Кіріспе

O және E латын әріптерінің лигатурасы (кішкентай әріп: œ) – латын әліпбиінің графемасы, o және e әріптерінің қосылуынан пайдасқан. Орта ғасырлық және жаңа заманғы латын тілінде грек тілінен алынған сөздерде, бастапқыда οι дифтонғын қамтитын, сондай-ақ грек тіліне жатпайтын бірнеше сөздерде қолданылған. Бұл қолданыс ағылшын және француз тілдерінде де сақталған. Француз тілінде латын тілінен алынған және œ арқылы жазылған дифтонгы бар сөздер қазір көбінесе é немесе è деп жазылады; бірақ œ кейбір француз сөздерінде де қолданылады, ашық ортаңғы алдыңғы дөңгеленген дауысты дыбыстарын көрсетеді, мысалы, œil ("көз") және sœur ("қарындас"). Бұл әріп көне батыс скандинав тілінің қазіргі орфографиясында қолданылады және Халықаралық фонетикалық әліпбиде ашық ортаңғы алдыңғы дөңгеленген дауысты дыбысын белгілеу үшін пайдаланылады. Ағылшын рунологиясында œ ɶ әрпі рундық әріп odal-ды (ескі ағылшын ēðel "мүлік, ата-бабалар үйі") транслитерациялау үшін қолданылады. Оның дәстүрлі атауы ағылшын тілінде ethel немесе œthel (сондай-ақ ēðel, odal).

Латын тілі

Классикалық латын тілінде о және е әрқайсысы бөлек жазылатын (қазіргі кезде бұл жалпы практикаға айналды), бірақ орта ғасырлық және жаңа заманғы жазбаларда лигатура қолданылған, ішінара дифтонгалық дыбыс кеш латын тілінде бір дыбысқа біріккендіктен. Классикалық дифтонгтың мәні , (стандартты) ағылшын тіліндегі choice сөзіндегі oi сияқты естіледі. Ол көбінесе грек тілінен алынған сөздерде кездеседі, онда грек тілінің οι (үлкен әріптерде ΟΙ) жазылуына сәйкес келеді, сонымен қатар coepi "Мен бастадым" сияқты кейбір туған тілдегі сөздерде де қолданылады.

Француз тілі

Француз тілінде œ деп аталады «e dans l'o», яғни «o ішіндегі e» (мектепте алғаш рет қолданылған еске алуға көмектесетін тілдік ойын, «(des) œufs dans l'eau» – судағы жұмыртқалар сияқты естіледі) немесе кейде «o et e collés» – «o және e біріккен» деп айтылады. Бұл типографиялық емес, нағыз лингвистикалық лигатура (fi немесе fl лигатуралары сияқты), этимологияны көрсетеді. Ең көп кездесетін сөздер: [[wikt:mœurs ("әдет-ғұрыптар")], [[wikt:cœur ("жүрек")], [[wikt:sœur ("қарындас")], [[wikt:œuf ("жұмыртқа")], [[wikt:bœuf ("сиыр еті", "тұлпар")], [[wikt:œuvre ("шығарма")], [[wikt:œil ("көз")]. Онда диграф œu, eu сияқты, дыбысын білдіреді (басқа жағдайларда, мысалы, көпше түрі [[wikt:œufs ("жұмыртқалар")] және [[wikt:bœufs ("тұлпарлар")] үшін қолданылады). Француз тілі латын және грек тілдерінен алынған сөздерде де œ қолданады. Мысалы, француз тілінде «coeliac» сөзі [[wikt:cœliaque] деп аударылады. Мұндай жағдайларда œ классикалық түрде айтылады, ал кейде, қазіргі уақытта, айтылады. Кейбір сөздерде, мысалы [[wikt:phénix] және [[wikt:économique], этимологиялық œ француз тіліндегі é әрпіне айналады. Немец тілінен шыққан француз жер-су аттарында (көбінесе Эльзас-Лотарингияда және оның төңірегінде, Франция мен Германия (немесе 1871 жылға дейін Пруссия) арасында бірнеше рет иелік еткен, тарихи түрде немец тілінде сөйлейтін аймақтарда) œ неміс тіліндегі ö әрпінің орнына қолданылады және айтылады. Мысалдар: Schœneck (Мозель), Kœtzingue (Верхний Рейн) және Hœrdt (Төменгі Рейн). Барлық жағдайларда œ әрпі жеке әріп ретінде емес, oe түрінде жазылады. Егер француз тілінде лигатурасыз oe кездессе, ол oi әрпімен жазылған сөздер сияқты айтылады. Осы типтегі ең көп қолданылатын сөздер: [[wikt:poêle ("пеш", "құймақ таба")] және [[wikt:moelleux ("жұмсақ")]. poêle сөзінің өзі этимологиялық жазу, онда ê әрпі латын тілінен алынғандығын көрсетеді. Егер oe осылай айтылмаса, дауысты әріптерді бөлек айту керектігін көрсету үшін диэрезис, жік немесе ауыр дауыс белгісі қосылуы керек. Мысалы, [[wikt:Noël], [[wikt:poésie], [[wikt:poète]. Бұл ереженің ерекше жағдайлары – o әрпімен аяқталатын морфема e әрпімен басталатын морфемаға қосылғанда, мысалы [[wikt:électroencéphalogramme], немесе co префиксімен қолданылғанда, ол әрқашан келесі дауыстымен ажыратылып айтылады, мысалы [[wikt:coefficient ("коэффициент")].

Ломбард тілі

Ломбард тілінде "œ" әрпі көптеген жазу жүйелерінде, кейде "u" әрпімен бірге, дыбысты білдіреді. Мысалы: [[wikt:tegnœra (bat).

Жазба көшірмесі

Символ Халықаралық фонетикалық әліпбиде (IPA) ашық ортаңғы алдыңғы дөңгеленген дауыстыны белгілеу үшін қолданылады. Бұл дыбыс француз тіліндегі "œu" немесе неміс тіліндегі "ö" дыбысына ұқсас. Бұл француз тіліндегі [[wikt:feu]] және неміс тіліндегі [[wikt:schön]] дыбыстарынан ерекшеленеді, оларда жабық ортаңғы алдыңғы дөңгеленген дауысты бар. IPA-дағы кішкентай бас әріп нұсқасы ашық алдыңғы дөңгеленген дауыстыны көрсетеді. Халықаралық фонетикалық әліпбиге қосымша ретінде модификатор әріптерінің кішкентай лигатурасы oe (ꟹ) қолданылады. Орал фонетикалық әліпбиіне (ОПА) кіреді.