Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теософиялық ойды дамытатын ұйым.
Organization advancing theosophical thought
Теософиялық қоғам – Теософияның ұйымдық органы, эзотерикалық жаңа діни қозғалыс. Ол 1875 жылы АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында құрылған. Оның негізін қалаушылардың арасында орыс мистигі және Теософия қозғалысының басты ойшылы Хелена Блаватская, сондай-ақ қоғамның бірінші президенті Генри Стил Олькотт болды. Ол неоплатонизм және оккультизм сияқты еуропалық философиялар мен қозғалыстардың, индуизм, буддизм және ислам сияқты азиялық діни дәстүрлердің әртүрлі ықпалдарынан құралған.
The Theosophical Society is the organizational body of Theosophy, an esoteric new religious movement. It was founded in New York City, U. S. in 1875. Among its founders were Helena Blavatsky, a Russian mystic and the principal thinker of the Theosophy movement, and Henry Steel Olcott, the society's first president. It draws upon a wide array of influences among them older European philosophies and movements such as Neoplatonism and occultism, as well as parts of Asian religious traditions such as Hinduism, Buddhism, and Islam.
Орналасқан жерлер
Бастапқы ұйым, бөліністер мен қайта құрулардан кейін, қазіргі уақытта бірнеше ізбасарлары бар. Елена Блаватскаяның қайтысынан кейін, Қоғам ішіндегі топтар арасында, әсіресе негізін қалаушы мүшелер арасында бәсекелестік туды. Ұйым Теософиялық қоғам Адьяр (Олкотт-Бесант) және Теософиялық қоғам Пасадена (Ждж) болып екіге бөлінді. Бірінші топ, Үндістанда штаб-пәтері орналасқан, бүгінде "Теософиялық қоғам" деген атауды сақтап қалған ең ірі халықаралық ұйым болып табылады. Теософиялық қоғам Адьяр Үндістанның Ченнаи қаласындағы Адьяр ауданында орналасқан.
The original organization, after splits and realignments, currently has several successors. Following the death of Helena Blavatsky, competition emerged between factions within the Society, particularly among founding members. The organization split into the Theosophical Society Adyar (Olcott Besant) and the Theosophical Society Pasadena (Judge). The former group, headquartered in India, is the most widespread international group holding the name "Theosophical Society" today. Theosophical Society Adyar is located at Adyar situated in the Indian city of Chennai.
Құрылысы мен мақсаттары
Теософиялық қоғам ресми түрде 1875 жылдың 17 қарашасында Нью-Йорк қаласында, АҚШ-та Хелена Петровна Блаватская, полковник Генри Стил Олькотт, Уильям Куан Джадж және тағы 16 адам тарапынан құрылды. Ол өзін "Ақиқатты іздеушілердің, Бауырластықты дамытуға және адамзатқа қызмет етуге ұмтылатын, діни ағымдарға бөлінбеген ұйым" деп сипаттады. Олкотт оның алғашқы президенті болды және 1907 жылы қайтыс болғанға дейін президент қызметін атқарды. 1875 жылдың басында Олкотт пен Джадж Блаватская спиритуалист болса, ол кездейсоқ адам емес деп сенді. Қоғамның бастапқы мақсаты – "Оккультизмді, Кабала және басқа да ілімдерді зерттеу және түсіндіру" болды. Бірнеше жылдан кейін Олкотт пен Блаватская Үндістанға көшіп, Мадраста (қазіргі Ченнай) Адьярда Халықаралық штаб-пәтерін құрды. Олар Шығыс діндерін зерттеуге де қызығушылық танытты, және олар қоғамның күн тәртібіне енгізілді. Бірнеше түзетулерден кейін, Қоғамның мақсаттары 1905 жылдың 3 сәуірінде Ченнайда (Мадрас) бекітілді. Теософиялық қоғамның үш мақсаты төмендегідей:
The Theosophical Society was officially formed in New York City, United States, on 17 November 1875 by Helena Petrovna Blavatsky, Colonel Henry Steel Olcott, William Quan Judge, and 16 others. It was self described as "an unsectarian body of seekers after Truth, who endeavor to promote Brotherhood and strive to serve humanity." Olcott was its first president, and remained president until his death in 1907. In the early months of 1875, Olcott and Judge had come to believe that, if Blavatsky was a spiritualist, she was no ordinary one. The society's initial objective was the "study and elucidation of Occultism, the Cabala etc." After a few years Olcott and Blavatsky moved to India and established the International Headquarters at Adyar, in Madras (now Chennai). They were also interested in studying Eastern religions, and these were included in the Society's agenda. After several iterations the Society's objectives were incorporated at Chennai (Madras) on 3 April 1905. The Three Objects of the Theosophical Society are as follows :
* Нәсіл, дін, жыныс, каста немесе тері түсіне қарамастан, адамзаттың әмбебап бауырластығының ядросын құру.
