Америка киносының тұңғыш ханымы: Лиллиан Гиш өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық актриса (1893–1993)

Лилиан Диана Гиш (14 қазан 1893 – 27 ақпан 1993) – американдық актриса. Оның кинодағы актерлік мансабы 75 жылға созылды, 1912 жылдан бастап үнсіз фильмдердегі қысқаметражды фильмдерден бастап 1987 жылға дейін. Гиш "Американ киносының бірінші ханымы" деп аталды және фильмдегі актерлік өнердің негізгі әдістерін қалыптастырушы ретінде танылады. 1999 жылы Америка кино институты Гишті классикалық Голливуд киносының ең ұлы әйел киножұлдыздарының 17-сі деп сап бақты. Бала кезінде әпкесімен бірге сахнада ойнаған Гиш 1912 жылдан 1920-шы жылдарға дейін танымал киножұлдыз болды, әсіресе режиссер Д.У. Гриффиттің фильмдерімен байланысты болды. Бұл оның үнсіз дәуірдегі ең табысты фильмдегі басты рөлін, Гриффиттің "Ұлттың тууы" (1915) фильміндегі рөлін қамтиды. Оның үнсіз дәуірдегі басқа да маңызды фильмдері мен рөлдері: "Төзімділік" (1916), "Бұзылған гүлдер" (1919), "Шығысқа қарай" (1920), "Дауылдың жесірлері" (1921), "Богема" (1926) және "Жел" (1928). Дыбыс дәуірінің бастапқы кезеңінде ол сахнаға оралды және кейде фильмдерде түсті, соның ішінде "Күндегі дуэль" (1946) және "Аңшының түні" (1955) триллеріндегі танымал басты рөлдерде ойнады. Ол "Күндегі дуэль" фильміндегі екінші пландағы ең үздік әйел рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Гиш "Дженнидің портреті" (1948), "Той" (1978) және "Сұмдық еркіндік" (1986) фильмдерінде де маңызды рөлдерді ойнады. Ол 1950 жылдардың басынан 1980 жылдарға дейін теледидарда көп жұмыс істеді және 1987 жылы "Тамыздың киттері" фильмінде Бетт Дэвис пен Винсент Прайспен бірге ойнағаннан кейін зейнеткерлікке шықты. Өмірінің соңғы жылдарында Гиш үнсіз фильмдерді бағалау және сақтау жөніндегі белсенді жақтаушы болды. Кинодағы еңбегімен танымал болғанына қарамастан, ол сахнада да табысқа жетті және 1972 жылы Америка театр залының мүшесі болды. 1971 жылы ол мансабындағы жетістіктері үшін арнайы "Оскар" сыйлығымен марапатталды. 1982 жылы ол сахналық өнер арқылы американдық мәдениетке қосқан үлесі үшін Кеннеди орталығының сыйлығына ие болды.

