Поль Арман Шаллемель Лакур: Француз мемлекет қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Француз мемлекет қайраткері Пол Арман Шалемель Лакур (19 мамыр 1827 – 26 қазан 1896) – француз мемлекет қайраткері.

Өмірбаян

Пол Арман Шалемель Лакур Францияның солтүстік-батысындағы Манш департаментіндегі Авранш қаласында дүниеге келген. École Normale Supérieure мектебін бітіргеннен кейін Пау және Лимож қалаларында философия профессоры болып жұмыс істеді. 1851 жылы Наполеон III жасаған төңкеріс оның республикалық көзқарастары үшін Франциядан қуылтуына себеп болды. Ол Еуропа елдерін аралап, Бельгияда лекциялар оқыды және 1856 жылы Цюрих Федералдық политехникалық институтында (қазіргі ETH Zurich) француз әдебиетінен профессор болып орналасты. 1859 жылғы амнистия Францияға оралуға мүмкіндік берді, бірақ тарих және өнер бойынша лекциялар курсы дереу тоқтатылды. Ол енді қаламмен күнкөріс істеп, түрлі журналдарға мақалалар жазды. 1870 жылдың қыркүйегінде Екінші Француз империясы құлағанда, ұлттық қорғаныс үкіметі оны Рона департаментінің префекті етіп тағайындады, осы қызметінде Лиондағы коммунистік көтерілісті басуға тура келді. 1871 жылдың 5 ақпанында қызметтен кетіп, 1872 жылдың қаңтарында Ұлттық Ассамблеяға, ал 1876 жылы Сенатқа сайланды. Бастапқыда ол солшыл қанатта отырды, бірақ оның философиялық және сыншыл табиғаты француз радикализмімен үйлеспеді, саяси мәселелерге деген көзқарасы өмірінің соңына дейін өзгеріп, оны орташа республикалықтың көрнекті өкілі етті. Леон Гамбетта тірі болғанда, Шалемель Лакур оның жақтастарының бірі болды және Гамбеттаның газеті «Француз Республикасы» редакторы болып қызмет етті. 1879 жылы ол Берндегі Франция елшісі болып тағайындалды, ал 1880 жылы Лондонға ауыстырылды, бірақ ол табысты дипломаттың темпераментіне ие болған жоқ. 1882 жылы отставкаға кетіп, 1883 жылдың ақпанында Жюль Ферри кабинетінде сыртқы істер министрі болды, бірақ сол жылдың қарашасында зейнеткерлікке шықты. 1890 жылы Сенат вице-президенті болып сайланды, ал 1893 жылы Жюль Ферриден кейін Сенат президенті болды, бұл қызметті 1893 жылдың 27 наурызынан 1896 жылдың 16 қаңтарына дейін атқарды. Оның айқын және логикалық сөйлеу қабілеті оны заманауи француз ораторларының қатарына қойды. 1893 жылы ол Француз академиясының мүшесі болды. Ол Сенаттың палатаның ықпалына қарсы тұрудағы күш-жігерімен ерекшеленді, бірақ 1896 жылы денсаулығы нашарлап, отставкаға кетуге мәжбүр болды және Парижде қайтыс болды.

Paul Armand Challemel Lacour was born in Avranches in the Manche département of northwestern France. After passing through the École Normale Supérieure he became professor of philosophy successively at Pau and at Limoges. The coup d'état of 1851 by Napoleon III caused his expulsion from France for his republican opinions. He travelled on the continent, gave conferences in Belgium and in 1856 settled down as professor of French literature at the Federal Polytechnic Institute Zurich, today the ETH Zurich. The amnesty of 1859 enabled him to return to France, but a projected course of lectures on history and art was immediately suppressed. He now supported himself by his pen, and became a regular contributor to the reviews. On the fall of the Second French Empire in September 1870 the government of national defence appointed him prefect of the Rhône département, in which capacity he had to suppress the Communist rising at Lyon. Resigning his post on the 5 February 1871, he was in January 1872 elected to the National Assembly, and in 1876 to the Senate. He sat at first on the Extreme Left; but his philosophic and critical temperament was not in harmony with extreme French radicalism, and his attitude towards political questions underwent a steady modification, till the close of his life saw him the foremost representative of moderate republicanism. During Léon Gambetta's lifetime, however, Challemel Lacour was one of his warmest supporters, and he was for a time editor of Gambetta's organ, the République française. In 1879 he was appointed French ambassador at Bern, and in 1880 was transferred to London; but he lacked the temperament of a successful diplomat. He resigned in 1882, and in February 1883 became minister of foreign affairs in the Jules Ferry cabinet, but retired in November of the same year. In 1890 he was elected vice president of the Senate, and in 1893 succeeded Jules Ferry as its president, a position he held from 27 March 1893 to 16 January 1896. His clear and reasoned eloquence placed him at the head of contemporary French orators. In 1893 he also became a member of the Académie française. He distinguished himself by the vigour with which he upheld the Senate against the encroachments of the chamber, but in 1896 failing health forced him to resign, and he died in Paris.

Шығармалары

Ол Генрих Риттердің «Философия тарихы» (1861) аудармасын, «Индивидуалистік философия: Вильгельм фон Гумбольдт туралы зерттеу» (1864) және Мадам д’Эпинайдың (1869) еңбектерінің басылымын жариялады. 1897 жылы Жозеф Рейнахтың Шалемель Лакурдың «Сөздік өнер туындылары» басылымы жарық көрді.