* Салыстырмалы дін, философия және ғылымды зерттеуді ынталандыру.
* Табиғаттың түсіндірілмейтін заңдарын және адамның ішкі күштерін зерттеу.
* Жоғарыда аталған мақсаттарға деген ықылас қоғамға қабылдаудың жалғыз шарты болды. Қоғам діни ағымдарға бөлінбеген ұйым ретінде құрылды. Теософиялық қоғамның Конституциясы мен Ережелерінде төмендегідей көрсетілген.
To form a nucleus of the universal brotherhood of humanity without distinction of race, creed, sex, caste, or colour. To encourage the study of comparative religion, philosophy, and science. To investigate the unexplained laws of nature and the powers latent in man. Sympathy with the above objects was the sole condition of admission to the society. The Society was organized as a non sectarian entity. The following was stated in the Constitution and Rules of the Theosophical Society
Қоғам бұл көзқарасты 1924 жылдың 23 желтоқсанында Теософиялық қоғамның Бас кеңесі қабылдаған қаулы арқылы қайта қарастырды. Үш жыл бұрын, 1921 жылы, Мадрид, Тарраса, Барселона, Севилья, Валенсия, Аликанте, Занони, Кадис және Дхарма қалаларында жергілікті бөлімшелері бар испандық Теософиялық қоғамның құрылтайлық хартасына қол қойылды.
The Society reformulated this view in a resolution passed by the General Council of the Theosophical Society on December 23, 1924. Three years before, in 1921, it was signed the institutive charter of the Spanish Sociedad Teosófica, which had local branches in Madrid, Tarrasa, Barcelona, Seville, Valencia, Alicante, Zanoni, Cadiz and Dharma.
Жасырын қожайындары
Қоғам ұсынған негізгі философиялық қағидалардың бірі – ғарыштық масштабта жүзеге асатын, белгілі және белгісіз Әлемнің физикалық және физикалық емес аспектілерін қамтитын, көрінетін өлшеміне немесе маңыздылығына қарамастан, барлық жаратылыстың саналы эволюциясы туралы күрделі ілім болды. Бұл теория алғаш рет 1888 жылы Елена Блаватскаяның "Құпия ілім" атты еңбегінде жарияланды. Осы көзқарас бойынша, жердегі (және одан тыс) адамзат эволюциясы – жалпы ғарыштық эволюцияның бір бөлігі. Оны жасырын рухани иерархия бақылайды, ол Ежелгі Даналықтың Ұстаздары деп аталады, олардың жоғарғы деңгейлері дамыған рухани жандардан тұрады. Блаватская Теософиялық қоғамды мыңжылдықтар бойы осы жасырын Иерархияның адамзатты жалпы саналы ғарыштық эволюциялық жоспармен үйлесімде, оның соңғы, өзгермейтін эволюциялық мақсатына – кемелдікке жетуге және эволюциялық процеске саналы, ерікті түрде қатысуға бағыттау үшін жасаған көптеген әрекеттерінің бірі ретінде бейнеледі. Мұндай әрекеттерге жердегі инфрақұрылым (мысалы, Теософиялық қоғам) қажет, ол, оның пікірінше, ақырында Иерархия мүшелері – Махатмалардың шабытымен болды.
One of the central philosophical tenets promoted by the Society was the complex doctrine of The Intelligent Evolution of All Existence, occurring on a cosmic scale, incorporating both the physical and non physical aspects of the known and unknown Universe, and affecting all of its constituent parts regardless of apparent size or importance. The theory was originally promulgated in the Secret Doctrine, the 1888 magnum opus of Helena Blavatsky. According to this view, humanity's evolution on earth (and beyond) is part of the overall cosmic evolution. It is overseen by a hidden spiritual hierarchy, the so called Masters of the Ancient Wisdom, whose upper echelons consist of advanced spiritual beings. Blavatsky portrayed the Theosophical Society as being part of one of many attempts throughout the millennia by this hidden Hierarchy to guide humanity – in concert with the overall intelligent cosmic evolutionary scheme – towards its ultimate, immutable evolutionary objective: the attainment of perfection and the conscious, willing participation in the evolutionary process. These attempts require an earthly infrastructure (such as the Theosophical Society) which she held was ultimately under the inspiration of a number of Mahatmas, members of the Hierarchy.