Ерте өмір

Лилиан Диана Гиш 1893 жылғы 14 қазанда Огайо штатының Спрингфилд қаласында актриса Мэри Робинсон Макконнелл мен Джеймс Ли Гиштің тұңғыш баласы ретінде дүниеге келді. Лилианның Дороти есімді кіші әпкесі болды, ол да танымал киножұлдызға айналды. Оның анасы шотланд епископальдық дінге ескен, ал әкесі неміс лютерандық дінге ескен. Гиштердің алғашқы бірнеше буыны Дункард пасторлары болған. Гиштің әкесі алкоголизмге ұшырағандықтан, отбасын тастап кетті; анасы оларды асырау үшін актерлік өнерге қадам басты. Отбасы Иллинойс штатының Шығыс Сент-Луисіне көшіп келді, онда олар бірнеше жыл Лилианның тәтесі мен ағасы Генри мен Роза Макконнеллмен бірге тұрды. Анасы "Маджестик кондитерлік дүкенін" ашты, ал қыздар көрші "Маджестик" театрының клиенттеріне попкорн мен тәттілер сатуға көмектесті. Қыздар Сент-Генри мектебінде оқыды, онда олар мектеп спектакльдеріне қатысты. 1910 жылы қыздар Огайо штатының Массиллон қаласында әпкесі Эмилимен бірге тұрғанда, әкесі Джеймстің Оклахома штатында ауыр сырқатқа шалдыққаны туралы хабар алды. 17 жасар Лилиан Джеймстің інісі Альфред Грант Гиш пен оның әйелі Мод тұратын Оклахома штатының Шоуни қаласына сапар шекті. Әкесі сол кезде Норман қаласындағы Оклахома психикалық ауруханасында емделіп жатқан болатын, ол Шоуниге 56 шақырымдай жол жүріп, екеуі қайта танысты. Ол тәтесі мен ағасымен бірге тұрып, Шоуни орта мектебінде оқыды. Әкесі 1912 жылы Норман қаласында қайтыс болды, бірақ ол осыған дейін бірнеше ай бұрын Огайоға оралған еді. Конфет дүкенінің жанындағы театр өртеніп кеткеннен кейін, отбасы Нью-Йоркке көшіп келді, онда қыздар көрші Глэдис Смитпен жақын дос болып кетті. Глэдис режиссер Д.У. Гриффитпен жұмыс істеген, кейін Мэри Пикфорд деген сахналық есімді алған жас актриса еді. 1912 жылы олардың досы Мэри Пикфорд оларды Гриффитке таныстырып, Biograph Studios компаниясымен келісімшарт жасауға көмектесті. Лилиан Гиш көп ұзамай Американың ең сүйікті актрисаларының біріне айналды; ол сол кезде 19 жаста болды, бірақ кастинг директорларына 16 жаста екенін айтты.

Ерте мансап

Гиш 1902 жылы Огайо штатының Рисинссун қаласындағы Little Red School House мектебінде сахнада алғаш рет өнер көрсетті. 1903-1904 жылдары анасы мен Доротимен бірге «Ең алғашқы қате қадамы» атты гастрольдік сапарда болды. Келесі жылы ол Нью-Йорк қаласында Сара Бернхардттың қойылымында биледі.

Биограф студиясында кино жұлдызы (1912-1925)

10 жыл сахнада өнер көрсеткеннен кейін, ол кинодағы тұңғыш рет ойнаған рөлін Гриффиттің «An Unseen Enemy» (1912) атты қысқаметражды фильмінде Доротимен бірге сомдады. Сол кезде беделді актерлер «киноленталарды» төмен деңгейдегі ойын-сауық түрі деп есептесе, ол оның артықшылықтарына көз жеткізді. Гиш сахнадағы өнерін жалғастырды, ал 1913 жылы «Жақсы кішкентай шайтан» қойылымы барысында анемиядан құлдырап қалды. Лилиан өнері үшін азаптауды кино мансабында шектен тыс деңгейге жеткізді, ол оның өміріне айналды. Гиштің үнсіз фильмдердегі жылдарындағы ең есте қаларлық эпизодтың бірі – мелодрамалық «Way Down East» фильмінің кульминациялық сахнасы, онда Гиштің кейіпкері мұздың қалың қабаттарымен ағысып, құлайтын сарқырамаға қарай есінен айрылып жүзеді, оның ұзын шашы мен қолы суға иесіліп жатады. Осы суық жағдайдағы өнер көрсетуі бірнеше саусағындағы жүйкелеріне қайтымсыз зақым келтірді. Сол сияқты, он жылдан астам уақыт өткен соң «La Bohème» фильміндегі өлім сахнасына дайындалғанда, Гиш үш күн бойы тамақтанбай, су ішпеген, бұл режиссердің өзінің жұлдызының өлімін түсіріп жатырмын деген қорқынышқа ұшырауына себеп болды. Лилиан Гриффиттің ең танымал фильмдерінің көптеген фильмдерінде ойнады, соның ішінде «Ұлттың тууы» (1915), «Төзімділік» (1916), «Сынған гүлдер» (1919), «Way Down East» (1920) және «Тұманның жетімдері» (1921). Ол оның көркемдік қабілетін толыққанды пайдаланып, оны азапты, бірақ күшті кейіпкерге айналдырды. Киноактриса ретінде алғашқы екі жылында 25-тен астам қысқа және толық метражды фильмдерде ойнаған Лилиан үлкен жұлдызға айналды, ол «Америка киносының бірінші ханымы» ретінде танылды және әдеби туындылар сияқты жоғары көркемдік деңгейдегі туындыларда жиі ойнады. Ол жас Голливуд киносының ең беделді актрисасы болды. Ол апасы Доротиді «Оның күйеуін қайта жасау» (1920) атты бір фильмге түсірді, ол кезде Д.У. Гриффит түсірілім тобын локацияға алып шықты. Ол Гишке команда қыз үшін жақсырақ жұмыс істейтінін айтты. Гиш енді режиссерлік қызметке оралмады, ол журналистерге режиссерлік – еркектерге тән жұмыс екенін айтты. Фильм қазіргі таңда жоғалып кеткен деп есептеледі.

