Эндердің көлеңкесі

Кіріспе

1999 жылы Орсон Скотт Кардтың романы "Эндердің көлеңкесі" (1999) – американдық автор Орсон Скотт Кардтың "Эндердің ойыны" романымен бір мезгілде өрбитін және түпнұсқа романдағы екінші дәрежелі кейіпкер Биннің көзқарасынан сол оқиғалардың кейбірін көрсететін ғылыми-фантастикалық роман. Алғашқыда "Urchin" деп атау жоспарланған, бірақ шығарылмас бұрын "Эндердің көлеңкесі" деп өзгертілді. "Эндердің көлеңкесі" 2000 жылы Locus сыйлығының тізіміне енді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бин – 2170 жылы Роттердамның тозақтық көшелерінде өмір сүретін үйсіз бала. Ол нәресте кезінде заңсыз гендік инженерия зертханасынан қашып шыққан. Өте зиялы және жас болғандықтан, аштықтан өлуге айналған күйде, бірақ тоғыз жасар Покеге өзінің үйсіз балалар тобына қосылуға рұхсат беру үшін оған бір идея ұсынады. Ол Покеге кішкентай балалардың жергілікті асханада тамақтануына кедергі келтіретін басқа бұзақылардан қорғау үшін үлкен бұзақыны жалдау керектігін айтады. Ол аяғы нашар Ахиллді таңдайды; Бин Ахиллдің тым зиялы және қауіпті таңдау екенін түсінеді, бірақ Покеге ойын өзгерте алмайды. Ахилл Поке тобын манипуляциялайды және ақырында Покені өлтіреді. Биннің керемет зиялылығы, шығармашылығы және табандылығы оны Халықаралық Флотқа (IF) шетелдік Буггерлерге қарсы күреске балаларды іздеп жүрген Карлотта әпкенің назарына іліктіреді. Ол оны ресми қарсылықтар мен оның тегіне деген күмәндарға қарамастан, Ұрыс мектебіне қабылдайды. Бин басқа балалардан әлдеқайда жас және кішкентай болғандықтан, оны жеңуге тура келеді және мектептің барлық зиялылық сынақтарында рекордтық көрсеткіштерді көрсеткен кезде күдік тудырады. Өзін дәлелдеген сайын, оны осыған дейін болған дарынды бала Ендр Виггинмен салыстырып отырады. Бин мектеп туралы құпиялар мен шындықтарды ашуға кіріседі. Сол уақытта Карлотта Биннің өткенін ашады. Ендр адамзатты Буггерлерден құтқарудың ең жақсы мүмкіндігі ретінде таңдалды; Ендр нашарлаған жағдайда Бин резервтік болып табылады. Бин Ендр әскерінің тізімін жасауға тағайындалады. Басында Эндер Биннің дарындылығын мойындамағандай көрінеді, бірақ уақыт өте келе ол Бинді тәрбиелеп жатқанын көрсетеді және ақырында оны ерекше жаңа взводтың басшысы етіп тағайындайды. Эндер басқа, қалыптасқан мектеп әскерлеріне қарсы ұрыс ойындарында жеңіске жетеді; уақыт өте келе қарсы тарапқа көбірек және көбірек әділетсіз артықшылықтар беріледі, бірақ Эндер ешқашан жеңіліске ұшырамайды. Ахилл Ұрыс мектебіне де қабылданады, өйткені ол да зиялылығы үшін таңдалған және енді аяғы жазылған. Бин Ахиллге тұзақ құрып, оны бірнеше кісі өлтіргенін мойындатады, соның ішінде Покені де, ол өзін көрген немесе оны әлсіз қалдырған кез келген адамды өлтіруге бейім социопат екенін көрсетеді. IF Ахиллді тұтқындайды. Ақырында, Бин және басқа студенттер Ұрыс мектебін бітіріп, Эндермен жұмыс істейді, ол енді электрондық симуляцияланған шайқастарда бір жақты басқарады; оған оның қарсыласы Екінші шабуылдан адамзатты құтқарған аңыздық батыр Мазер Рекхэм екені айтылады. Алайда, Бин әр түрлі белгілерден (мысалы, симуляцияда жылдамдық шегі болмауынан туындаған байланыс кешігуі) "симуляциялардың" нақты шайқастар екенін түсінеді: Эндер мен оның "джиші" Ansible арқылы Буггер планеталарына шабуыл жасайтын адам флотына басшылық етеді, бірден байланыс құрылғысы. Жылдамдық артады және қарсы күштер күшейе түседі. Осы уақыт ішінде Эндер жеңіске жетеді, бірақ ол қысымнан құлап түседі; кейде Бин джишке қосымша бұйрықтар береді. Буггерлердің туған планетасындағы соңғы шайқаста Эндерге мүмкін емес сияқты көрінеді; оның жалғыз артықшылығы - материяны жоятын тізбекті реакцияны бастай алатын қару - "Dr. Құрылғы", бірақ материя жеткілікті шоғырланған жағдайда ғана. Эндер жоспар жасай алмай тұншығып қалады, бірақ Биннің шақыруы (мүмкін емес) олар қалай жеңе алатынын көрсетеді. Жеңіспен Эндер Буггерлерді геноцидке ұшыратады. Кітап бойына Бин IF әкімшілігімен күреседі және олар өз мақсаттарына жету үшін оны бұзуға дайын сияқты. Бинге өзінің өткенімен күресуге және Эндерді неліктен адам және одан жақсы екенін түсінуге тура келеді. Бин сонымен қатар Бинге ұқсас болғандықтан оған тартылған Николай есімді үлкен жігітпен дос болады. Карлоттаның зерттеулері арқылы екі ұлдың Биннің генетикалық жақсартуларын қоспағанда, генетикалық егіздер екені анықталады. Бин заңсыз түрде гендік инженериямен өңделген кезде ғалым Волеску "Антонның кілтін бұрды", яғни Биннің денесі, оның ішінде миы ешқашан өспейді, бұл он бес пен жиырма бес жас аралығында ерте өлімге әкеледі. Карлотта соғыстан кейін Биннің Николай мен оның ата-анасымен бірге тұрғанын қамтамасыз етеді. Әңгіменің соңында, олар Буггерлерді жеңгеннен кейін, Бин өзінің нағыз ата-анасымен және Николаймен бірікті.

