Кіріспе
Фред Эбб (8 сәуір 1928 - 11 қыркүйек 2004) – композитор Джон Кандермен жемісті көптеген ынтымақтастықтар жасаған американдық музыкалық театр жыршысы. Кандер мен Эбб екеуі Лиза Миннелли және Чита Ривера сияқты әртістер үшін көбінесе шығармалар жазды.
Өмірбаян
1950 жылдардың басында ол нәресте киімдерін бронзалаумен, жүк көлігінің жұмысшысы ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ бір дүкеннің несие кеңсесінде және шұлық компаниясында қызмет етті. Ол Нью-Йорк университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, ал Колумбия университетінде ағылшын тілінен магистр дәрежесін алды. Оның алғашқы серіктестерінің бірі Филипп Спрингер болды, және олар бірлесіп жазған "Мен оны ешқашан сүймедім" әнін 1956 жылы Кармен МакРэй орындады. Эбб Спрингермен бірге "Heartbroken" (1953) әнін де жазды, оны оның болашақ шәкірті Лиза Миннеллидің анасы Джуди Гарланд орындады. Спрингер мен Эббтің басқа да әндерінің ішінде "Nevertheless I Never Lost the Blues" бар. "Мені ұмытпа" әнін ол Норман Лейденмен бірге жазды, оны 1954 жылы әнші Эдди Арнольд орындады. Алғашқы театрлық жұмысында ол 1951 жылы Baker's Dozen музыкалық ревюының мәтінін жазуға бірлесіп атсалысты. Ол Норман Мартинмен бірге "Жазбаға түсір" (1962) атты Бродвейден тыс ревю үшін әндер жазды. Сонымен қатар, ол 1950 жылдардың басынан бастап композитор Пол Клейнмен бірге жұмыс істеді, Кристофер Хьюетт режиссерлік еткен "Америка қаншалықты қызықты" (1959) кабаре ревюына және (1960) Бродвей ревюына әндер жазды. Фред Эбб 1958 жылы Бетти Джонсонның жаңалық әніндегі "Кішкентай көк адамның" дауысы болды, "Мен сені тіке-тіке бөліп тастаймын" деген сөздерді қайталап айтты. Клейнмен бірге Эбб өзінің алғашқы кітап-музыкалық туындысын – "Таңғы күн" атты спектаклін жазды. Бастапқыда Боб Фосс режиссер ретінде бекітілген. Фосс ақырында жобадан бас тартты, және шоу 1963 жылдың қазан айында Бродвейден тыс 6 қойылымға ие болды.
Кендер және Эбб
Музыкалық баспагер Томми Валандо 1962 жылы Эббті Кандермен таныстырды. "My Coloring Book" сияқты бірнеше әннен кейін Кандер мен Эбб сахналық мюзикл жазды, "Алтын қақпа", ол ешқашан қойылмады. Дегенмен, музыканың сапасы продюсер Харольд Принсті оларды алғашқы кәсіби қойылымы үшін шақыруға көндірді, Джордж Эбботт режиссерлік еткен "Флора Қызыл Қауіп" (1965) мюзиклі, Лестер Атвеллдің "Сүйіспеншілік бұрышта ма" романы негізінде жазылған. Ол Лиза Миннеллиге Тони сыйлығын жеңіп бергенімен, шоу 87 қойылымнан кейін жабылды. Олардың екінші бірлескен жұмысы "Кабаре" әлдеқайда сәтті болды, ол 1165 қойылымға созылды. Принс режиссерлік етті, ал мюзикл Джон Ван Друтеннің "Мен – камерамын" пьесасының негізінде жазылды (бұл пьеса өз кезегінде Кристофер Ишервудтың жазбаларына негізделген). Мюзиклде Салли Боулз рөлінде Джилл Ховорт, Клиффорд Брэдшоу рөлінде Берт Конви, Фрейлин Шнайдер рөлінде Лотте Ленья және Джоэл Грей ойнады. Бродвейдегі түпнұсқалық қойылым 1966 жылдың 20 қарашасында ашылды және 11 Тони сыйлығының сегізін жеңіп алды, соның ішінде "Ең жақсы мюзикл" және "Ең жақсы саз" сыйлықтарын. Боб Фосс фильмге бейімдеген ол сегіз "Оскар" сыйлығын жеңіп алды, бірақ "Ең жақсы фильм" сыйлығына ие болмады. Ол үш рет қайта қойылды, алдымен 1987 жылы Грей өзінің рөлін қайта орындады, содан кейін 1998 жылы ұзаққа созылған қайта қойылымда Алан Камминг (эми) және Наташа Ричардсон (Салли Боулз) басты рөлдерді ойнады. Үшінші қайта қойылым 2014 жылы басталды, онда Алан Камминг Мишель Уильямспен бірге ойнады. Олардың келесі бірнеше жұмыстары сәл сәтті болды: Говер Чемпион режиссерлік еткен және Роберт Гуле басты рөлді ойнаған "Бақытты уақыт" (1968) бір жылдан аз уақытқа созылды. Принс режиссерлік еткен "Зорба" (1968) фильмдері де бір жылдан аз уақытқа созылды, бірақ 1983 жылы қайта қойылғанда ол әлдеқайда сәтті болды; ал "70, Girls, 70" (1971) мюзиклі, бастапқыда Бродвейден тыс қойылым ретінде қарастырылып, 35 қойылымнан кейін жабылды. 1972 жылы ол Лиза Миннелли үшін "Лиза с Z" атты телеарналық қойылымды жазды. 1974 жылы Кандер, Эбб және Фосс Бродвейдегі Лиза Миннеллидің концертіне қатысты. 