After 10 years of acting on the stage, she made her film debut opposite Dorothy in Griffith's short film An Unseen Enemy (1912). At the time, established thespians considered "the flickers" a rather base form of entertainment, but she was assured of its merits. Gish continued to perform on the stage, and in 1913, during a run of A Good Little Devil, she collapsed from anemia. Lillian took suffering for her art to the extreme in a film career which became her obsession. One of the enduring images of Gish's silent film years is the climax of the melodramatic Way Down East, in which Gish's character floats unconscious on an ice floe towards a raging waterfall, her long hair and hand trailing in the water. Her performance in these frigid conditions gave her lasting nerve damage in several fingers. Similarly, when preparing for her death scene in La Bohème over a decade later, Gish reportedly did not eat and drink for three days beforehand, causing the director to fear he would be filming the death of his star, as well as of the character. Lillian starred in many of Griffith's most acclaimed films, including The Birth of a Nation (1915), Intolerance (1916), Broken Blossoms (1919), Way Down East (1920), and Orphans of the Storm (1921). He utilized her expressive talents to the fullest, developing her into a suffering yet strong heroine. Having appeared in over 25 short films and features in her first two years as a movie actress, Lillian became a major star, becoming known as "The First Lady of American Cinema" and appearing in lavish productions, frequently of literary works such as Way Down East. She became the most esteemed actress of budding Hollywood cinema. She directed her sister Dorothy in one film, Remodeling Her Husband (1920), when D. W. Griffith took his unit on location. He told Gish that he thought the crew would work harder for a girl. Gish never directed again, telling reporters at the time that directing was a man's job. The film is now thought to be lost.

MGM-мен жұмыс (19251928)

Гриш 1925 жылы Гриффитпен жұмысын өте ықылассыз тоқтатты, себебі жаңа құрылған MGM студиясынан оған келісімшарт ұсынысы келіп түсті, ол оған шығармашылық үстінен көбірек бақылау мүмкіндігін берді. MGM 1926 жылы оған алты фильмге келісімшарт ұсынды, оның құны 1 миллион доллар болды (1926 жылы 1 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> миллион долларға тең). Ол бұл ақшаны қабылдамай, одан гөрі қарапайым жалақы мен үлеске келісім жасауды сұрады, соның арқасында студия фильмдерінің сапасын арттыруға – ең жақсы актерлерді, сценарийшілерді және т.б. шақыруға қаражат жұмсауға мүмкіндік алатын болды. Үнсіз кино дәуірінің соңына таяу, Грета Гарбо MGM студиясының бірінші актрисасы ретінде оны басып озды, ал Гиштің MGM-мен келісімшарты 1928 жылы аяқталды. MGM студиясымен бірлесе түсірген үш фильм – «La Bohème», «The Scarlet Letter» (екеуі де 1926 жылы) және «The Wind» (1928) оған толық шығармашылық бақылау құқығын берді. «Жел» фильмі – Гиштің MGM-дегі ең сүйікті туындысы, дыбыстық фильмдердің пайда болуымен коммерциялық сәтсіздікке ұшырады, бірақ қазір үнсіз кино дәуірінің ең көрнекті туындыларының бірі деп танылды. Оның фильмдері бұрынғыдай кассалық табысқа ие болмаса да, оның жұмысы бұрынғыдан да беделді болды, және MGM оны жаңа дыбыстық фильмдерде түсуге шақыру арқылы ынталандыруға тырысты.

