Филиппино Липпи: Флоренциялық суретші және Ренессанс шебері

Кіріспе

Филиппино Липпи (1457 – 1504) – Италияның Флоренция қаласындағы Кейінгі Ренессанс кезеңінің соңғы жылдары мен Жоғары Ренессанс кезеңінің алғашқы жылдарында жұмыс істеген итальян суретшісі.

Өмірбаян

Филиппино Липпи 1457 жылы Тосканадағы Прато қаласында Люкреция Бути мен суретші Фра Филиппо Липпидің заңды емес ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әпкесі Алессандра 1465 жылы туған. Филиппино алғашқыда әкесінің шеберханасында оқыды. Олар Сполетоға көшіп, онда Филиппино собор салынысы кезінде шеберхананың көмекшісі болды. Әкесі 1469 жылы қайтыс болғанда Филиппино он екі жаста болды және собордағы «Бейбикенің тарихы» («Storie della Vergine») фрескаларын аяқтауға көмектескен әкесінің шәкірттерінің бірі болды. Кейін ол Боттичеллидің шеберханасында тәлім алды, ал Боттичеллидің өзі Филиппиноның әкесінің шәкірті болған еді. 1472 жылғы Суретшілер гильдиясының тізімінде Боттичеллидің жалғыз көмекшісі Филиппино Липпи екені жазылған. Екі суретші көбінесе бір жобада бірлесіп жұмыс істеді. Олардың бірлескен туындыларының ішінде қазір Лувр, Канаданың Ұлттық галереясы, Шантильдегі Музей Конде және Римдегі Паллавичини галереясында сақталған бұрынғы кассон жұбынан қалған бөліктер бар. Боттичелли мен Филиппиноның осы жылдардағы туындыларында Мадонна мен Баланың көптеген суреттері бар, оларды бір-бірінен ажырату қиын. Оның ерте туындылары Боттичеллидің стильіне өте ұқсас, бірақ, мүмкін, аздап сезімталдықтан және нәзіктіктен кем. Олардың алғашқылары (1475 жылдан бастап) бастапқыда «Сандроның досы» («Amico di Sandro») деген аты белгісіз суретшіге жатқызылған. Соңынан Липпидің стилі 1480-1485 жылдар аралығында жекеленіп, тиімдірек болды. Осы кезеңнің туындыларына Берлин, Лондон және Вашингтондағы Мадонналар, Галерея Сабудадағы (Турин) Тобия саяхаты, Галерея делл’Академиядағы (Флоренция) Теңіз Мадоннасы және Эстер тарихы жатады. Липпи Перугиномен (әкесінің тағы бір шәкірті), Гирландайомен және Боттичеллимен бірге Лоренцо де Медичидің Шпедалеттодағы вилласын безендіруге қатысты. 1482 жылдың 31 желтоқсанында оған Флоренциядағы Палаццо Веккьоның Сала делл’Удиенца қабырғасын безендіру тапсырылды, бірақ бұл жұмыс басталған жоқ. Содан кейін, шамамен 1483-84 жылдары, Мазаччоның Санта-Мария-дель-Кармине-ди-Фиренцедегі Бранкаччи капелласын аяқтау үшін шақырды, ол суретшінің 1428 жылы қайтыс болуына дейін аяқталмай қалған еді. Мұнда Филиппино келесі фрескаларда Киелі Петірдің тарихын суреттеді: Неронның алдында Симон Магпен дау, Теофил ұлының қайта тірілуі, Киелі Петірдің түрмеге қамалуы, босатылуы және Киелі Петірдің айқышқа шегеленуі. Оның 25 жастағы автопортреті орталық панельдің оң жағында, Симон Магпен дау және Киелі Петірдің айқышқа шегеленуі суретінде бейнеленген (толық ақпаратты info қорабынан қараңыз). Липпидің Палаццо Веккьодағы Sala degli Otto di Pratica қабырғасындағы жұмысы 1486 жылдың 20 ақпанында аяқталды. Қазір ол Уффици галереясында сақталады. Осы шамада Пьеро ди Франческо дель Пульезе одан қазір Флоренциядағы Бадия Фиорентинада сақталатын Сант-Бернардқа Бостандықтың көрінуі бейнеленген алтарьлық сурет салуын сұрады. Бұл Липпидің ең танымал суреті: нақты емес нысандардан тұратын, ерекше созылған тұлғалары бар және тас пен антропоморфты ағаштардың фантасмагориялық көрінісімен толықталған композиция. Бұл туынды 1485-1487 жылдармен даталанған.

