Кіріспе

"Алтын шлем" - Карл Баркс жазған, салған және әріптеген 32 беттік Дисней комиксінің оқиғасы. Бұл оқиға алғаш рет Four Color #408 (шілде 1952) журналында, Баркс салған мұқабасымен жарияланды. Оқиғада Дональд Дак және оның жүрекжарлары Солтүстік Америкаға заңды құқық беретін викинг шлемін іздейді.

Сюжет

Дональд Дакбург мұражайында күзетші болып жұмыс істейді, бірақ оның міндеттері қанағаттандырмайды. Мұражай залдарындағы даңқты өткеннің жәдігерлері көбінесе ұмытылып кеткен, себебі көпшілік көбірек көбелектер, кестелер мен тігістер коллекцияларына қызығушылық танытады. Дональд викингтер сияқты ерлікке ұмтылған күйінде, сол жерде қалуға тура келгеніне ашуланып, өкінеді. Дональдтың тілегі көп ұзамай орындалады – ол маңызды жәдігерді іздеуге қатысады. Ескі викинг сағасы мен мұражайда табылған картаға сәйкес, викинг саяхатшысы Олаф Көк 10 ғасырдың басында Солтүстік Америка жағалауына жетіп, бұл жерді өзінің меншігі деп жариялаған – бұл талап 792 жылы Шарль Ұлының тұсында жасалған халықаралық шартқа сәйкес заңды болып саналады. Өзінің Олафтың шалғай туысы екенін мәлімдеген Азур Көк, Шарки атты адвокаттың серігінде, атасының мұрагерлігін дәлелдейтін қалдықтарды – Алтын Дулығаны іздеуге шығады. Бұл дулығаның иесі Солтүстік Американың иесі болады. Мұражай директоры Дональд пен оның жүрекжарлыларын дулығаны бірінші болып табуға бағытталған қарсы шараға қатыстырады. Дулығаның орналасқан жері Канаданың Лабрадор жағалауында деп есептеледі. Іздеу кезінде екі қарсылас экспедиция да заманауи жабдықтарының бәрін жоғалтады, ал дулығаны тапқаннан кейін викингтер сияқты Лабрадор жағалауына жетуге тырысуға мәжбүр болады. Бұл олардың ең кішкентай мәселесі, себебі дулыға Азур Көк, мұражай директоры, Дональд және адвокат Шаркинің қолынан бірнеше рет ауысады. Билік символы болған дулығаның әрбір иесіне бірдей әсері тиеді: олардың көздеріндегі салқын жылтыр ашкөздік пен мақсатты оятып, оларды қатыгез етеді, әрқайсысы өз кезегінде тирандыққа құмарлық танытады. Дональд тіпті адамдардың кеудесіне өлшегіш орнатып, тыныс алған мөлшерін қадағалауды ұсынады. Мұражай директоры жеке байлыққа емес, Солтүстік Америка мәдениеті мен білімін өз идеалдарына, қоғамның "пайдасына" өзгертуге қызығушылық танытады. Ақырында Дональдтың жүрекжарлылары дулығаны теңізге лақтырып, бұл жаңылғышты тоқтатады, бірақ Луидің көзінде де сол жылтыр пайда болады. Оқиғадан кейін мұражайға оралған Дональд тағы да күзетші болып жұмыс істейді, ол қазіргі заманмен танысып, көпшілікке қызықты болатын заманауи көрмелерге қызығушылық танытуға шешім қабылдайды.

Жазу

1972 жылғы сұхбатта Баркс былай деп еске алды: "Әңгімеге жұмыс істеген күн, 1951 жылдың қарашасы, менің жағдайымның өте қиын болған кезіне сәйкес келеді. Мен барлық мүлкімді ішімдікке құмар әйеліме бостандық ақысы ретінде беріп, өзімді босатып алдым. 50 жасқа келгенде, мүлде ақшасыз, қарыздармен және көп жыл бойы жоғары алимент төлеуге мәжбүр болғандықтан, жұмыс істеуді жалғастыруды шештім. Бір күні маған барлық жаман жаңалықтар бірдей келді, мен баға бара жатқанмын, бірақ оның орнына зомбидей қағаз бен қаламға отырып, бірдеңеден құйылып келіп жатқандай болған әзілдерді, сюжеттерді және жағдайларды жазып алдым. "Алтын шлем" де осындай жағдайлардың бірі болған шығар". Ол сондай-ақ, оқиғаның идеясы Хэл Фостердің "Принц Валиант" комиксіндегі жағажай көріністерінен шабыттанғанын айтты.

