Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1653 жылғы алғашқы ағылшын-голланд соғысының теңіз шайқасы
1653 naval battle of the First Anglo Dutch War
Габбард шайқасы – 1653 жылдың 2-3 маусымы аралығында Бірінші ағылшын-голланд соғысы барысында болған теңіз шайқасы. Ол Англияның Саффолк жағалауындағы Габбард сайысының жанында, Англия Ұлттық Достастығы мен Нидерланд Республикасының флоттары арасында өтті. Нәтижесінде Англия шешуші жеңіске қол жеткізді.
The Battle of the Gabbard, was a naval battle fought from 2 to 3 June 1653 during the First Anglo Dutch War. It took place near the Gabbard shoal off the coast of Suffolk, England, between fleets of the Commonwealth of England and the Dutch Republic. It resulted in a decisive English victory.
Шайқас
Ағылшын флотында 100 кеме болды, оларға генералдар Джордж Монк пен Ричард Дийн, адмиралдар Джон Лоусон мен Уильям Пенн басшылық етті. Голландия флотында 98 кеме болды, олар лейтенант-адмирал Мартен Тромп пен вице-адмирал Витте де Вит басқарып, бес эскадрильяға бөлінген. 1653 жылдың 2 маусымында голландтар шабуыл жасады, бірақ ағылшындар тізімдік тактиканы қолданғандықтан, голландтардың шабуылға өту әрекеті қымбатқа басты. Жеңіл кемелерден тұратын голланд флоты ауыр зақымдалып, екі кемесін жоғалтты. Тромптың флоты негізінен жақын арадағы шайқасқа дайындалған. Оның кемелері сол мақсат үшін ағылшын кемелеріне қарағанда әлдеқайда көп сарбаздармен жабдықталған. Ағылшын әдістері жоғары калибрлі қарулар мен мылтық атуға негізделген, бұл жаудың жоғарғы палубасын басып алуға, офицерлерге назар аударуға, содан кейін шабуылдап, кемеге түсуге мүмкіндік берді. Мақсат – пушкаларды басқаруға жұмылдырылатын аз ғана экипаж мүшелерін төменгі палубада қалдыру болатын. Тромп зақымдалған немесе істен шыққан кемелерді жою үшін оттық кемелерді пайдалануға да көп сенді. Ол өзінің теңізшілік шеберлігі мен тәжірибесіне сүйеніп, ағылшындарды оқшаулауға тырысты, осылайша барлық күшін бір дивизияға шоғырландыруға мүмкіндік алды. 3 маусымда адмирал Роберт Блейк ағылшын флотына қосылды, бірақ Тромп өзінің кемелерінде оқ-дәрі азайғанмен тікелей шабуылға түсуге шешім қабылдады. Алайда, кенеттен тыныштық орнағанда, оның кемелері ағылшынның жоғары калибрлі қарулары үшін оңай нысанаға айналды. Голландтықтар жеңіліске ұшырады, ағылшындар оларды кешке дейін қуды да, көптеген голланд кемелерін басып алды. Шабуыл голландтардың жиырма кемесінің жоғалуымен аяқталды, оның тоғызы батып, он бірі басып алынды. Ағылшындар кеме жоғалтпады, бірақ Дийн қаза тапты. Тактикалық тұрғыдан алғанда, бұл Голландия теңіз тарихындағы ең ауыр жеңіліс болды (Ловестофт шайқасынан басқа). Стратегиялық тұрғыдан алғанда, жеңіліс апатқа ұшырауы мүмкін еді. Жеңіс ағылшындардың Ла-Маншқа бақылауын, наурыз айындағы Портленд шайқасында қайта қалпына келтіргенін, енді Солтүстік теңізге дейін кеңейтті дегенді білдірді. Шабуылдан кейін ағылшындар голланд жағалауын блокадаға алып, көптеген сауда кемелерін басып алып, голланд экономикасын құртты. Флоттар 1653 жылдың 29-31 шілдесінде (Грегориан күнтізбесі бойынша 8-10 тамыз 1653) Шевенинген шайқасында қайта кездесті. Шабуыл туралы хабарлар Лондонда үлкен қуанышпен қабылданды. Жеңіспен аяқталған бұл шайқас Англияның Елизавета патшайымның тұсында өткізген алғашқы ірі теңіз шайқасы болды.