Шифралар
1891 жылы Елена Блаватская қайтыс болғаннан кейін, Қоғамның басшылары бастапқыда бейбіт түрде жұмыс істегендей болды. Бірақ бұл көп ұзамай баяулады. Олкотт және кейіннен танымал теософ Энни Бесант судьяны Махатмалардан келген хаттарды жалған жасауда айыптады; ол 1895 жылы Олкотт пен Бесантпен байланысын үзді және Қоғамның американдық бөлімінің көп бөлігін өзімен бірге алып кетті. Олкотт пен Бесант басқарған бастапқы ұйым Үндістанда орналасқан және Теософиялық қоғам – Адьяр деп аталады. Судья басқарған топ 1896 жылы қайтыс болғаннан кейін Кэтрин Тингли басқарған топқа және судьяның хатшысы Эрнест Темпл Харгроувпен байланысты болған, 1898 жылы бөлінген тағы бір топқа жарылды. Харгроувтың тобы қазірде жоқ болса, Тингли басқарған топ «Халықаралық штаб-пәтер, Пасадена, Калифорния» деген толықтырумен «Теософиялық қоғам» деп аталады. Үшінші ұйым, Біріккен Теософиялық Ложа немесе ULT, 1909 жылы соңғы ұйымнан бөлінді. 1902 жылы Рудольф Штайнер Теософиялық қоғамның Германия-Австрия бөлімшесінің Бас хатшысы болды. Ол Адьяр штаб-пәтерінен салыстырмалы түрде тәуелсіз, батысқа бағытталған бағытты сақтады. Энни Бесант және халықаралық басшылықтың басқа мүшелерімен Мәсіхтің рухани маңызы және жас Джидду Кришнамуртидің мәртебесі (төмендегі бөлімді қараңыз) туралы күрделі философиялық келіспеушіліктерден кейін, 1913 жылы неміс және австриялық мүшелердің көпшілігі бөлініп, Штайнердің басшылығымен Антропософиялық қоғамды құрды, ол кейін көптеген басқа елдерге тарады. Теософиялық қоғамның ағылшын штаб-пәтері 50 Глостер-плейс, Лондон қаласында орналасқан. Ирландиядағы Теософиялық қоғам, Дублин, Пемброк-роудта орналасқан, толығымен тәуелсіз ұйым болып табылады және өзінің жарғысын тікелей Елена Блаватскаядан алғанын мәлімдейді. Бастапқы топқа (басқалармен қатар) Джордж Уильям Рассел (А. Е.) ақын және мистик кірді, ал көшбасшылық рөл кейіннен Расселдің досы П. Г. Боуэнге (практикалық оккультизмнің авторы және мұғалімі) және одан кейін Боуэннің ұзақ жылдар бойы оқушысы болған Дороти Эмерсонға көшті. Бұл топтың басшылары Эмерсонның шәкірттері болды. Тәуелсіз Дублин ұйымын Белфаст қаласында орналасқан, бірақ бүкіл Ирландияға қатысты құқық талап ететін, Адьярмен байланысты ұқсас атаумен аталған ұйыммен шатастырмау керек.
After Helena Blavatsky's death in 1891, the Society's leaders seemed at first to work together peacefully. This did not last long. Judge was accused by Olcott and then prominent Theosophist Annie Besant of forging letters from the Mahatmas; he ended his association with Olcott and Besant in 1895 and took most of the Society's American Section with him. The original organization led by Olcott and Besant is based in India and is known as the Theosophical Society – Adyar. The group led by Judge further splintered, after his 1896 death, into a faction led by Katherine Tingley, and another associated with Judge's secretary Ernest Temple Hargrove which split off in 1898. While Hargrove's faction no longer survives, the faction led by Tingley is known as the Theosophical Society with the clarifying statement, "International Headquarters, Pasadena, California". A third organization, the United Lodge of Theosophists or ULT, in 1909 split off from the latter organization. In 1902, Rudolf Steiner became General Secretary of the German Austrian division of the Theosophical Society. He maintained a Western oriented course, relatively independent from the Adyar headquarters. After serious philosophical conflicts with Annie Besant and other members of the international leadership on the spiritual significance of Christ and on the status of the young boy Jiddu Krishnamurti (see section below), most of the German and Austrian members split off in 1913 and under Steiner's leadership formed the Anthroposophical Society, which then expanded to many other countries. The English headquarters of the Theosophical Society are at 50 Gloucester Place, London. The Theosophical Society in Ireland , based in Pembroke Road, Dublin, is a wholly independent organisation which claims to have received its charter directly from Helena Blavatsky. The original group contained (among others) George William Russell (A. E.) poet and mystic, and the leadership role later fell to Russell's friend P. G. Bowen, (author and teacher of practical occultism) and later still to Bowen's long time student Dorothy Emerson. The leadership of this group were students of Emerson. The independent Dublin organisation should not be confused with a similarly named group affiliated to Adyar which is based in Belfast but claims an all Ireland jurisdiction.
