Кіріспе

1305-1314 жылдар аралығында Католик шіркеуінің басшысы болған V Климент папасы (Clemens Quintus; шамамен 1264 – 20 сәуір 1314), Реймонд Бертран де Го (кейде де Гуот және де Гот деп те жазылады) туған. Ол 5 маусым 1305 жылдан өліміне дейін, 1314 жылдың сәуір айына дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Ол Темплер орденін таратуы және оның көптеген мүшелерін атқаруға рұқсат бергені үшін танымал. Климент папалық орданы Римнен Авиньонға көшіріп, Авиньон папалығы деп аталатын дәуірді бастады.

Ерте мансап

Реймонд Бертран Аквитаниядағы Вилландраутта, Вилландраут иесі Берардтың ұлы болып дүниеге келді. Бертран Тулузада өнерді, ал Орлеан мен Болоньяда канондық және азаматтық құқықты оқыды. Ол Бордодағы Сент-Андре соборының каноны және сакристаны болды, сосын ағасы, Лион архиепископы Берар де Готың бас викарі болды. 1294 жылы Берар де Го Альбано кардинал-епискобы және Францияға папалық легаты болып тағайындалды. Кейін Реймонд Санкт-Бертран-де-Комминг епископы болды, собор шіркеуін кеңейту және әшекейлеумен айналысты, сондай-ақ 1297 жылы оны Бордо архиепископы етіп тағайындаған Папа Бонифаций VIII-нің капелланы болды. Бордо архиепископы ретінде Бертран де Го Англия короліне бағынышты болғанмен, жастығынан Филипп IV-нің жеке досы болды.

Сайлау

1304 жылғы шілдеде папа Бенедикт XI қайтыс болғаннан кейін француз және итальян кардиналдары арасындағы келіспеушіліктерден туындаған үзіліс болды. Олар Перуджада өткен папалық конклавта тең дәрежеде болды. Бертран 1305 жылғы маусым айында папа Климент V болып сайланды және 14 қарашада таж кигізілді. Бертран итальяндық та, кардинал да емес еді, сондықтан оның сайлануы бейтараптылық таныту ретінде қарастырылуы мүмкін. Замандасы Джованни Виллани оның билікке көтерілгенге дейін Сен-Жан-д'Анжелиде Франция королі Филипп IV-пен жасасқан ресми келісім бойынша міндеттенгендігі туралы әңгімелерді жеткізеді. Бұл рас болсын болмасын, болашақ папаға кардиналдар конклавы шарттар қойған болуы мүмкін. Екі аптадан кейін Виеннеде Бертранға сайлануы туралы ресми емес хабар берілді және ол Бордоға оралды. Бордода ол ресми түрде папа ретінде танылды, Джон Хаверинг оған Англия королі Эдуард I-ден сыйлықтар табыс етті. Бертран бастапқыда Виенне қаласын таж кигізу орны ретінде таңдады, бірақ Филипп IV наразылық білдіргеннен кейін Лионды таңдады. 1305 жылғы 14 қарашада Бертран папа болып тағайындалды, бұл салтанатты түрде тойланды және Филипп IV қатысты. Оның алғашқы әрекеттерінің бірі тоғыз француз кардиналын тағайындау болды. Клименттің таж кигізілуі кезінде Бриттания герцогы Иоанн II мерекелік шеруде папаның атын басқарып келе жатқанда, көптеген көрермендер қабырғаларға жиналғандықтан, қабырғалардың бірі құлап, герцогтың үстіне құлады, ол төрт күннен кейін қайтыс болды.

Климент V және тамплиерлер

1306 жылдың басында Климент V папалық бұйрық “Клерицис Лаикос” та Франция патшасына қатысты болып көрінетін ережелерін түсіндіріп, іс жүзінде Бонифаций VIII-нің папалық биліктің діни биліктерден жоғары тұруын бекіткен және Филипптің саяси жоспарларына қауіп төндірген “Unam Sanctam” бұйрығын кері қайтарды, бұл папалық саясаттағы радикалды өзгеріс болды. Климент 1306 жылдың көп бөлігін денсаулығының нашарлауына байланысты Бордода өткізді. Кейін ол Пуатьеде және басқа жерлерде тұрды. 13 қазан 1307 ж., жұма күні Францияда жүздеген Темплер орденінің рыцарлары тұтқындалды, бұл әрекет көбінесе қаржылық мүдделермен түрткілген және патшаның беделін арттыру үшін тиімді патшалық бюрократиясымен жүзеге асырылды. Филипп IV осы қадамның бастамашысы болды, бірақ бұл оқиға Климент V-тің тарихи беделін де арттырды. Климент V таққа отырған күнінен бастап патша Темплирлерді өсімқорлық, несие инфляциясы, алаяқтық, ерестік, содомия, әдепсіздік және зұлымдықпен айыптады, ал Папаның алаңдауы француз мемлекетінің өркендеп дамуымен және шіркеу күтпестен өз бетінше әрекет етуімен күшейді. Сонымен қатар Филипп IV-тің адвокаттары Гийом де Ногареттің қасиетті Бонифаций VIII-ге қарсы ерестік айыптауларын қайта қарауға талап етті, бұл айыптаулар “Unam Sanctam” бұйрығына байланысты памфлеттер соғысы кезінде таралған еді. Климент V 1309 жылдың 2 ақпанында Авиньонда басталған бұл ерекше сотқа келісуге мәжбүр болды, ол екі жылға созылды. Куәгерлерді шақыру туралы құжатта Климент V Бонифаций VIII-нің кінәсіздігіне сенімді екенін және патшаны қанағаттандыруға бейілді екенін білдірді. Ақырында 1311 жылдың ақпан айында Филипп IV Климент V-ке хат жазып, осы процесті болашақ Вена кеңесіне беруге келісті. Климент V өз кезегінде Ананьиде Бонифацийді ұрлауға қатысқан барлық адамдарды ақтады.

