Кейт Тайсон: Суретші және «Артмашина» авторы

Кіріспе

Ағылшын суретшісі (туған 1969)

Кит Тайсон (туған Кит Томас Бауэр, 23 тамыз 1969) – ағылшын суретшісі. 2002 жылы ол Тернер сыйлығының лауреаты атанды. Тайсон кескіндеме, сурет салу және инсталляция сияқты кең ауқымды медиа түрлерінде жұмыс істейді.

Ерте өмір

Боуэр төрт жасында Фурнестегі Далтонға көшіп, әкесінің кезекті әйелінен болған баласы ретінде Тайсон тегін қабылдады. Ол өнерге ерте жасынан қызығушылық танытып, талантын дамытты, оған бастауыш мектептегі "өте шығармашыл және құлшыныспен жұмыс істейтін" сурет мұғалімі үлкен әсер етті. Бірақ ол мектепті бітірмей, Барроу-ин-Фурнестегі VSEL (Vickers Shipbuilding and Engineering Ltd., қазір BAE Systems) компаниясында слесарь-механик болып жұмыс істеді. 1989 жылы Карлайл өнер колледжіндегі өнерге дайындық курсын бастады, ал келесі жылы Брайтон университетінің Өнер және архитектура факультетінде эксперименталды Альтернативті Практика бакалаврлік бағдарламасына қабылданды (1990–93).

Мансап

1990 жылдары Тайсонның шығармашылығында Artmachine үстемдік құрды, оның арқылы Тайсон кездейсоқтыққа, себеп-салдарлық байланысқа және нәрселердің қалай пайда болатыны туралы мәселеге үңілді. Artmachine – Тайсон жасаған әдіс, ол сөздер мен идеялардың кездейсоқ комбинацияларын жасау үшін компьютерлік бағдарламаларды, ағын схемаларын және кітаптарды қолданды, содан кейін олар түрлі медиадағы көркем туындылар ретінде іске асырылды. Artmachine-нің нәтижелері Тайсонның ең алғашқы көрмелік жұмыстарының негізі болды; бұл жұмыстар Artmachine Iterations деп белгілі болды, Тайсонның Ұлыбританияда және халықаралық деңгейде ерекше суретші және ойшыл ретінде беделін қалыптастырды. 1999 жылға қарай ол Лондон, Нью-Йорк, Париж және Цюрихте жеке көрмелерін ұйымдастырды, сондай-ақ Еуропа, Солтүстік Америка және Австралиядағы топтық көрмелерге қатысты. 1999 жылдан бастап Тайсонның қызығушылығы Artmachine-нан сол тақырыптық кеңістікті зерттейтін көркемдік тәсілге ауысты, бірақ бұл жолы тікелей өз қолымен. Осы жұмыстардың біріншісі «Сызу және ойлау» деп аталды. Осы туындылардың көптегені 2001 жылғы Венеция биенналесіндегі халықаралық көрмеге қойылды. 2002 жылы Тайсон Оңтүстік Лондон галереясында Supercollider-ді, содан кейін Швейцариядағы Цюрихтегі Kunsthalle Zürich-те орнатты. Көрменің атауы Женевадағы CERN бөлшектер үдеткішінің танымал атынан алынған, бұл Тайсонның өнерінде әлемді қарастырудың және ойлаудың ғылыми тәсілдерінің маңыздылығын көрсетті. 2002 жылдың желтоқсан айында Тайсон британдық бейне өнер сыйлығы – Тернер сыйлығымен марапатталды. Сол жылы финалға Фиона Баннер, Лиам Гиллик және Кэтрин Ясс та ілікті. Тернер сыйлығы бұл жылы бұрынғы жылдардағыдай финалистердің жұмысының даулылығы үшін емес, сол кездегі Мәдениет министрі Ким Хауэллстің пікірлері үшін танымал болды. Оның «Тейт Британия» мұражайындағы «Тернер сыйлығы» көрмесі «суық, механикалық, тұжырымдамалық сұқақтан» тұрады деген пікірі бұқаралық ақпарат құралдарында мақұлдаумен де, сынмен де қабылданды. 2005 жылы Тайсон өзінің ең монументалды және амбициялық жұмысын – Large Field Array-ді Даниядағы Луизиана заманауи өнер мұражайында алғаш рет көрсетті, содан кейін Нидерландыдағы De Pont заманауи өнер мұражайына және Нью-Йорктегі Pace Gallery-ге жеткізілді. 2009 жылы Тайсонның жұмысы «Walking in My Mind» атты топтық көрме аясында Хейвард галереясында көрсетілді.