The English fleet had 100 ships commanded by Generals at Sea George Monck and Richard Deane and Admirals John Lawson and William Penn. The Dutch had 98 ships under Lieutenant Admiral Maarten Tromp and Vice admiral Witte de With, divided in five squadrons. On 2 June 1653 the Dutch attacked but were beaten back because the English employed line of battle tactics, making the Dutch pay a high price for attempting to board. The Dutch fleet, consisting of lighter ships, was severely damaged and lost two ships. Tromp's fleet was organized mostly for mélée fighting. His ships were crewed with a much greater proportion of soldiers for that purpose than the English, whose methods employed the use of superior heavy guns and with musketry fire, that could overwhelm the enemy’s upper decks, with attention aimed at officers, followed up with grappling and boarding, with the objective of leaving relatively few crewmen below deck who would be committed to manning the cannons. Tromp also relied far more on the use of fireships to finish off damaged or inoperable ships, relying on his superior seamanship and experience to out maneuver the English so as to concentrate his whole strength against a single division. On 3 June the English were joined by Admiral Robert Blake, but Tromp decided to try again a direct attack though his ships were practically out of ammunition. A sudden lull however made his ships sitting ducks for the superior English guns. The Dutch were routed, the English chasing them until well in the evening, capturing many Dutch ships. The battle ended with the Dutch losing a total of twenty ships, of which nine were sunk and eleven captured. The English lost no ships, but Deane was killed. Tactically this was the worst defeat in Dutch naval history with the exception of the Battle of Lowestoft; strategically the defeat threatened to be disastrous. The victory meant that the English control over the English Channel, regained by the Battle of Portland in March after it had been lost in the Battle of Dungeness, was now extended to the North Sea. After the battle, the English imposed a blockade on the Dutch coast, capturing many merchant ships and crippling the Dutch economy The fleets met again on 29–31 July 1653 (8–10 August 1653 Gregorian calendar) at the Battle of Scheveningen. Reports of the battle were read in London with great exclamation. The victorious battle was the first great naval action which England had fought since the reign of Elizabeth.
Қызыл эскадрилья
Кемедегі қару-жарақтар Командирдің ескертулері Кемеде генерал Джордж МонкКемеде генерал Ричард ДианКапитан Джон БорнВорчестер50220Капитан Джордж ДакинсКеңес42180Капитан Джереми СмитДаймонд42180Капитан Уильям ХиллСапфир38140Капитан Николас ХитонМармадуке42160Капитан Эдвард БлаггПеликан40180Капитан Питер МутхэмМермейд26100Капитан Джон КингАлтын қанат44180Капитан Николас ФорстерЖалға алынған қарулы сауда кемесіЛойалти34150Капитан Джон ЛимбриЖалға алынған қарулы сауда кемесіСосиети44140Капитан Николас ЛукасЖалға алынған қарулы сауда кемесіМалага саудагері36140Капитан Генри КоллинзЖалға алынған қарулы сауда кемесіМартин1490Капитан Джон ВессиФортуна1030Өрт кемесіFox1030Өрт кемесіРеноун1030Өрт кемесіТриумф62350Вице-адмирал Джеймс ПикокКапитан ПраудЛорел48200Капитан Джон СтоуксПриключение40160Капитан Роберт НиксонПровиденс33140Капитан Джон ПирсБер46200Капитан Фрэнсис КирбиСердцеесе36150Капитан Томас РайтХаунд36120Капитан Йона ХайдЭнн және Джойс34119Капитан Уильям ПайлЖалға алынған қарулы сауда кемесіЛондон40200Капитан Артур БраунГаннибал44180Капитан Уильям ХэддокЖалға алынған қарулы сауда кемесіМэри37120Капитан Генри МэдисонТомас және Уильям36140Капитан Джон ДжефферсонЖалға алынған қарулы сауда кемесіСпикер56300Контр-адмирал Сэмюэл ХоуэттКапитан Джон ГибсонСассекс46180Капитан Роджер КаттансГинея34150Капитан Эдмунд КертисТигр40170Капитан Габриэль СандерсВиолет40180Капитан Генри СаутвудСофия38160Капитан Роберт КирбиФалмут26100Капитан Джон ДжеффризТөрт әпке30120Капитан Роберт БекЖалға алынған қарулы сауда кемесіГамбург саудагері34110Капитан Уильям ДжесселЖалға алынған қарулы сауда кемесіФеникс34120Капитан Генри Иден