Талдау

Көбінесе Баркстің ең күшті әңгімелерінің бірі саналатын оның күші кейіпкерлерді сомдауда, себебі әрбір кейіпкер өзінің жеке басының ең қараңғы жақтарын көрсетеді. "Батырлар" мүмкіндік туғанда "жаулардан" жақсырақ емес екенін дәлелдейді, ал жалғыз шешім – қалқанды жоғалту сияқты көрінеді. Қалқан оны иеленушілерге Ж.Р.Р. Толкиннің "Бір сақинасы" немесе "Нибелунгтер сақинасы" сияқты әсер етеді, себебі себеп кез келген сиқырлы қарғыстан гөрі адамның санасында жатыр. Баркстің ізбасарлары бірнеше жалғауларды қосты. Бұл кейінірек жазылған әңгімелерде Қаздардың ниеттерін және олардың психологиясының қараңғы жақтарын тереңірек зерттеуге түрткі болған сияқты. Рич Крейнер былай деп жазады: "«Алтын қалқан» – Карл Баркстің өмірі бойындағы қиялын оянтып, жұмыс істеген тақырыптар мен элементтердің нағыз симфониясы. Оқиға – құндылығы мен күші зор затты іздеу, қауіпті аймақтардан экзотикалық, кешірімсіз жерге жасалған шапқыншылық". Крейнер сондай-ақ "эпостың бойымен сақталған динамикалық ырғақты" жоғары бағалайды. Әрбір көрініс толыққанды, әр үзіліс уақтылы жасалған. Оқиғаның жеке бөліктері бір-бірімен үйлесімді жұмыс істегендіктен, кернеу ешқашан басылмайды. Комикстерде маңызсыз панельдер жоқ деу – үлкен мақтау, бірақ осы оқиға осы тұжырымдаманы көрсетеді. Әр сурет өзінің тарихын айтады.

Дания мәдениетіне қатысы

2006 жылдың қаңтар айында Дания Мәдениет министрлігі Дания мәдениетіне маңызды туындылардың канонын жариялады. Бұл әңгіме – канонның балалар санатындағы Дания туындысы емес, жалғыз туынды – LEGO құрастырмаларымен бірге балалар мәдениетіне жататын туындылар тізіміне қосылды.

Жалғасы

1989 жылы екі даниялық жасөспірім, Джеспер Лунд Мадсен және Теис Кристиансен, даниялық Anders And (Дональд Дақ) журналында өздері жасаған "På gensyn med den gyldne hjelm" (Алтын қалқанға оралу) комиксімен өткізілген сайыста жеңіске жетті. Комикс журналдың 1989 жылғы 16 қазандағы санына қосымша журнал ретінде енгізілді. Кейіннен Мадсен осы журналда кәсіби суретші болып жұмыс істеді. 1995 жылы Дон Роза "Алтын қалқан" комиксіне "Колумбтың жоғалған карталары" атты жалғасын жазды. Азур көк Розаның "Жаман жерге қайта оралу" әңгімесінде, Скрудж МакДақтың Анд тауларына барып, шаршы жұмыртқа іздеуге тырысқан бірнеше жаман кейіпкерлердің бірі ретінде эпизодтық рөлде пайда болады. 2002 жылы Массимо Де Вита "Тополино е л'императоре д'Америка" (Микки Тышқан және Америка императоры) атты тағы бір жалғасын жазды және суреттеді. Бұл сирек кездесетін итальяндық Қанат/Тышқан тоғысуларының бірі және 1996 жылдан кейін Де Витаның Қанат әлемінің кейіпкерлерін салған аз ғана жағдайлардың бірі. Бұл Topolino журналында жарияланбады, бірақ Германияда да шыққан, Barks тақырыбына арналған арнайы басылымда жарияланды.