Кіріспе

Саруман сиқыршысының қамалы Дж.Р.Р. Толкиннің Орта Жерінде

"Сақиналар Иесі" кітабындағы орналасқан жері

Исен немесе Ангрен өзені Метедрас тауында, тұманды таулардың ең оңтүстік шыңында басталады. Метедрас Айзенгардтың артында орналасып, оның солтүстік қабырғасын құрайды. Оның қалған периметрі үлкен қабырғадан, Айзенгард сақинасынан тұрады. Бұл қабырға тек солтүстік-шығыста өзеннің ағысымен қоршаулы қақпа арқылы және оңтүстікте, өзеннің екі жағалауындағы Айзенгард қақпасы арқылы бұзылады. Тарихының көп бөлігінде Айзенгард жасыл, көрікті жер болып, көптеген жеміс ағаштарына толы болған. Оның жалғыз кіреберісі биік баспалдақпен ашылады, ал оның үстінде кішкентай терезе мен балкон орналасқан. Гондор мұнараға деген құқығынан бас тартқысы келмеді, бірақ оны күзетуге жеткілікті күші болмады. Гондордың басқарушысы Беренге бір шешім ұсынылды: Саруман сиқыршысы шығыстан келіп, Айзенгардты қорғауға ұсыныс жасады. Берен оған Ортаңның кілтін қуана тапсырды. Бастапқыда ол Гондордың атынан мұнараның күзетшісі ретінде қызмет етті. Хоббиттер Мерри Брэндибак пен Пиппин Тюк, жаңа "есік сақшылары" ретінде, қираған қақпаларда Рохан королі Теоденді, Арагорнды және сиқыршы Гандальфты күтіп алды. Кейін Пиппин де, Арагорн да оны пайдаланып, Сауронды Серіктестіктің ниеттері туралы жаңылыстырды. Саруман Ортаңға қамалып, Ағашқақпен күзетілді, бірақ кейін босатылды. Ортаңның кілттерін Ағашқаққа тапсырып, Гриманы өзімен бірге алып кетті. Ағашқақ Саруманды босатуының басты себебі - ол ешбір тірі жанды түрмеде ұстауды көтере алмады. Саруман осы әлсіздікті, сөздерімен әсер ете отырып, пайдаланды.

Қалпына келтіру

Төртінші дәуірде Арагорн патша Елесар ("Эльф тасы") ретінде таж киген соң, ол Ортанққа сапар шекті. Онда Исильдурдың мұралық заттарын тапты, соның ішінде Элендилмирді, Арнор жұлдызын, және Исильдур Бір Сақинаны алып жүру үшін қолданған тізбектегі шағын алтын қалтасын. Бұл Саруманның Исильдурдың дене қалдықтарын тауып, жойғанын көрсетеді. Изенгард қалпына келтіріліп, бүкіл аңғар Энттерге берілді. Энттер жаңа орманды Ортанқтың Ағаш бағы деп атады. Ортанқ Гондор мен Арнордың қайта біріккен патшалығының мұнарасы болды.

Суреттер

Толкин оларды ойлап табу кезінде Изенгард пен Ортанктың егжей-тегжейлі эскиздерін жасады, және олар J. R. R. Tolkien: Artist and Illustrator кітабында жарияланды.

Өнеркәсіптік тозақ

Ағылшын әдебиетінің ғалымы Чарльз А. Хаттар Айзенгардты «өндірістік тозақ» деп сипаттайды. Ол Толкиннің Айзенгард туралы сипаттамасын келтіріп, Толкиннің сөздеріне өзінің баса назар аударуын жеткізеді: «ұңғыма шеңбері, қараңғы, терең, тыныш емес өліктің зираты, жер сілкінді, қазыналар, пештер, темір доңғалақтар, тоқтаусыз, төменнен жарықтандырылған, уытты». Хаттар былай деп түсіндіреді: «Бұл бейне таныс, оның мағынасы айқын. Бұл тағы бір тозақ [Мория мен Мордордан кейін]». Оның айтуынша, Ортанк мұнарасының «тамаша пішіні» мен керемет, ежелгі күшімен таң қалдырады; ол Толкин үшін технологияны «толыққанды қабылдауға да, мүлдем қабылдамауға да болмайды» деп санайды. Шиппи Саруманның мінезін талқылап, оның туралы бірнеше фактіні атап өтеді: Ағашбақаның «Оның металл мен доңғалақтардан тұратын ақылы бар» деген пікірі; Айзенгардтың мағынасы «Темір қала» екендігі; Энттерге Айзенгардта «напалмның бір түрімен [немесе] мүмкін Толкиннің өзінің тәжірибесінен, Фламменверфермен» шабуыл жасалғандығы. Шиппи Саруманның «машиналарға деген құштарлығының бұзылуынан» «құмарлықпен ластануға» ұшырағанын қорытындылайды, бұл оны «Сархоле диірменінің өнеркәсіптік сұмдығы туралы Толкиннің балалық шағындағы естеліктерімен, оның сүйек ұнтақтайтын иесімен» байланыстырады. Дэвид Д. Оберхелман, Дж. Р. Р. Толкин энциклопедиясында жазғанда, Энн К. Петтиге сүйене отырып, Толкиннің туындыларында көптеген «өндірістік тозақтар» бар екенін айтады, мысалы Саруманның машиналармен толы, құлпыраған Айзенгарды. Ол оның үлгісі құлаған Вала Морготтың жер астындағы бекінісі Ангбанд болғанын, оның аты «Темір түрме» немесе «Темір тозақ» дегенді білдіретінін атап өтеді.

Виши статусы

Изенгард – Гондор мен оның одақтастары бағынып берсе, аты-жөні белгісіз "Сауронның аузына" уәде етілген сыйлық. Ол Қара қақпа алдында былай деді: "Андуиннің батысынан Тұманды тауларға және Роханның қақпасына дейін барлық жер Мордорға алым төлейтін болады, ал ондағы адамдар қару ұстамайды, бірақ өз істерін өздері басқаруға құқылы. Бірақ олар ойсыздықпен қиратқан Изенгардты қайта тұрғызуға көмектеседі, ол Сауронға тиесілі болады, ал оның қолбасшысы сонда тұрады: Саруман емес, одан да сенімдісі." Ортханның өте үлкен миниатюрасы немесе "үлкен көшірмесі" Wētā шеберханасында микрокристалликалық балауыздан құйылып, кейін обсидиан – қара жанартау шынысына ұқсату үшін қашалған; ол 1/35 масштабта жасалған, шамамен биіктігінде тұрды. Изенгардтың қабырғалы дөңгелек аймағының моделі одан да кең болды. Пост-өндірісте Ортхан моделінің алыс кадрлары хромакей техникасы арқылы Эрнслау тауы / Пикиракатахи аймағы мен Куинстаун мен Гленорчи қалаларының жанындағы Аспиринг тауы ұлттық паркінің панорамалық көріністерімен біріктірілді.