrovirals, excellent oral hygiene measures and sialogogues. The most common presenting symptom of neoplasms (both benign and malignant) is an asymptomatic swelling. Pain is more common in patients with parotid cancer (10–29% feel pain) than those with benign neoplasms (only 2.5–4%), on a sialogram, where there are less branches visible from the duct system. Also, a space occupying lesion that occurs within or adjacent to a salivary gland can displace the normal anatomy of the gland. This may create an appearance known as “ball in hand” They are used to assess patients with persistent symptoms of dry mouth and also to evaluate salivary gland swelling due to infection, inflammation or obstruction.