Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1227–1241 жылдары. Папа Григорий IX (Грегорий IX; туған Уголино ди Конти; 1145 – 22 тамыз 1241) және 1170 жылдары. Ол қайтыс болғанда "тоқсанға толған, тіпті жүз жасқа жуық" болған деседі. Білімін Париж және Болонья университеттерінде алған. 1198 жылдың желтоқсан айында өзінің туысы Иннокентий III оны Сант-Эустахио шіркеуінің кардинал-диаконы етіп тағайындады. 1206 жылы Остия және Велетри кардинал-епископы дәрежесіне көтерілді. 1218 немесе 1219 жылы Кардиналдардың қасиетті коллегиясының деканы болды. 1220 жылы, Әйірім Францисктің арнайы өтінішімен, Папа Онорий III оны францискан орденінің кардиналдық қорғаушысы етіп тағайындады. Остия кардинал-епискобы ретінде ол көптеген таныстар жинады, олардың ішінде Англия королевасы Ангулемдік Изабелла да болды.

Папалық

1227 жылы паптық сайлауда Григорий IX паптық билікке көтерілді. Сол жылы пап ретінде атқарылған алғашқы істерінің бірінде ол Конрад фон Марбургке бұрын берілген инквизициялық өкілеттіктерді Германияның барлық аймағындағы ерестіктерді тергеуге дейін кеңейтті. 1229 жылы Париж университетінде болған ереуілден кейін 1231 жылы Григорийдің Parens scientiarum бұйрығы Париж университетінің тәртіпсіз студенттері мен жергілікті билік арасындағы дауларды шешті. Оның шешімі Инокентий III-нің адал ізбасарына сай болды: ол университет үшін magna carta ретінде қарастырылатын бұйрық шығарды, паптық демеуді кеңейту арқылы тікелей бақылауды жүзеге асырды. Бұл бұйрық болашақтағы лекцияларды "зор зұлымдық немесе қорлаудан" бастап "жатақханалардың жалға төлемін бағалау туралы дауларға" дейінгі түрлі себептермен тоқтатуға мүмкіндік берді. 1232 жылдың қазан айында, легаттардың тергеуінен кейін Григорий Штадингерлерге қарсы крест жорығын жариялады, ол Солтүстік Германияда уағыздалды. 1233 жылдың маусым айында ол осы жорылға қатысқандарға толық кешірім берді. 1233 жылы Григорий IX ерестіктерді қудалауды реттеу үшін Пап инквизициясын құрды. Пап инквизициясы 1184 жылы Люций III құрған епископтық инквизицияларға тәртіп келтіруді мақсат етті. Григорийдің мақсаты ерестіктермен күресу процесін реттеу және заңдылықты орнату болды, себебі қала тұрғындарының көпшілігі айыпталушы еретиктерді сотсыз өртеп жіберуге бейімділік танытқан. 1231 жылы Папа Григорий IX Францияның әртүрлі аймақтарында, Италияда және Германияның бір бөлігінде, негізінен доминикандықтар мен францискандықтардан тұратын Пап инквизиторларын (Inquisitores haereticae pravitatis) тағайындады. Көпшілік пікірге қарамастан, мақсат – жергілікті шіркеу және әкімшілік билік органдарының ерестіктерді қудалауындағы кейбір кемшіліктерге және әділетсіздіктерге қарсы тиісті сот процесін және объективті тергеуді енгізу болды. Григорий өте білікті және тәжірибелі заңгер еді. Ол 1234 жылы көптеген данада жарияланған Nova Compilatio decretalium-ді дайындады (алғаш рет 1473 жылы Майнцте басылды). Бұл жаңа жинақ – ерте орта ғасырдан бері жинақталған жарлықтарды жүйелеудің ұзақ процесінің нәтижесі болды. Бұл процесс 12 ғасырдың бірінші жартысынан басталып, 1140 жылы пап тағайындаған заңгер Грациан жинаған және редакциялаған Decretum-те аяқталды. Бұл қосымша папалық құқық теориясының негізін қалады. 1234 жылғы Декреттерде ол perpetua servitus iudaeorum – яһудилердің мәңгілік құлдығы – доктринасын канондық құқық күшімен бекітті. Осыған сәйкес, Талмудтың ізбасарлары Сот күніне дейін саяси құлдықта қалуға тиіс болды. Бұл доктрина кейіннен Фридрих II жариялаған servitus camerae imperialis, яғни императордың билігіне тікелей бағынушылық туралы доктринасына енді. Осылайша яһудилер саяси процеске және христиан мемлекеттерінің өміріне тікелей ықпал етуден алыс тұрды, бұл жағдай 19 ғасырға дейін, либерализмнің өркендеуіне дейін сақталды. 1234 жылы Григорий Папа "Рахель суум виденс" атты бұйрығын шығарды, ол 1239 жылғы крест жорығына әкелген Киелі жерге жаңа крест жорығын шақырды. 1239 жылы христиан дінін қабылдаған Николай Дониннің ықпалымен Григорий яһудилердің Талмудының барлық көшірмелерін тәркілеуге бұйрық берді. Мәсіхшілер мен яһуди теологтары арасындағы ашық пікірсайыс 12 маусым 1242 жылы Парижде 12000-ға жуық қолжазба Талмуд кітаптарын жаппай өртеп жіберуге әкелді. Григорий кедейлік арқылы байлық пен сән-салтанатқа деген сүйіспеншілікті жоюдың тиімді құралы ретінде қараған қайыршы ордендерді қолдады. Ол Ассиздік Кларамен бірге Қасиетті Доминиктің досы болды. 1235 жылдың 17 қаңтарында ол тұтқындарды құтқару үшін "Мейірімді әйел" орденін бекітті. Ол он кардиналды тағайындады және Мажарстанның Елизаветасын, Доминикті, Падуандық Антонийді және Ассизидің Францискін қасиетті деп жариялады, олардың бәрі оның жеке достары және ертедегі демеушілері болған. Ол Римдегі Санта-Мария-дель-Пополо шіркеуіндегі Қасиетті Анамызға арналған капелланы қайта жаңартылды. Григорий IX Солтүстік крест жорықтарын және Шығыс Еуропадағы православиелік славян халықтарын (әсіресе Псков Республикасы мен Новгород Республикасы) Папалық билікке бағынуға бағытталған әрекеттерді қолдады. 1232 жылы Григорий IX ливондық семсер бауырларынан Финляндияны қорғау үшін әскер жіберуді сұрады, оның жартылай пұтқа табынушы халқы фин-новгород соғыстарында Новгород Республикасына қарсы күресіп жатқан; алайда, көмекке келгендер туралы мәлімет жоқ.