Bean is a homeless child living on the hellish streets of Rotterdam around 2170 after escaping as an infant from an illegal genetic engineering laboratory. Highly intelligent and extremely young, he is on the brink of dying from starvation, but manages to convince a nine year old named Poke to let him join her band of homeless children by offering her an idea. He tells Poke she should recruit an older bully to help fend off other bullies who prevent the younger children from eating at a local soup kitchen. She chooses Achilles, a bully with a bad leg; Bean realizes that Achilles is too intelligent and dangerous a choice, but is unable to change Poke's mind. Achilles is able to manipulate Poke's group, and eventually kills Poke. Bean's incredible intelligence, creativity and determination bring him to the attention of Sister Carlotta, a nun who is recruiting children for the International Fleet (IF) for a war of survival against the alien Buggers. She gets him admitted to Battle School, despite official resistance and skepticism about his background. Bean has to overcome being much younger and smaller than the other child recruits and faces scrutiny when it is revealed that he scored record highs in all of the school's mental tests. As he proves himself, they constantly compare him to Ender Wiggin, another prodigy who preceded him. Bean begins to ferret out secrets and truths about the school. Meanwhile, Sister Carlotta uncovers Bean's past. Ender has been chosen as the best chance to save humanity from the Buggers; Bean comes to be the backup in case Ender breaks down. Bean is assigned to draw up the roster for Ender's army. At first, Ender does not appear to recognize Bean's brilliance, but time shows that he was grooming Bean and he finally puts Bean in charge of a special new platoon to handle extraordinary missions. Ender wins combat games against the other, more established school armies; as time goes on, the other side is given more and more unfair advantages, but Ender never loses. Achilles joins Battle School, having also been selected for his intelligence and now with his leg healed. Bean concocts a scheme to trap Achilles and make him confess to multiple murders, including Poke's, revealing that he is a sociopath bent on killing anyone who has seen or made him helpless. The IF arrests Achilles. Eventually, Bean and other students graduate from Battle School to work under Ender, who now commands one side in electronically simulated battles; he is told that his foe is Mazer Rackham, the legendary hero who saved humanity from the Second Invasion. However, Bean deduces from various clues (such as the lack of speed limit induced communication delay in the simulation) that the "simulations" are real battles: Ender and his "jeesh" are commanding human fleets attacking Bugger planets via the Ansible, an instantaneous communications device. The pace increases and the enemy forces become stronger and stronger. Through it all, Ender keeps on winning, but he begins to break down under the pressure; at times, Bean gives the jeesh additional commands. In the final battle at the Buggers' home planet, Ender faces seemingly impossible odds; his only edge is a weapon—"Dr Device"—that can start a chain reaction that destroys matter, but only if the matter is concentrated enough. Ender freezes, unable to come up with a plan, until Bean's prompt (inadvertently) shows him how they can win. With the victory, Ender commits genocide on the Buggers. Throughout the book, Bean struggles against the IF administration and how they push Ender, seemingly willing to break him to achieve their goals. Bean also has to contend with his past and his struggle to understand what makes Ender human and better than him. Bean also makes friends with an older boy named Nikolai who is drawn to Bean because of their similar looks. It is soon discovered, through Sister Carlotta's research, that the two boys are genetic twins, except for Bean's genetic enhancements. When Bean was illegally genetically engineered, the scientist Volescu had "turned Anton's Key," meaning that Bean's body—including his brain—will never stop growing, which will result in a premature death between the ages of fifteen and twenty five. Sister Carlotta ensures that Bean will get to live with Nikolai and his parents after the war. At the end of the story, after they defeat the buggers, Bean is united with his real parents and Nikolai.