Кіріспе

швед актері және әншісі Фриерре Нильс Эрикссон (31 қаңтар 1802 – 8 қыркүйек 1870) – швед инженер-механигі (оның кіші інісі Джон Эрикссон сияқты, ол алдымен Англияға, содан кейін АҚШ-қа эмиграциялады). Ол Швециядағы көрнекті каналдар мен теміржолдарды салған адам ретінде танылды. Нильс Эрикссон деген атпен дүниеге келген ол, 1854 жылы Швеция королі Оскар I-нің жарлығымен патшалық дворянына дейін көтеріліп, содан кейін фамилиясын бір "s" әрпімен жаза бастады. 1859 жылы ол Friherre (ағылшын баронына тең) атағын алды, бұл Швецияның титулданған дворяндығына 403-ші дәреже болды.

Өмірбаян

Джон мен Нильс Швецияның Вәрмланд провинциясындағы Лангбаншитттанда дүниеге келді. Олар формальды білім алмады, бірақ әкелері Олоф Эрикссон оларға ерте жасынан механиканың негіздерін үйретті. Олоф 1810 жылға дейін Вәрмландтағы кеніштің бастығы болып жұмыс істеді, бірақ қаржылық спекуляцияларда ақшасын жоғалтып, отбасымен Форсвикке (Вестергётланд) көшуге мәжбүр болды. Сол жерде Олаф Швецияның Гёта каналын қазу кезінде жарылыстар директоры болды (1810–1832 жылдары салынған). Ол ұлдарына канал компаниясының суретшілерінің кеңсесінде сурет салуға рұқсат алды, онда олар карталар салуды да үйренді, сондай-ақ Теңіз механикалық корпусының лейтенанты Бранденбургті оларға он жасқа толғанға дейін механикалық суреттерді көлеңкелеу және 'аяқтау' өнерін үйретуге көндірді. Олардың ерекше дағдыларын Гёта каналының архитектор, Балтзар фон Платен байқап, жазды. Олар көп ұзамай Швеция теңіз флотының механика курсанттары деп аталды және канал кәсіпорнында стажерлер ретінде жұмысқа қабылданды. 1815 жылы граф Платеннің ағылшынға канал құрылысы туралы ақпарат алу үшін жіберген екі инженері оралғаннан кейін Швеция инженер-механиктері корпусының бірнеше курсанттарына нұсқау бере бастады. Эрикссон ағайындылары олардың арасында болды; Нильс он екі жаста, ал Джон он бірде.

Мансап

1823 жылы Нильс Эрикссон швед армиясының инженерлік корпусына екінші лейтенант болып қабылданды, бірақ 1830 жылы Теңіз корпусының механикалық бөліміне ауысты (мұнда ол 1850 жылы полковник шеніне дейін көтерілді). 1833 жылы ол Эстергётландтағы граф фон Швериннің қызына үйленді. 1830 мен 1850 жылдар аралығында Нильс Эрикссон Сталлбакка, Сеффле, Карлстад және Альбректсунд каналдарын салуды жоспарлап, басқарды. Ол сондай-ақ Финляндиядағы Сайма каналын (1845–52 жылдары салынған), Троллхеттан муниципалитетіндегі Троллхетте каналын қайта жаңарту және Стокгольмдегі Слюссендегі шлюздарды салуға жетекшілік етті. 1845 жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1850 жылдан кейін ол негізінен швед мемлекеттік темір жол жүйесін жобалаумен және салумен айналысты. Сонымен қатар ол Дальсланд каналын жоспарлауды басқарды, ал құрылысын оның ұлы Вернер жүргізді. Швеция көптеген еуропалық елдерге қарағанда темір жол салуды кешіктірді, себебі бірнеше жыл бойы шығындар мен басқа да мәселелерге байланысты қызу пікірталас болды. 1854 жылы Риксдаг шешімімен Эриксон негізгі бағыттарды (стамбанорна) салу жобасын басқаруға таңдалды. Сондай-ақ, әскери себептерге байланысты темір жолдардың жағалауға жақын өтуінен сақтану керек деген шешім қабылданды. Оның ұсынысы бойынша Гетеборг пен Стокгольм арасындағы бағыт (Батыс магистралі, Västra stambanan) теңіз тасымалымен бәсекелеспеу үшін Меларен көлінің оңтүстігінен өтуі керек еді. Ол сондай-ақ Мальмё мен Стокгольм арасындағы бағыттың (Оңтүстік магистралі, Södra stambanan) солтүстікке қарай Nässjö арқылы өтіп, Фалькёпингте Батыс магистралімен қосылуын ұсынды, ал Батыс магистралінің шығысқа қарайғы құрылысы Катринехольмға жеткен соң, оңтүстік бағытымен тікелей Nässjö-ға баратын қосылған жерде жақсырақ түйісулер жасалуы мүмкін болар еді. Бұл бағыт Шығыс магистралі (Östra stambanan) деп аталды, бірақ қазіргі уақытта Оңтүстік магистралінің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Эриксонның ұсынысына Стокгольм мен Анге арасындағы темір жол (Солтүстік магистралі, Norra stambanan) және Брейке мен Боден арасындағы Жоғарғы Норрландия арқылы магистраль (Stambanan genom övre Norrland) да кірді. Сонымен қатар, Осло мен Лакса арасындағы темір жол (Солтүстік-батыс магистралі, Nordvästra stambanan) Батыс магистралімен байланысу үшін жоспарланды. Батыс және Оңтүстік бағыттарының алғашқы бөліктері 1856 жылы ашылды. Эриксон 1862 жылы Батыс бағыты толық ашылғанда отставкаға кетті, ал 1864 жылы Оңтүстік бағыты толық ашылды. Солтүстік-батыс бағыты 1871 жылы, Шығыс бағыты 1874 жылы, Солтүстік бағыты 1881 жылы және Жоғарғы Норрландия арқылы бағыт 1894 жылы ашылды. 1862 жылы Эриксон отставкаға кеткен кезде оның өкілеттігі екі ведомствоға (Құрылыс бюросы мен Жол қозғалысы бюросы) бөлінді, содан кейін 1888 жылы Корольдік темір жол комитеті (Kungliga Järnvägsstyrelsen) құрылғанға дейін бөліністі күйінде қалды. Эриксон 1870 жылы 68 жасында Стокгольмде қайтыс болды және Стокгольмнің Солтүстік зиратында (Norra begravningsplatsen) жерленді.

Ескерткіштер мен мемориалдар

Эрикссонның қола мүсіні Стокгольмнің орталық теміржол вокзалы алдындағы алаңда орналасқан. Гётеборгтағы орталық теміржол вокзалымен біріктірілген Нильс Эрикссон терминалы автобус стансасы оның құрметіне аталған.