Фредерик ІІ-мен күрес

Фридрих II-нің 22 қараша 1220 жылы Римде таж киюі кезінде император 1221 жылдың тамызында Киелі жерге аттануға уәде берді. Григорий IX өзінің понтификатын Рим императоры Фридрих II-ні уәде етілген Алтыншы крест жорылын іске асырудағы кешігуі үшін тоқтату арқылы бастады. Фридрих II Еуропаның билеушілеріне өз жағдайына шағымданды. Тоқтатудан кейін ол қауымнан шығарылды және тереңдей түскен келіспеушіліктер салдарынан тақтан түсірілуі мүмкін деген қорқыныш пайда болды. Фридрих II Киелі жерге барды және шындығында Иерусалимді өзіне қаратуға қол жеткізді. Григорий IX императорға сенімсіздікпен қарады, себебі императордың болмауы кезінде Сполетоның императорлық губернаторы Рейнальд Папаның мемлекеттеріне шабуыл жасады. Ол Папаның Даниял 7:8-дегі «кішкентай мүйіз» екенін айтты: «Кішкентай мүйіз көздері мен аузымен үлкен сөздер айта отырып өсті, ол осы патшалықтардың үшiн – яғни Сицилия, Италия және Германияны – бағынышқа салуда, Мәсіхтің халқын және Құдайдың қасиеттілерін шыдамсыз қарсылықпен қуғындауда, адамдық пен илаһиді шатастыруда және айтуға келмейтін, жирендіретін нәрселерге тырысуда». Бұл күрес тек Григорий IX-тың 1241 жылдың 22 тамызындағы өлімімен аяқталды. Папа оқиғалардың шегіне жетпей қайтыс болды; оның ізбасары Иннокентий IV 1245 жылы Хогенштауфен қаупін жоятын крест жорығын жариялады.