1973 жылы Эбб Франк Синатраның зейнеткерлікке оралуын белгілеген теледидарлық қойылымды жазды, "Magnavox Frank Sinatra-ны ұсынады" (сондай-ақ "Ол' Blue Eyes Is Back" деп белгілі). Шоуда Синатра мен қонақ жұлдыз Джин Келли "Can't Do That Anymore" әнін дуэт ретінде орындады. Бұл ән Эббтің Кандер мен Дейл Вассерменмен бірге тастап кеткен "Wait for Me, World!" мюзиклі үшін жазылған. 1975 жылы команда "Funny Girl" мюзиклінің жалғасы "Funny Lady" үшін музыка жазды. "Чикаго" (1975) мюзиклінің рецензиялары әртүрлі болды, бірақ ол Бродвейде екі жылдан астам уақыт бойы қойылды. Чита Ривера, Джерри Орбах және Гвен Вердон (оның соңғы Бродвей рөлі) басты рөлдерді ойнады. Мюзикл цинизмге толы болды, бұл "Хор желісі" мюзиклінің рекордтық танымалдылығына қарама-қайшы келді. Фильмді тағы да Фосс режиссерлік ететіні туралы әңгімелер естілсе де, шоу 1996 жылы Encores! концерттік сериясының аясында қайта қойылды. Сәтті болған минималистік қойылым Бродвейге көшірілді, онда Энн Рейнинг (Рокси) және Бейби Нойвирт (Велма) басты рөлдерді ойнады. Қайта қойылым Бродвей тарихындағы ең ұзаққа созылған мюзиклдің қайта қойылымы және ең ұзаққа созылған американдық мюзикл рекордын ұстап тұр. Ол Бродвей тарихындағы ең ұзаққа созылған екінші шоу, тек "Операның фантомынан" кейін, 2014 жылдың 23 қарашасында 7 486-шы қойылымын өткізіп, "Cats" мюзиклін басып өтті. Эбб 1976 жылы Ширли МакЛейннің Бродвейдегі жеке ревюі үшін кітапты жазды. Келесі жылы Кандер мен Эбб Миннелли мен Мартин Скорсеземен екі рет жұмыс істеді: алдымен "Нью-Йорк, Нью-Йорк" фильмінде, олардың ең танымал әнін, атаулық әнін жазды; содан кейін "Акт" (1977) мюзиклінде, ойдан шығарылған түнгі клубтағы қойылым туралы. Ол он айдан аз уақытқа созылды. Филис Ньюманның "The Madwoman of Central Park West" (1979) мюзикліне бір ән жазғаннан кейін, команда "Жылдың әйелі" (1981) мюзиклін жазды, онда Лорен Баколл басты рөлді ойнады және командаға екінші Тони сыйлығын жеңіп алды. "The Rink" (1984) мюзиклі Кандер мен Эббті тағы да Миннелли мен Риверамен біріктірді. Актерлік құрамда Джейсон Александр мен Роб Маршалл да болды. Шоудың алты айдан кейін жабылуынан кейін Кандер мен Эбб тоғыз жыл бойы жаңа материал шығармады, 1985 жылы "Сай қызуы" әнін қалдырды. 1991 жылы "And The World Goes 'Round" ревюі Бродвейден тыс сахнада ашылды, онда Карен Зиемба, Сьюзан Строман және Скотт Эллис өнер көрсетті. Команданың "Қоянды әйелді сүйген" атты мюзиклдік бейімделуі 1993 жылы ашылды, онда Чита Ривера басты рөлді ойнады. Режиссер Харольд Принспен қайта қосылған шоу екі жылдан астам уақыт бойы жалғасып, ең жақсы саз үшін үшінші және соңғы Тони сыйлығын жеңіп алды. Эббтің өмірінде Бродвейге жеткен команданың соңғы түпнұсқалық жұмысы 1997 жылы ашылды. "Steel Pier" Зиемба, Эллис және Строманды біріктірді, бірақ шоу 11 Тони сыйлығына ие болмады және екі айдан кейін жабылды. Онда Кристин Ченоуэт те ойнады. 1997 жылы Эбб Ричард Роджерстің мелодиясына жазған өлеңдерін теледидарлық "Күн патшайымы" (Cinderella) қойылымы үшін қайта жазды. Екі онжылдық бұрын Эбб Роджерспен "Рекс" мюзиклін жазу мүмкіндігінен бас тартқан. Команда Нью-Йорктан тыс екі жұмысты қойды. Торнтон Уайлдердің "The Skin of Our Teeth" пьесасының бейімделуі "Over & Over" атты қойылым Вирджиния штатындағы Арлингтон қаласындағы Signature Theatre-да 1999 жылы қойылды және 2007 жылы Westport Country Playhouse-да "All About Us" деген атаумен қайта жаңғыртылды. "The Visit" мюзиклі, Чита Ривера мен Джон Макмартиннің қатысуымен, Чикагодағы Goodman Theatre-да, сондай-ақ Арлингтондағы Signature Theatre-да (Джордж Херн Макмартинды алмастырды) қойылды. Фред Эбб пен Джон Кандердің ұзақ жылға созылған ынтымақтастығы туралы әңгіме Джеймс Леве жазған "Kander and Ebb" (2009) кітабында айтылған. Жазушылар, продюсерлер және түрлі мюзиклдік театрмен байланысты адамдармен терең зерттеулер мен сұхбаттасулар арқылы Леве Кандер мен Эббтің жазу процесін таныстырады және олардың шоуларының көптеген өңдеулерін және қойылымдарын, әр жұмыстың сынақтан Бродвейге қарай қалай өркендегенін зерттейді.