Дауыстық дебют, сахнаға қайта оралу, теледидар мен радио

Оның үнді фильмдердегі дебюті, негізінен, көпшілік көзқарасының өзгеруіне байланысты, толыққанды сәтті болмады. Гиш пен Пикфорд сияқты үнсіз кезеңнің көптеген көрнекті әйелдері ізгі және күнәсіз болған, бірақ 1930 жылдардың басында (дыбыс толық қабылдағаннан кейін және Кино өндіріс кодексі күшіне енгенге дейін) бұл рөлдер көне деп есептелді. Олардың тікелей қарсысы – вамп, сол кезде ең жоғары танымалдылыққа ие болды. Гишті көбінесе "ақылсыз, жыныссыз ескі зат" деп қарады (Гишті сынағандардың сарказмды пікірін әріптесі Луиза Брукс былай баяндады). Луи Майер Гишке деген жұртшылықтың ықыласын арттыру үшін оған қатысты даулы оқиға жасауды ("оның пьедесталынан құлатуды") қалаған, бірақ Лилиан экранда да, одан тыс жерде де рөл ойнағысы келмеді және өзінің бірінші махаббаты – театрға оралды. Ол 1930 жылдардың және 1940 жылдардың басында көбінесе сахнада ойнады, Гатри МакКлинтиктың 1936 жылғы "Гамлет" қойылымында (Джон Гилгуд пен Джудит Андерсонмен бірге) Офелия және "Камелия гүлді ханымда" Маргарита сияқты әртүрлі рөлдерде ойнады. Ол бұл рөлдер туралы мақтанышпен: "Мен ашық Офелияны сомдадым!" деді. Киноға қайта оралғанда, Гиш 1946 жылы "Күн астындағы екіұрыс" фильмі үшін "Оскар" сыйлығына "Үздік екінші рөлдегі әйел актер" номинациясы бойынша ұсынылды. Фильмнің соңындағы кейіпкерінің ауруы мен өліміне қатысты көріністер оның үнсіз фильмдердегі кейбір рөлдерін еске түсіргендей болды. Ол өмірінің соңына дейін фильмдерде эпизодтық түрде пайда болды, әсіресе Роберт Митчем ойнаған кісі өлтіруші дін қызметкерінен ауылдық періште ретінде қорғаған "Аңшының түнінде" (1955). Ол "Желмен бірге кеткендер" фильміндегі Элен О'Хара (Скарлетттің анасы, Барбара О'Нил сомдаған) және Белл Уотлинг (Она Мунсон сомдаған) сияқты рөлдерге де қарастырылды. Гиштің теледидардағы тұңғыш дебюті 1949 жылдың 6 ақпанында болды, ол NBC телеарнасының "The Philco Television Playhouse" бағдарламасындағы "The Late Christopher Bean" эпизодында үй қызметшісі Эбби рөлін ойнады. "Variety" журналында оның жұмысы "тамаша сомдалған" деп сипатталды. Ол 1950 жылдардың басынан 1980 жылдардың соңына дейін көптеген теледидарлық ролдерде ойнады. Оның ең танымал тележұмысы 1953 жылы "The Trip to Bountiful" фильмінің түпнұсқалық қойылымындағы басты рөл болды. Ол 1965 жылы Бродвейдегі "Аня" мюзиклінде жесір императрица Мария Федоровна рөлін ойнады. Кейінгі актерлік жұмысынан басқа, Гиш жоғалған үнсіз фильм өнерінің көрнекті жақтасы болды, ол жиі сөз сөйлеп, классикалық туындылардың көрсетілімдеріне қатысты. 1975 жылы ол PBS телеарнасында үнсіз фильмдерге арналған "The Silent Years" бағдарламасын жүргізді. Ол "Голливуд: американдық үнсіз фильмнің мерекесі" (1980) атты теледокументалдық фильмінде сұхбат берді. 1971 жылы Гиш "Кино өнеріне ең үлкен үлес қосқаны және көркемдігі үшін" арнайы "Оскар" сыйлығын алды. 1979 жылы Лос-Анджелесте "Кінодағы әйелдер" сыйлығының "Кристалл" жүлдесімен марапатталды. 1984 жылы ол Америка кино институтының өмір бойы жетістіктері үшін сыйлығын алды, бұл сыйлықты алған екінші әйел (1977 жылы Бетт Дэвис алды) және үнсіз кезеңнің көрнекті тұлғасы болған жалғыз адам. Оның Голливудтың Даңқ аллеясындағы жұлдызы 1720 Vine Street мекенжайында орналасқан. Оның соңғы кино рөлі 1987 жылы 93 жасында Винсент Прайс, Бетт Дэвис және Энн Сотернмен бірге "Тамыздың киттері" фильмінде болды, онда Гиш пен Дэвис Мэн штатындағы екі қарт әпке ретінде ойнады. Гиштің ойыны жоғары бағаланды және ол "Ұлттық сын кеңесінің" "Ең үздік әйел актер" сыйлығын жеңіп алды. Канн фестивалінде Гиш көрермендердің 10 минуттық тұрған қолдауына ие болды. Кейбір өнер индустриясының өкілдері Гиштің "Тамыздың киттері" фильміндегі рөлі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылмағанына ашуланды. Гиш өзі бұл жайтқа бейжай қарады, тек: "Енді мен Шерден жеңіліп қалмаймын" деді. Оның соңғы кәсіби өнері 1988 жылы Фредерика фон Стад пен Джерри Хэдли ойнаған Джером Керннің "Show Boat" студиялық жазбасындағы эпизодтық рөлі болды, онда ол соңғы сахнадағы The Old Lady on the Levee-нің бірнеше сөзін әсерлі түрде айтты. Оның ұзақ мансабының соңғы сөздері: "Жақсы түң".