Крест жорықтары мен монғолдармен қарым-қатынастар

Климент Монтекорвиноның Иоаннын Қытайға уағыз айту үшін Пекинге жіберді. Климент монғол империясымен үзіліс-үзіліс байланыс орнатып, мұсылмандарға қарсы франко-монғол одағын құру мүмкіндігін қарастырды. 1305 жылдың сәуір айында монғол Ильхан билеушісі Ольжайтү Бускарелло де Гизолфи бастаған елшілікті Климентке, Франция королі Филипп IV-ке және Англия королі Эдуард I-ге жіберді. 1307 жылы Томазо Уги ди Сиена басқарған тағы бір монғол елшілігі Еуропа монархтарына жетті. Бірақ, ешқандай үйлестірілген әскери амал жасалмады және одақ құру үміті бірнеше жылдың ішінде күйреп кетті. 1308 жылы Климент 1309 жылдың көктемінде Киелі жердегі мамлюк сұлтанатына қарсы крест жорығын жариялауға бұйрық берді. Бұл 1309 жылдың шілдесінде Авиньон қаласының алдында кедейлердің крест жорығының пайда болуына әкелді. Климент кедей крестшілерге кешірім берді, бірақ оларды Госпитальерлер басқарған кәсіби экспедицияға қатысуға рұқсат бермеді. Бұл экспедиция 1310 жылдың басында жолға шықты, бірақ Киелі жерге теңізден өтудің орнына, Госпитальерлер византиялықтардан Родос қаласын басып алды. 1312 жылдың 4 сәуірінде Рим папасы Климент V Вена соборында крест жорығын жариялады. Ольжайтү 1313 жылы Батысқа және Англия королі Эдуард II-ге тағы бір елшілік жіберді. Сол жылы Филипп IV "крест алды", яғни Левантқа крест жорығына аттануға ант берді.

Риммен қарым-қатынастар

1309 жылдың наурыз айында папаның бүкіл сарайы Пуатьеден Авиньон қаласының маңындағы Венассин графтығына көшіп барды. Бұл көшу, шындығында Карпентрасқа, аймақтың астанасына жасалды, және француз жақтастары оны қауіпсіздік тұрғысынан негіздеді, себебі Римде римдік аристократтар мен олардың қарулы жасақтары арасындағы келіспеушіліктер өте күшті болды, ал Латерандағы Сан-Джованни базиликасы өртеніп қирады, қала тұрақсыз және қауіпті болды. Бірақ бұл шешім ұзаққа созылған Авиньон папалығының, Петрарканың айтуынша, "Вавилон тұтқынының" (1309–77) бастамасы болды. Климент V-нің паптығы Италия үшін де апатты уақыт болды. Папалық мемлекет үш кардиналдан тұратын топқа тапсырылды, бірақ Рим, Колонна және Орсини тайпаларының шайқас алаңы болғандықтан, басқару мүмкін емес еді. 1310 жылы Киелі Рим императоры Генрих VII Италияға кірді, Миланды Висконтилерге уәкілдік етуге тағайындады және 1312 жылы Климент V-нің легаттарымен Римде таж кигізілді, ал 1313 жылы Сиена маңында қайтыс болды.

Кейінгі мансабы және өлімі

Империямен қарым-қатынаста Климент мүмкіндікті пайдаланушы болды. Франция тым күшті болмасын деп, Филип IV-тің інісі Валуа Карлдың кандидатурасын қолдау үшін толық ықпалын пайдаланудан бас тартты; және 1312 жылы Латеранда оның өкілдері император болып таққа отырғызған Люксембург Генригін мойындады. Алайда Генрих пен Неапольдің Роберті арасында қақтығыс туғанда, Климент Робертті қолдап, императорды анафемаға салу және тыйым салу арқылы қорқытты. Бірақ Генрихтің күтпеген өлімімен дағдарыс сейілді. Климент V-тің билігіндегі басқа да ерекше оқиғаларға Ломбардиядағы дульциниандарды оның ерестік деп санауына байланысты қатаң қуғындауы және 1313 жылы Климент конституцияларын жариялауы кірді. Климент 1314 жылдың 20 сәуірінде қайтыс болды. Бір дерек бойынша, оның денесі қабірге қойылғанда түні бойы дауыл болып, молния соғып, оның денесі жатқан шіркеу өртеніп кетті. Өрт соншалықты күшті болғандықтан, оны сөндірген кезде Папаның денесі жартылай жойылған еді. Ол өсиеті бойынша туған жері Вилландраутқа жақын Узестедегі колледж шіркеуіне жерленді.