Filippino Lippi was born in 1457 at Prato, Tuscany, the illegitimate son to Lucrezia Buti and the painter Fra Filippo Lippi. His sister, Alessandra, was born in 1465. Filippino first trained under his father in his workshop. They moved to Spoleto, where Filippino served as workshop adjuvant during the construction of the Cathedral. When his father died in 1469, Filippino was aged twelve and among the assistants to his father who completed the frescoes with Storie della Vergine ("Histories of the Virgin") in the cathedral. He later completed his apprenticeship in the workshop of Botticelli, who also had been a pupil of Filippino's father. In the 1472 records of the Painters' guild it is noted that that Botticelli had only Filippino Lippi as an assistant. The two artists often worked together on the same project. The shared works include the panels from a dismantled pair of cassoni, now divided among the Louvre, the National Gallery of Canada, the Musée Condé in Chantilly, and the Galleria Pallavicini in Rome. Works by Botticelli and Filippino from these years include many paintings of the Madonna and Child which are often difficult to distinguish from one another. His early solo works greatly resemble those of Botticelli, but perhaps with less sensitivity and subtlety. The first ones (dating from 1475 onward) were initially attributed to an anonymous "Amico di Sandro" ("Friend of Botticelli"). Eventually Lippi's style evolved becoming more personal and effective during the period 1480–1485. Works of this early period include: the Madonnas of Berlin, London, and Washington, D. C., the Journeys of Tobia of the Galleria Sabauda, Turin, the Madonna of the Sea of Galleria dell'Accademia, Florence, and the Histories of Ester. Together with Perugino (another pupil of his father), Ghirlandaio, and Botticelli, Lippi worked on the decoration of Lorenzo de' Medici's villa at Spedaletto. On 31 December 1482, he was commissioned to decorate a wall of the Sala dell'Udienza of Palazzo Vecchio in Florence, a work never begun. Soon after, probably in 1483–84, he was called to complete Masaccio's decoration of the Brancacci Chapel in the Santa Maria del Carmine di Firenze, that had been left unfinished when the artist died in 1428. There Filippino painted Stories of Saint Peter, in the following frescoes: Quarrel with Simon Magus in face of Nero, Resurrection of the Son of Teophilus, Saint Peter Jailed, Liberation, and Crucifixion of Saint Peter. His self portrait at age twenty five is at the right hand portion of the central panel, Disputation with Simon Magus and Crucifixion of St. Peter (see detail at info box). Lippi's work on the Sala degli Otto di Pratica, in the Palazzo Vecchio, was completed on 20 February 1486. It is now in the Uffizi Gallery. At about this time, Piero di Francesco del Pugliese asked him to paint the altarpiece with the Apparition of the Virgin to St. Bernard, which is now in the Badia Fiorentina, Florence. This is Lippi's most popular painting: a composition of unreal items, with its very particular elongated figures, backed by a phantasmagorical scenario of rocks and almost anthropomorphic trunks. The work is dated to 1485–1487.

Мектеп жұмыстары

Филиппиноның мектептік жұмыстары ретінде келесі туындыларды келтіруге рұқсат етіледі: «Мадонна, Бала және Әулие Жохан» — дөңгелек сурет, Кеглевич коллекциясы, Будапешт,
«Сент-Аполлонияның Соғымы» — Флоренция,
«Құдай ана Әулие Томасқа белбеуін сыйлайды» — Флоренция,
«Әулие Антоний Аббат» — Флоренция.

Тарихи романдар

Линда Прауд, Күнге арналған шатыр (Godstow Press, 2005), Пацци заговор кезінде Флоренцияда өтетін әдеби роман, белгілі фактілерге дәл сәйкес келеді. Филиппино мұнда және «Ботичелли трилогиясы»ның келесі екі романында баяндаушы Томасо деи Маффеидің ең жақын досы ретінде бейнеленеді. Линда Прауд, «Паллас және Кентавр» (Godstow Press, 2004) Пацци заговорынан кейінгі оқиғалармен, Лоренцо де Медичидің әйелімен және Полицианомен болған шиеленісті қарым-қатынастарымен айналысады. Линда Прауд, «Венераның қайта жаралуы» (Godstow Press, 2008), «Ботичелли трилогиясы»ның соңғы томы, 1490 жылдар мен Лоренцоның өлімін қамтиды. Линда Прауд, «Магқа сыйлық» (Godstow Press, 2012), Фра Филиппо Липпи мен Козимо де Медичи туралы роман. Филиппиноның дүниеге келуі мен балалық шағы осы кітапта суреттеледі.