Her debut in talkies was only moderately successful, largely due to the public's changing attitudes. Many of the silent era's leading ladies, such as Gish and Pickford, had been wholesome and innocent, but by the early 1930s (after the full adoption of sound and before the Motion Picture Production Code was enforced), these roles were perceived as outdated. The ingenues diametric opposite, the vamp, was at the height of its popularity. Gish was increasingly seen as a "silly, sexless antique" (to quote fellow actress Louise Brooks's sarcastic summary of those who criticized Gish). Louis Mayer wanted to stage a scandal ("knock her off her pedestal") to garner public sympathy for Gish, but Lillian did not want to act both on screen and off, and returned to her first love, the theater. She acted on the stage for the most part in the 1930s and early 1940s, appearing in roles as varied as Ophelia in Guthrie McClintic's landmark 1936 production of Hamlet (with John Gielgud and Judith Anderson) and Marguerite in a limited run of La Dame aux Camélias. Of the former, she said, with pride, "I played a lewd Ophelia!" Returning to movies, Gish was nominated for the Academy Award for Best Supporting Actress in 1946 for Duel in the Sun. The scenes of her character's illness and death late in that film seemed intended to evoke the memory of some of her silent film performances. She appeared in films from time to time for the rest of her life, notably in The Night of the Hunter (1955) as a rural guardian angel protecting her charges from a murderous preacher played by Robert Mitchum. She was considered for various roles in Gone with the Wind ranging from Ellen O'Hara, Scarlett's mother (which went to Barbara O'Neil), to prostitute Belle Watling (which went to Ona Munson). Gish's television debut occurred February 6, 1949, when she portrayed Abby, a housemaid, in "The Late Christopher Bean", an episode of The Philco Television Playhouse on NBC. A review in the trade publication Variety described her work as "an excellent portrayal". She made numerous television appearances from the early 1950s into the late 1980s. Her most acclaimed television work was starring in the original production of The Trip to Bountiful in 1953. She appeared as Dowager Empress Maria Feodorovna in the short lived 1965 Broadway musical Anya. In addition to her later acting appearances, Gish became one of the leading advocates of the lost art of the silent film, often giving speeches and touring to screenings of classic works. In 1975, she hosted The Silent Years, a PBS film program of silent films. She was interviewed in the television documentary series Hollywood: A Celebration of the American Silent Film (1980). Gish received a Special Academy Award in 1971, "For superlative artistry and for distinguished contribution to the progress of motion pictures". In 1979, she was awarded the Women in film Crystal Award in Los Angeles. In 1984, she received an American Film Institute Lifetime Achievement Award, becoming only the second female recipient (preceded by Bette Davis in 1977) and the only recipient who was a major figure in the silent era. She has a star on the Hollywood Walk of Fame at 1720 Vine Street. Her last film role was appearing in The Whales of August in 1987 at the age of 93, with Vincent Price, Bette Davis, and Ann Sothern, in which Gish and Davis starred as elderly sisters in Maine. Gish's performance was received glowingly, winning her the National Board of Review Award for Best Actress. At the Cannes festival, Gish won a 10 minute standing ovation from the audience. Some in the entertainment industry were angry that Gish did not receive an Oscar nomination for her role in The Whales of August. Gish herself was more complacent, only remarking, "Well, now I won't have to go and lose to Cher". Her final professional appearance was a cameo on the 1988 studio recording of Jerome Kern's Show Boat, starring Frederica von Stade and Jerry Hadley, in which she affectingly spoke the few lines of The Old Lady on the Levee in the final scene. The last words of her long career were: "Good night".

