Кіріспе

1969 жылғы «Союз» бағдарламасының экипажды ұшуы
Апогейі:
Еңісі: 51,73°
Айналыс периоды: 88,72 минут

Миссияның басты оқиғалары

Союз-4 және Союз-5 ғарыш кемелері 1969 жылғы 16 қаңтарда тұйықталды, бұл экипажбен ұшқан екі ғарыш кемесінің тұңғыш рет тұйықтасуы болды (Аполлон-9 сол жылдың наурыз айында осыған ұқсас операцияны жүзеге асырды). Екі кемеде қарапайым зонд (Союз-4) және тұйықтасу құрылғысы (Союз-5) ғана болды. Тұйықтасу механизміне арналған жалғау туннелі әлі дамытылмағандықтан, кемелер арасында қарапайым ішкі ауысу мүмкін болмады. Сондықтан екі космонавтқа бір кемеден екіншісіне ашық ғарышқа шығу қажет болды. Союз-5 бортында Евгений Хрунов пен Алексей Елисеев дер кезінде кеңістіктегі жұмыстарына дайындала бастады. Союз-5-те қалатын Борис Волынов олардың «Ястреб» ғарыш костюмдерін киюін бейнеге түсірді. Жер шамасын 35 рет айналғаннан кейін екі космонавт екінші кеңестік ғарыш серуені үшін ғарыш кемесінен шықты. Хруновтың бір сымы ілініп, ол кездейсоқ костюмінің желдеткішін жапты. Бұл Елисеевтің назарын аударды, ол ғарыш кемесінен шығар алдында орбиталық модульдегі кинокамераны орнатуды ұмытып қалды. Осылайша, тарихи ғарыш серуенінің түсірілімі жоқ, тек сапасы нашар бейнежазба ғана бар. Бір сағаттан кейін екеуі Шаталовпен күшті қысымға келтірілгеннен кейін «Союз-4» орбиталық модулінде қарсы алынды, ол сонымен қатар шлюз рөлін атқарды. Союз-4 және Союз-5 4 сағат 35 минут бірге тұрғаннан кейін бөлініп кетті. Союз-4 1969 жылғы 17 қаңтарда Қазақстанның Қарағанды облысының оңтүстік-батысына атмосфераға еніп, қонды. Миссия кеңестік айға қону үшін қажетті операцияларды орындау мүмкін екенін көрсетті. Кеңес жоспары бойынша, бір ғарышкер Айға қондырылып, Ай орбитасына қайта оралуы керек еді, содан кейін тұйықтасудан кейін қондыру аппаратынан орбиталық кемеге ғарышқа шығу керек еді. Бұл АҚШ-тың Аполлон CSM және LM кемелеріндегідей екі кеме арасында ішкі туннель болмағандықтан қажет болды. Экипаж Кремльдегі салтанатты шарада Леонид Брежневпен кездесуі тиіс еді, бірақ кеңес басшысына жасалған қастандық бұл жоспарды іске асыруға мүмкіндік бермеді. Бір адам кортежге сегіз рет оқ атты, бірақ оның нысанасы Георгий Береговой, Алексей Леонов, Андриян Николаев және Валентина Терешкова отырған автомобиль болды. Олар зардап шекпеді, бірақ Брежневтің машинасы күтіп тұрған Союз-4/5 экипаждарының басынан жылдамдықпен өтіп, подиумға қарай кетті.

EVA мәліметтері

Қосылу миссиясының ашық ғарышқа шығу (EVA) мақсаттары Аполлон-9 үшін жоспарланған мақсаттарға ұқсас болды. "Союз-4" бірінші болып ұшырылды және "Союз-5" кемесімен қосылған белсенді көлік құралы болды. ТАСС агенттігі хабарлағандай, "кемелердің өзара механикалық байланысы жасалды және олардың электрлік жүйелері қосылды. Осылайша, төрт бөлімшелі әлемдегі алғашқы эксперименттік ғарыш станциясы құрастырылып, жұмыс істей бастады". Миссияда кеңестік пилоттық айға ұшу жоспарының элементтері орындалды. Мәскеу телеарнасы космонавттардың ашық ғарышқа шығуға дайындықтарын тікелей эфирде көрсетті. Хрунов пен Елисеев командир Борис Волыновтың көмегімен "Союз-5" орбиталық модуліне "Ястреб" ("қарқын") костюмдерін киді. "Ястреб" костюмын жасау 1965 жылы Алексей Леоновтың қиын ашық ғарышқа шығуынан кейін көп ұзамай басталды. Леонов 1966 жылы аяқталған жобалау процесінде кеңесші болды. Костюм жасау және сынау 1967 жылы жүргізілді, бірақ сол жылдың сәуірінде болған "Союз-1" апаты және "Союз-2" – "Союз-3" миссиясындағы түйісу қиындықтары оның ғарышта қолданылуын "Союз-4" – "Союз-5" миссиясына дейін кешіктірді. Костюмнің кеңейіп кетуіне жол бермеу үшін "Ястреб" костюмі шкив және кабельдік буындар жүйесімен жабдықталған. Сұр нейлон матадан жасалған ішкі костюмнің жоғарғы қолдарының айналасындағы кең металл сақиналар жоғарғы дене буындары жүйесі үшін тіреу нүктесі ретінде қызмет етті. "Ястреб" кемесінде кеуде және қарынға орналасқан, қозғалысты жеңілдетуге арналған, тіршілік етуді қалпына келтіретін жүйе болды. Волынов Хрунов пен Елисеевтің тіршілік ету және байланыс жүйелерін тексерді, содан кейін түсірілімдік модульға оралды, люкті жабыстырып, орбиталық модульдің қысымын төмендетті. Хрунов бірінші болып шығып, "Союз-4" орбиталық модуліне ауысты, ал кеме Оңтүстік Америка үстінен өтіп бара жатқанда, Кеңес Одағымен радиобайланыс үзілді. Елисеев кеңестік аумақ үстінен өтіп бара жатқанда ауысты. Олар "Союз-4" орбиталық модулінің люгін жапты, содан кейін "Союз-4" командирі Владимир Шаталов орбиталық модульді қысыммен толтырып, Хрунов пен Елисеевке костюмдерін шешуге көмектесу үшін кірді. Ғарышкерлер Шаталов ұшып кеткеннен кейін басылған газеттер, хаттар мен телеграммаларды әкелді, бұл олардың ауысу фактісін дәлелдеуге көмектесті.