During the 1990s, Tyson's practice was dominated by the Artmachine, through which Tyson explored his ongoing interest in randomness, causality, and the question of how things come into being. The Artmachine was a method Tyson developed which used a combination of computer programmes, flow charts and books in order to generate chance combinations of words and ideas, which were then realised in practice as artworks in a wide range of media. The results of the Artmachine became the basis of Tyson's earliest exhibited artworks; The Artmachine Iterations, as these works became known, established Tyson's reputation in the UK and internationally as an original artist and thinker, and by 1999 he had mounted solo exhibitions in London, New York, Paris and Zürich, as well as contributed to group shows throughout Europe, North America and Australia. From 1999, Tyson's interests practice turned from the Artmachine towards an artistic approach which explored the same thematic terrain, but this time directly by his own hand. The first such body of work was entitled Drawing and Thinking. Many of these works were installed in the international exhibition in the 2001 Venice Biennale

In 2002, Tyson mounted Supercollider at South London Gallery and then the Kunsthalle Zürich in Switzerland. The name of the exhibition, derived from the popular name for the CERN particle accelerator in Geneva, indicated the significance of scientific ways of seeing and thinking about the world to Tyson's art at this time. In December 2002, Tyson was awarded the British visual arts award, the Turner Prize. The other shortlisted artists that year were Fiona Banner, Liam Gillick and Catherine Yass. The Turner Prize was notorious that year not so much for the controversial nature of the work of the shortlisted artists as in previous years, but because of the comments of then Culture Minister Kim Howells. His comments that the Turner Prize exhibition at Tate Britain consisted of "cold, mechanical, conceptual bullshit" were greeted with both approval and criticism in the media. In 2005, The following year, Tyson first exhibited his most monumental and ambitious work to date, Large Field Array, in the Louisiana Museum of Modern Art in Denmark, which then travelled to the De Pont Museum of Contemporary Art in the Netherlands and The Pace Gallery in New York. In 2009 Tyson's work was shown at the Hayward Gallery as part of the group exhibition "Walking in My Mind".

Өнер машинасының қайталануы

Artmachine-нен шыққан нұсқаулардың тек бір бөлігі ғана өнер туындыларына айналды (Artmachine шамамен 12000-ға жуық әлі іске асырылмаған ұсыныс жасады), бірақ жасалған көптеген ойыншыл және жаңашыл аралас техникадағы туындылардың арасында ванналық герметиктен жасалған жиырма төрт футтық картина және тіс пастасы мен музыкалық CD-лерді пайдаланып жасалған картина бар.

Үлкен өрістік массив

Уолтер Робинсон "толыққанды поп-космологиядан кем емес" деп сипаттаған Үлкен өріс массиві 300 модульдік бөлімнен тұрады, олардың көпшілігі 2 футтық кубтардан жасалған; кубтар орнатылғанда галереяның едені мен қабырғаларын жабатын торға орналастырылады. Әрбір мұқият жасалған куб мүсіні әлемнің бірегей, бірақ жақсы таныс белгісін көрсетеді – бұл халықтық мәдениеттен табиғи тарихқа дейін қамтиды. Америкалық Дональд Трамптың тойлық тортының бейнесі, үстінде құсы бар мұржа, спутниктік тарелка және қаңқадан жасалған орындық сияқты алуан түрлі мүсіндер жасалып, орналастырылды. Инсталляция көрерменге/қатысушыға Тайсонды қызықтыратын әртүрлі құбылыстар арасындағы еркін ассоциацияларды қайталайтын, ақыл-ой процестері арқылы көрінетін бейтарап суреттер мен идеялардың көлемді жиынтығынан өзінің жеке жолын табуға шақыру жасады.

Табиғат суреттері (2005-2008)

Бояулар, пигменттер және химиялық заттар қоспасы қышқылды жағу арқылы дайындалған алюминий панелінде белгілі бір тәсілдермен өзара әрекеттесуге мүмкіндік беріледі. Гравоттық күш, химиялық реакция, температура, су өткізбеу қасиеті және булану процестерінің бірлескен әсері табиғи нысандар мен ландшафттарды еске түсіретін беттерді қалыптастырады. Осы тұрғыдан алғанда, суреттер табиғатты бейнелейтіндей көрінеді, бірақ олар табиғаттың өзінің күшімен де жаратылған.

Студиялық қабырға суреттері (1997 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Қағаз беттеріндегі бұл туындылар Тайсонның эскиз кітабы немесе күнделігін құрайды. Әрбір "Қабырға суреті" 158 см x 126 см өлшемді қағазға салынған, бұл Тайсонның алғашқы студиясындағы жазбаларын дайындаған кішкентай қабырғаның дәл өлшемімен сәйкес келеді. Осы жылдар ішінде бұл парақтар оның ойлары, эмоционалдық күйі, студияға келген адамдар, әлемдік оқиғалар және тіпті экономикалық өзгерістерді тіркеп отырды. Олар көбінесе әртүрлі суреттер мен мәтіндерден тұратын үлкен, хронологиялық реті жоқ торларда көрсетіледі, осылай берік қабырғалар құрылады.