ShipGunsMenCommanderNotesRef. Resolution88550General at Sea George MonckGeneral at Sea Richard DeaneCaptain John BourneWorcester50220Captain George DakinsAdvice42180Captain Jeremy SmythDiamond42180Captain William HillSapphire38140Captain Nicholas HeatonMarmaduke42160Captain Edward BlaggPelican40180Captain Peter MoothamMermaid26100Captain John KingGolden Fleece44180Captain Nicholas ForsterHired armed merchantmanLoyalty34150Captain John LimbryHired armed merchantmanSociety44140Captain Nicholas LucasHired armed merchantmanMalaga Merchant36140Captain Henry CollinsHired armed merchantmanMartin1490Captain John VessyFortune1030FireshipFox1030FireshipRenown1030FireshipTriumph62350Vice Admiral James PeacockCaptain ProudLaurel48200Captain John StoakesAdventure40160Captain Robert NixonProvidence33140Captain John PeirceBear46200Captain Francis KirbyHeartsease36150Captain Thomas WrightHound36120Captain Jonah HideAnne and Joyce34119Captain William PileHired armed merchantmanLondon40200Captain Arthur BrowneHannibal44180Captain William HaddockHired armed merchantmanMary37120Captain Henry MaddisonThomas and William36140Captain John JeffersonHired armed merchantmanSpeaker56300Rear Admiral Samuel HowettCaptain John GibsonSussex46180Captain Roger CuttanceGuinea34150Captain Edmund CurtisTiger40170Captain Gabriel SandersViolet40180Captain Henry SouthwoodSophia38160Captain Robert KirbyFalmouth26100Captain John JeffreysFour Sisters30120Captain Robert BeckeHired armed merchantmanHamburg Merchant34110Captain William JesselHired armed merchantmanPhoenix34120Captain Henry Eaden
Ақ эскадрилья
Кемедегі қару-жарақтар Командирдің ескертулері Джеймс66360Адмирал Уильям ПеннКапитан Джон ГилсонЛион50220Капитан Джон ЛамбертРуби42180Капитан Роберт СандерсҚосалқы көмек40180Капитан Уильям КриспинКөрерлік42180Капитан Ричард СтайнерПортсмут38170Капитан Роберт ДанфордАнна Пирси33120Капитан Томас УэрЖалданған қарулы саудагер Петер32100Капитан Джон ЛиттлтонExchange30100Капитан Генри ТедманЖалданған қарулы саудагер Мерлин1290Капитан Джордж КрапнеллРичард және Марта46180Капитан Эустас СмитЖалданған қарулы саудагер Сара34140Капитан Фрэнсис СтюардЖалданған қарулы саудагер Лисса Меркант38160Капитан Саймон БейлиЖалданған қарулы саудагер Өрт кемесі1030Victory60300Вице-адмирал Лионель ЛейнЦентурион42200Капитан Уолтер ВудЭкспедиция32140Капитан Томас ФаулсГиллофлауэр32120Капитан Джон ХэйуордМидделбург32120Капитан Томас УитингРейвен38140Капитан Роберт ТейлорExchange32120Капитан Джеффри ДэрЖалданған қарулы саудагер Глоб30110Капитан Роберт КоулманPrudent Mary28100Капитан Джон ТейлорЖалданған қарулы саудагер Томас және Люси34125Капитан Эндрю РэндЖалданған қарулы саудагер Эндрю56360Контр-адмирал Томас ГрейвсКапитан Джордж ДэйкинсҚауіпсіздік36160Капитан Филип ХолландCrown36140Капитан ТомпсонГерцогиня2490Капитан Ричард СифилдПринцесса Мария38170Капитан Сет ХоулиWaterhound30120Капитан Джайлз ШеллиИзумруд26100Капитан Джеймс КадманРеформация40160Капитан Энтони ЭрнингИндустрия30100Капитан Бен СалмонЖалданған қарулы саудагер