Радио

Гиш танымал CBS радиосының "Суспенс" сериясының бір эпизодында ойнады. "Қырғын үшін үйлен" атты эпизод 1943 жылдың 9 қыркүйегінде эфирге шықты. 1944 жылы Гиш CBS арнасында көрсетілген "Мен сол жерде болдым" сериясында ойнады. Бұл эпизод "Ұлттың тууы" фильмінің түсірілуін көркемдеп бейнеледі. 1951 жылдың 31 мамырында ол Бродвейдегі "Плейхаус" бағдарламасында "Қара шифон" романының бейімделуінде ойнады.

Құрметтер

Америка кино институты Гишты американдық классикалық киноның ең ұлы әйел актерлерінің қатарында 17-орынға қойды. 1955 жылы ол Джордж Истман мұражайының (бұрын Джордж Истман үйі) өткізген алғашқы Кино өнершілері фестивалінде «Джордж Истман» сыйлығымен марапатталды. 1971 жылы оған Академияның арнайы сыйлығы табысталды, ал 1984 жылы AFI өмір бойы жетістіктері үшін сыйлық алды. Гиш 1982 жылы Кеннеди орталығының құрметті марапатына ие болды. 1979 жылы ол Лос-Анджелестегі Уилтерн театрында «Жел» фильмін көрсетті. 1983 жылы Теллурайд кинофестивалінде арнайы қонақ ретінде болды.

Боулинг Грин мемлекеттік университеті

Боулинг Грин мемлекеттік университетінің Театр және кино кафедрасының Гиш кинотеатры мен галереясы Лилиан мен Дороти Гиштің есімімен аталды. Гиш 1976 жылдың 11 маусымында өткен салтанатты ашылу рәсіміне қатысты; ол өзі және бірнеше жыл бұрын қайтыс болған әпкесі үшін бұл құрметті қабылдады. Университет келесі күні Гишке сахналық өнер докторының құрметті дәрежесін берді. 1982 жылы университет бұрын Қазіргі заманғы өнер мұражайында көрсетілген Гиш фильмдері мен фотосуреттерінің жинағын қабылдады. 1990 жылдары Гиш театрын жаңарту және оған игіліктер жасау үшін Гиштің достары мен әріптестерінен қайырымдылық көмек жинады. 1993 жылы Гиш қайтыс болғаннан кейін университет оның мұрасынан алынған естелік заттарды көрсету үшін галереясын кеңейтуге қаражат жинады. 2019 жылдың ақпан айында университеттің қара студенттер одағы Гиштің «Ұлттың тууы» деген даулы фильмге қатысқандығына байланысты Гиш кинотеатрының атын өзгертуді талап етті. 2019 жылдың сәуірінде арнайы топ Гиштің атын алып тастауды ұсынды; сенімділер 2019 жылдың 3 мамырында бір ауыздан атауды алып тастауға дауыс берді. Лиллиан Гиштің соңғы фильмі «Тамыздың киттері» (1987) фильмінің қосымша продюсері Майк Каплан Боулинг Грин мемлекеттік университетіне актрисалар Дороти мен Лиллиан Гиштің есімдерін кинотеатрға қайтаруды талап ететін петиция таратты. Бұл петицияға актеры Хелен Миррен мен Джеймс Эрл Джонс, режиссерлер Бертран Тавернье мен Мартин Скорсезе сияқты кино индустриясының 50-ден астам өкілі қол қойды.

