Кіріспе

Төменгі Нормандия (,) – Францияның бұрынғы әкімшілік аймағы. 2016 жылдың 1 қаңтарында Төменгі және Жоғарғы Нормандия бірігіп, Нормандия аймағын құрады.

География

Бұл аймаққа үш департамент кірді: Кальвадос, Манш және Орн. Олар Нормандияның Дивс өзенінің батысында орналасқан, дәстүрлі түрде "Төменгі Нормандия" деп аталатын бөлігін, Пейс-д'Ожді (Жоғары Нормандияда қалған шағын бөлігін қоспағанда), Пейс-д'Уштің шағын бөлігін (негізгі бөлігі Жоғары Нормандияда қалған), Норман Перше және "француз" Першесінің бір бөлігін қамтиды. Аймақтың аумағы 10 857 км²-ды құрайды, бұл Францияның жалпы ауданының 3,2 пайызына тең. Төменгі Нормандияның дәстүрлі аудандарына Котентин түбегі мен Ла-Гаг, Кампан де Кан, Норман Бокажы, Бессин және Авраншин кіреді.

Тарих

Төменгі Нормандияға қатысты аймақтар: Gallia Lugdunensis, Neustria және Нормандия. 10 ғасырдан бері қалыптасқан дәстүрлі Нормандия провинциясы 1956 жылы екі аймаққа бөлінді: Төменгі Нормандия және Жоғарғы Нормандия. Рим дәуірінде аймақ бірнеше қала-мемлекеттерге бөлінген. Вью қаласы 17 ғасырда қазба жұмыстарынан өткізіліп, Каен аймағының гүлденуіне куәлік ететін көптеген құрылыстар мен іздер табылды. Аймақ 5 ғасырда франктар тарапынан басып алынды. 9 ғасырда нормандтардың шапқындары аймақты қиратты. Төменгі Нормандияның көп бөлігі 10 ғасырда Нормандия герцогтығының құрамына енді. 1066 жылы Нормандия герцогы II Вильгельм Англияны жаулап алды және Каенде жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін Нормандия оның үлкен ұлына, ал Англия екінші ұлына берілді, осылайша екі иелік бөлінді. 1106 жылғы Тинчбрей шайқасының нәтижесінде Нормандия Англия патшаларына қайтадан қарады. Шамамен жүз жыл өткен соң, 1204 жылы Франция патшасы II Филипп Август Канал аралдарынан басқа аймақты жаулап алды. Бірақ Жүз жылдық соғыс кезінде Плантагенеттер оны қайтарып алды. Дегенмен, француздар 1436 және 1450 жылдар аралығында аймақтың құрлық бөлігін қайта басып алды. 1453 жылға қарай француз монархиясы қазіргі Францияның көп бөлігін, Каледен басқа, бақылауда ұстады, ол ағылшын қолында қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Оверлорд" операциясының басты күші Төменгі Нормандияға шоғырланды. 1944 жылдың маусым айында Кальвадос жағалауында Д-күні десанттары жүзеге асырылды. Төменгі Нормандия соғыс кезінде ауыр зардап шекті, Нормандия шайқасы барысында көптеген қалалары мен ауылдары қиратылды немесе зақымдалды.

Экономика

Өңірдің экономикасы ауыл шаруашылығына көптеп байланысты, мал және сүт шаруашылығы, тоқыма және жеміс өндірісі оның маңызды салалары болып табылады. Аймақ Францияда сары май, жаңа сыр, жұмсақ сырлар, сидр алмалары, сидр, пиязшалар, шалқан және зығыр өндірісі бойынша жетекшілік етеді. Бұл аймақта Францияның басқа аймақтарынан гөрі көбірек жылқы өсіріледі. Аймақтың батыс бөлігі негізінен шабындықтардың болуына байланысты ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Темір кені Каен қаласының жанында өндіріледі. Туризм де маңызды сала болып табылады. Аймақтың Англиямен тікелей паром қатынасы бар (Шербург және Каен-Уистрем порттары арқылы).

Мәдениет

Француз тілінен басқа, Нормандияның өзіндік аймақтық тілі – норман тілі бар. Ол бүгінге дейін Төменгі Нормандияда қолданылып келеді, Котентин диалектілері басқаларына қарағанда жиірек кездеседі. Төменгі Нормандия көптеген белгілі француз жазушыларының мекені болған, олардың ішінде Гай де Мопассан, Марсель Пруст, Жюль Барби д’Оревилли есімдері бар. Норман тіліндегі танымал авторлар, әсіресе Төменгі Нормандиямен байланысты болғандар – Альфред Россель, Луи Бёв және Кот Капель. Музыка саласында композитор Эрик Сати де осы аймақтың тумасы. Көркем өнерде Жан Франсуа Милле Ла Гаагада дүниеге келген. Евгений Будин Хонфлёрде, ал Фернан Лежер Аржантан қаласында туған. Маңызды шараларға Довильдегі Азия кинофестивалі және Довильдегі Америка кинофестивалі жатады.