Өлім және мұра
Эбб 2004 жылғы 11 қыркүйекте Манхэттендегі Сент-Люканың Рузвельт ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол 76 жаста еді. Шоудың оркестршісі Майкл Гибсон да (2005 жылы) жоба жүргізіліп жатқан кезде көз жұмды. Қызығы, бұл шоу Бродвей мюзиклінің түсірілімі барысында болған бірқатар өлім туралы. Кандер жобаны жаңа либреттист Руперт Холмспен бірге жалғастырды, қажет болған жағдайда жаңа ән сөздерін жазды. Музыкалық қойылымның әлемдік премьерасы 2006 жылғы шілдеде Лос-Анджелестегі Ахмансон театрында өтті, ал 2007 жылғы наурыздан 2008 жылғы маусымға дейін Бродвейдегі Аль Хиршфельд театрында көрсетілді. 2007 жылғы салтанатта Драмалық бюро Кандер мен қайтыс болған Эббті "музыкалық театр өнерін дамытудағы 42 жылдық еңбегі" үшін арнайы сыйлықпен марапаттады. 2010 жылы Эббтің сөздерімен, Кандердің музыкасымен және Дэвид Томпсонның кітабымен "Скотсборо Бойз" мюзиклінің премьерасы өтті, ол алдымен Бродвейден тыс жердегі Vineyard театрында, содан кейін Бродвейдегі Lyceum театрында қойылды. Эбб пен Кандер 1991 жылы Америка театр залының мүшелері болды. Эбб Эдвин “Эдди” Алдридж (1929–1997) және Мартин Коэн (1926–1995) қабірімен бірге Сильван суының жағасындағы Бруклиндегі ұлттық тарихи ескерткіш Грин Вуд зиратындағы мавзолейге жерленген. Мавзолейдің бетіне әр адамның аты мен өмір сүрген күндерімен қатар, "Мәңгі бірге" деген сөздер ойылып жазылған. 2014 жылғы 14 маусымда Эбб Грин Вуд зиратындағы алғашқы геилерге арналған экскурсияда еске алынды.
Фред Эбб сыйлығы
Фред Эбб қоры 2005 жылы Эббтің өсиеті бойынша құрылған. Ол жыл сайын болашағы зор музыкалық театр драматургіне (немесе авторлар тобына) сыйлық тартады. Бұл сыйлық 14 жыл қатарынан табысталды және жыл сайын жеңімпаздарға барлығы $60,000 көлемінде қаржылай сыйлық беріледі.
Жыл Жеңімпаз(дар)
2023 Фрея Катрин Смит, Джек Уильямс
2022 Джулия Рив
2021 Изабелла Дэвис, Тидтайя Синутоке
2020 Майкл Р. Джексон, Бенджамин Боннема, Кристофер Стаскел
2019 Бенджамин Велес, Анжела Склафани
2018 Уилл Рейнольдс, Эрик Прайс
2017 Шейна Тауб
2016 Томас Мизер, Кертис Мур
2015 Стейси Люфтиг, Филипп Палмер
2014 Крис Миллер, Натан Тайсен
2013 Майкл Куман, Кристофер Димонд
2012 Сэм Уиллмот
2011 Джефф Блюменкранц
2010 Дуглас Дж. Коэн
2009 Марси Хейслер, Зина Голдрих
2008 Адам Гвон
2007 Питер Миллс
2006 Роберт Л. Фридман, Стивен Лутвак
2005 Джон Бучино