Жеке өмір

Гиш ешқашан үйленбеген және балалары болған емес. Д.У. Гриффит пен оның арасындағы қарым-қатынас соншалықты жақын болғандықтан, кейбіреулер олардың арасында романтикалық байланыс бар деп күдіктенді, бірақ Гиш бұл мәселені ешқашан мойындаған жоқ. Дегенмен, олардың бірнеше әріптестері олардың кем дегенде қысқа мерзімге қатысқанына сенімді болды. Өмірінің соңына дейін ол оны әрдайым «Мистер Гриффит» деп атады. Ол продюсер Чарльз Дюэллмен және драма сыншысы және редактор Джордж Жан Натанмен де байланыста болды. 1920 жылдары Гиш пен Дюэллдің қарым-қатынасы таблоидтық дауға айналды, себебі ол оған сот процесін бастап, олардың қарым-қатынасының мән-жайларын жариялады. Гиш 1918 жылғы тұмау пандемиясынан аман қалды, «Сынған гүлдер» фильмін түсірілімі кезінде бұл ауруға шалдыққан болатын. Гиш бала кезінде жануарларды өлтіруге шыдамағандықтан вегетариандыққа көшкен. Оның вегетариандығы 1925 жылы федералды сотта шикі морковь шағып отырғанда кеңінен танылды. Оның газетте жарияланған суреттері АҚШ бойынша морковь жеуге деген қызығушылықты арттырды.

Саяси көзқарастар

Гиш – беделді республикашыл, президент Дуайт Эйзенхауэр мен оның әйелі Мамимен дос болған. Ол Ричард Никсонды 1960 жылғы президенттік сайлауда қолдады, сондай-ақ Рональд Рейганмен де жақын қарым-қатынаста болды. Рейган президент болған кезде Гиш Нэнси Рейганға жазған хатында: «Сендер екеуің ауыз ашқан сайын менің ойларымды қайталап тұрасыңдар» деп жазды. Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан Перл-Харборға шабуылға дейін жалғанған АҚШ-тағы саяси дағдарыс кезеңінде ол бейтараптыққа қатысты өзінің қатаң ұстанымын сақтап, ашық түрде сөйледі. Ол R. Дуглас Стюарт-младший басқаруымен құқық студенттері тобы құрған «Америка бірінші» комитетінің белсенді мүшесі болды. Авиация саласындағы пионер Чарльз Линдберг комитеттің бас сөйлеушісі болды. Ол интервенцияға қарсы қызметін тоқтатуға және осыған келіскенін ешқашан жарияламауға уәде берген келісімшартқа қол қойғанға дейін кино және театр индустриясының «қара тізіміне» енгенін айтты.

Өлім

1993 жылы 27 ақпанда 99 жасында Гиш жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол кремацияланып, күлі Нью-Йорк қаласындағы Сент-Бартоломей епископальдық шіркеуінде әпкесі Доротидің қабіріне қойылды. Оның мүлігі бірнеше миллион долларға бағаланды, соның көп бөлігі Дороти мен Лилиан Гиш атындағы сыйлық қорына жұмсалды.

Танымал мәдениетте

Американдық рок-топ Smashing Pumpkins 1991 жылы шыққан тұңғыш альбомын оның құрметіне "Гиш" деп атады. Әнші Билли Корган сұхбатында: "Менің әжем маған Лилиан Гиштің пойызбен қаладан өтіп кеткені ең үлкен оқиғалардың бірі болғанын айтатын. Әжем шұғыласы жоқ жерде тұрғандықтан, бұл үлкен жаңалық болды", - деді.

"Лилиан Гиш" шотландтық жаргон тілінде балықты және зәр тастауды білдіреді. Соңғысының мысалы шотландтық "Still Game" ситкомында кездеседі, онда Уинстон Инграм: "Мен Лилиан Гишке кетейін" дейді, бұл "Мен зәр тастауға кетейін" ("пиш" - шотланд тілінде зәр дегенді білдіреді) дегенді білдіреді. Американдық рок-топ Fruit Bats 2021 жылы шыққан "The Pet Parade" альбомындағы "Eagles Below Us" әнінде Лилиан Гишке сілтеме жасайды: “Мен сені осылай сүйкімді көрген емеспін, Лилиан Гиш, жұмсақ жарықпен.”