ShipGunsMenCommanderNotesRef. James66360Admiral William PennCaptain John GilsonLion50220Captain John LambertRuby42180Captain Robert SandersAssistance40180Captain William CrispinForesight42180Captain Richard StaynerPortsmouth38170Captain Robert DanfordAnne Piercy33120Captain Thomas WareHired armed merchantmanPeter32100Captain John LittletonExchange30100Captain Henry TedmanHired armed merchantmanMerlin1290Captain George CrapnellRichard and Martha46180Captain Eustace SmithHired armed merchantmanSarah34140Captain Francis StewardHired armed merchantmanLissa Merchant38160Captain Simon BailyHired armed merchantmanFireship1030Victory60300Vice Admiral Lionel LaneCenturion42200Captain Walter WoodExpedition32140Captain Thomas FoulesGillyflower32120Captain John HaywardMiddelburg32120Captain Thomas WithingRaven38140Captain Robert TaylorExchange32120Captain Jeffery DareHired armed merchantmanGlobe30110Captain Robert ColemanPrudent Mary28100Captain John TaylorHired armed merchantmanThomas and Lucy34125Captain Andrew RandHired armed merchantmanAndrew56360Rear Admiral Thomas GravesCaptain George DakinsAssurance36160Captain Phillip HollandCrown36140Captain ThompsonDuchess2490Captain Richard SeafieldPrincess Maria38170Captain Seth HawlyWaterhound30120Captain Giles ShellyPearl26100Captain James CadmanReformation40160Captain Anthony EarningIndustry30100Captain Ben SalmonHired armed merchantman
Көк эскадрилья
Кемедегі қару-жарақтар Командирдің ескертулері Джордж58350Адмирал Джон ЛоусонКапитан Питер СтронгКентиш50180Капитан Джейкоб РейнольдсҰлы Президент40180Капитан Фрэнсис ПаркНонсуч40170Капитан Томас ПенроузSuccess38150Капитан Уильям КендаллWelcome40200Капитан Джон ХарманOak32120Капитан Джон ЭдвинБразилия30120Капитан Томас ХитЖаралған қарулы саудагерEastland Merchant32110Капитан Джон УолтерсЖаралған қарулы саудагерAdventure38160Капитан Эдвард ГринЖаралған қарулы саудагерSamaritan30120Капитан Шадрак БлейкЖаралған қарулы саудагерФайршип1030Vanguard56390Вице-адмирал Джозеф ИорданHappy Entrance43200Капитан Ричард НьюбериDragon38260Капитан Джон СименConvert32120Капитан Филип ГетингсPaul38120Капитан Энтони СпатчуртGift34130Капитан Томас СалмонCrescent30115Капитан Томас ТорогудSamuel Taboat30110Капитан Джозеф ЭймсЖаралған қарулы саудагерBenjamin32120Жаралған қарулы саудагерKing Ferdinando36140Капитан Ричард ПейнЖаралған қарулы саудагерRoebuck30100Капитан Генри ФеннRainbow58300Контр-адмирал Уильям ГудсоннConvertine44210Капитан Энтони ДжойнAmity36150Капитан Генри ПакDolphin30120Капитан Роберт ДэвисArms of Holland34120Капитан Фрэнсис МардригTulip32120Капитан Джозеф КубитJonathan30110Капитан Роберт ГрейвсЖаралған қарулы саудагерDragoneare32110Капитан Эдвард СмитЖаралған қарулы саудагерWilliam and John36120Капитан Натаниэль ДжессонЖаралған қарулы саудагерNicodemus1240Капитан Уильям ЛедгартBlossom30110Капитан Натаниэль КокЖаралған қарулы саудагер
ShipGunsMenCommanderNotesRef. George58350Admiral John LawsonCaptain Peter StrongKentish50180Captain Jacob ReynoldsGreat President40180Captain Francis ParkNonsuch40170Captain Thomas PenroseSuccess38150Captain William KendallWelcome40200Captain John HarmanOak32120Captain John EdwinBrazil30120Captain Thomas HeathHired armed merchantmanEastland Merchant32110Captain John WaltersHired armed merchantmanAdventure38160Captain Edward GreeneHired armed merchantmanSamaritan30120Captain Shadrach BlakeHired armed merchantmanFireship1030Vanguard56390Vice Admiral Joseph JordanHappy Entrance43200Captain Richard NewberyDragon38260Captain John SeamanConvert32120Captain Philip GethingsPaul38120Captain Anthony SpatchurtGift34130Captain Thomas SalmonCrescent30115Captain Thomas ThorowgoodSamuel Taboat30110Captain Joseph AmesHired armed merchantmanBenjamin32120Hired armed merchantmanKing Ferdinando36140Captain Richard PaineHired armed merchantmanRoebuck30100Captain Henry FennRainbow58300Rear Admiral William GoodsonnConvertine44210Captain Anthony JoynAmity36150Captain Henry PackDolphin30120Captain Robert DavisArms of Holland34120Captain Francis MardrigTulip32120Captain Joseph CubittJonathan30110Captain Robert GravesHired armed merchantmanDragoneare32110Captain Edward SmithHired armed merchantmanWilliam and John36120Captain Nathaniel JessonHired armed merchantmanNicodemus1240Captain William LedgartBlossom30110Captain Nathaniel CockHired armed merchantman