Кіріспе

Mawson Station (көбінесе Mawson деп аталады) – Австралияның Антарктидалық бөлімшесі (AAD) басқаратын Антарктидадағы үш тұрақты базаның және зерттеу бекеттерінің бірі. Маусон Макидегі Холм шығанағында, Шығыс Антарктидадағы Австралияның Антарктидалық аумағында орналасқан – Австралияның талабындағы аумақ. 1954 жылы құрылған Маусон Австралияның ең көне Антарктика станциясы және Антарктика шеңберінен оңтүстікке қарай үздіксіз қоныстанған ең көне Антарктика станциясы болып табылады. Маусон 2001 жылы Ұлттық мұралар тізіліміне, ал 2004 жылғы 22 маусымда Ұлт Достастығы мұралар тізіліміне енгізілді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралияның Антарктидадағы ғылыми зерттеулері мен аумақтық мүдделерінің қайта жандануын көрсетеді.

Мақсаты

Маусон станциясы ғылыми зерттеу бағдарламаларының базасы болып табылады, оның ішінде жер астындағы ғарыш сәулелерін анықтағыш, әр түрлі ұзақ мерзімді метеорологиялық аэрономия және геомагниттік зерттеулер, сондай-ақ жүріп жатқан табиғатты қорғау биологиялық зерттеулері, әсіресе жақын орналасқан Аустер колониясы – императорлық және Адели пингвиндерінің көбею орны.

Тарих

1946 жылы Сыртқы істер министрі Х.В. Эват Антарктидада тұрақты австралиялық база құру жөніндегі Дуглас Моусонның ұсынысын қолдайтынын мәлімдеді. Оңтүстік континентте құрылыс жұмыстарын жүргізуге қолайлы «Киста Дан» кемесін жалдауға тағы жеті жыл кетті. 1953 жылы AAD-нің алғашқы директоры Филипп Лоу станция орнын таңдады. Ол 1946-1947 жылдардағы АҚШ-тың «Highjump» (OpHjp) операциясы кезінде түсірілген әуе суреттерін пайдаланып, үлкен табиғи порты (Horseshoe Harbour) және құрылыс үшін қалыпты ашық жартасқан жері бар орынды іріктеді.

География

Маусон станциясы Шығыс Антарктидадағы Мак-Робертсон жеріндегі Холм-Бейде орналасқан. Ол 1930 жылғы қаңтарда сэр Дуглас Маусонның алғашқы британдық-аустралиялық және Жаңа Зеландиялық Антарктика ғылыми экспедициясы (BANZARE) сапары барысында, «Discovery» кемесімен аталған. Бұл аймақ 1930 және 1931 жылдары Маусон бірнеше рет британдық аумақ деп жариялаған жер (оның ішінде Proclamation Island, Scullin Monolith және Cape Bruce), кейіннен Австралияның Антарктикалық аймағына айналды. Аймақтағы маңызды географиялық нысандардың бірі – Маусон станциясының тамаша фондарын құрайтын Фрамнес таулары. Фрамнес таулары 1930 жылдары кеме иесі және кит аулау магнаты Ларс Кристенсеннің қаржыландыруымен келген норвегиялық саяхатшылармен аталған.

Зерттеу

1960 жылдың наурыз және сәуір айларында Маусон стансасынан шыққан ANARE зерттеу тобы Эдвард VIII шығанағындағы Мартин аралына дейін Нейпер таулары арқылы Бэттерби мүйісінен иттер шаңғысымен жүрген маршрут бойынша барометриялық карталауды бақылау экспедициясын жүргізді. Сид Кёркби басқарған зерттеу тобының мүшелері Нейпиер тауларына алғаш рет аяқ басқан адамдар болды. Бұл кішкентай тау тізбегінің ең биік шыңы – Элькинс тауы – сол кезде Теренс Джеймс Элькинс құрметіне анықталып, аталды. Бұл экспедицияның нәтижесінде көптеген басқа да жер бедерлері картаға түсірілді, зерттелді немесе аталды, олардың ішінде Армстронг шыңы, Бёрд Ридж, Гриффитс тауы, Ньюман Нунатактары, Уилкинсон шыңдары және Янг Нунатактары бар. 2018 жылы ғарышкер және ғалым Джей С. Баки Австралия Антарктика бөлімінің Маусон стансасында виртуалды шындық технологиясын қолдана отырып зерттеу жүргізді, онда экспедиция мүшелері VR гарнитуралары арқылы Австралия жағажайларының, Еуропа табиғатының және Солтүстік Американың орман және қалалық орталарының көріністерін тамашалады, бұл Антарктиканың ақ түсі мен үнсіздігінен мүлдем өзгеше болды. Зерттеу нәтижелері Марсқа баратын астронавттар сияқты ұзақ мерзімді ғарыш сапарларын қолдау үшін психологиялық техникаларды жетілдіруге көмектеседі.

Логистика

Моусон Хобарттан, Антарктика операциялары үшін ААД-ның негізгі жабдықтау орталығынан, және Фримантлден келген.

Байланыс

Маусонның инфрақұрылымында байланыс үшін ANARESAT спутниктік антеннасымен жер станциясы бар.

Әуе көлігі

Жаздың басында теңіз мұзының жағдайы ең қолайлы болғанда, Маусонға жақын жерде шаңғымен қону алаңы (SLA) құрылады. Жазда теңіз мұзының жағдайы нашарлаған сайын, операциялар Маусоннан 10 км қашықтықтағы құрлықтағы мұздық үстіртіндегі Rumdoodle SLA далалық лагеріне көшіріледі. Rumdoodle SLA 1950-ші жылдардан бері пайдаланылып келеді, және оны пайдалану алдында мұздық беті жыл сайын тексеріліп, дайындалуы қажет. Оған Маусоннан Hägglunds жер көліктерімен жетуге болады. Хобарттан Маусонға тікелей саяхат ауа райының өзгеруіне және теңіз мұзының жағдайларына байланысты шамамен 10–12 күнге созылады.

Жел қуаты

Маусон станциясы – күшті катабатикалық желдерден пайдалану үшін арнайы жасалған жел генераторларын қолданатын жалғыз Антарктида станциясы. 2003 жылы екі 300 кВт қуатты жел турбинасы орнатылды, алайда 2017 жылы олардың біреуі бұзылды.