"Әлемнің ұстазы"
Белгіленген мақсаттарға қоса, 1889 жылы Блаватская Қоғамды құру мақсатының адамзатты Әлемдік Ұстазды қабылдауға дайындау екенін жария етті: жоғарыда сипатталған Теософиялық ілімге сәйкес, адамзаттың эволюциясын бағыттап, Жер бетінде белгілі бір уақыт аралығымен пайда болатын жоғары дамыған рухани жандардың (Майтрея) көрініс тапқан бір қыры. Осы елшілердің міндеті – қазіргі заманғы адамзаттың түсінігінде және тілінде оны жоғары эволюциялық деңгейге көтеруге қажетті білімді іс жүзінде жеткізу. Егер қоғамның осы әрекеті бұрынғыларынан жақсы нәтиже берсе, онда ол 20-шы ғасырдың күш-жігері үшін ұйымдасқан, тірі және сау күйде болады. Оның ілімдерінің таралуы арқасында адамдардың санасы мен жүрегінің жалпы жағдайы жақсарып, тазарады, және мен айтқандай, олардың көңілдегі шектеулері мен догматикалық қате түсініктер кем дегенде біршама жойылады. Бұл ғана емес, сонымен қатар, адамдардың қолы жеткізе алатын кең және қолжетімді әдебиеттер болады, ал келесі серпіліс шындықтың жаңа машалын қарсы алуға дайын, көптеген біріккен адамдарды табады. Ол өз хабарына дайын сананы, өзі әкелген жаңа шындықтарды киюге жарамды тілді және оның келуін күтіп тұрған ұйымды көреді, ол оның жолындағы механикалық және материалдық кедергілерді жояды. Мұндай мүмкіндікке ие болған адам қаншалықты үлкен жетістіктерге жете алатынын ойлап көріңіз. Оны соңғы он төрт жылда Теософиялық қоғамның жетістіктерімен салыстырыңыз, оның артықшылықтары болмады және жаңа басшыға кедергі келтірмейтін көптеген қиындықтармен қоршалған. Бұл ойды сол кездегі белгілі теософ Энни Безант 1896 жылы, Блаватскаяның қайтысынан бес жыл кейін қайталады. 1907 жылы Қоғам президенті болған Безант, Әлемдік Ұстаздың пайда болуы Блаватскаяның жазбаларында көрсетілген мерзімнен бұрын болады деп ойлады, ол 20-шы ғасырдың соңғы тоқсанында ғана орын алатынын көрсеткен.
In addition to the stated objectives, as early as 1889 Blavatsky publicly declared that the purpose of establishing the Society was to prepare humanity for the reception of a World Teacher: according to the Theosophical doctrine described above, a manifested aspect of an advanced spiritual entity (the Maitreya) that periodically appears on Earth in order to direct the evolution of humankind. The mission of these reputedly regularly appearing emissaries is to practically translate, in a way and language understood by contemporary humanity, the knowledge required to propel it to a higher evolutionary stage. If the present attempt, in the form of our Society, succeeds better than its predecessors have done, then it will be in existence as an organized, living and healthy body when the time comes for the effort of the 20th century. The general condition of men's minds and hearts will have been improved and purified by the spread of its teachings, and, as I have said, their prejudices and dogmatic illusions will have been, to some extent at least, removed. Not only so, but besides a large and accessible literature ready to men's hands, the next impulse will find a numerous and united body of people ready to welcome the new torch bearer of Truth. He will find the minds of men prepared for his message, a language ready for him in which to clothe the new truths he brings, an organization awaiting his arrival, which will remove the merely mechanical, material obstacles and difficulties from his path. Think how much one, to whom such an opportunity is given, could accomplish. Measure it by comparison with what the Theosophical Society actually has achieved in the last fourteen years, without any of these advantages and surrounded by hosts of hindrances which would not hamper the new leader. This was repeated by then prominent Theosophist Annie Besant in 1896, five years after Blavatsky's death. Besant, who became President of the Society in 1907, thought the appearance of the World Teacher would happen sooner than the time frame in Blavatsky's writings, who had indicated that it would not take place until the last quarter of the 20th century.
Жиду Кришнамурти
Майтреяның дүниежүзілік ұстаз ретінде қайта оралуын күткендердің бірі – Чарльз Вебстер Лидбитер, сол кездегі ықпалды теософ және оккультист. 1909 жылы ол үнді жігіті Джидду Кришнамуртиді "табып", оны Дүниежүзілік мұғалімнің "көлігі" үшін ең лайықты кандидат деп жариялады. Кришнамуртидің отбасы бірнеше ай бұрын Үндістанның Адьяр қаласындағы Теософиялық қоғамның бас кеңсесіне жақын жерге көшіп келген еді. Оны "табып" алғаннан кейін Кришнамурти қоғамның қамқорлығына алынып, күтілетін миссиясына дайындалу үшін жан-жақты оқытылды. Алайда, 1925 жылға қарай Кришнамурти Теософиялық қоғамның Адьярдағы басшылары мен көптеген теософтар күткен жолдан ауытқып кетті. 1929 жылы ол Майтреяның келуіне әлемді дайындау мақсатымен Теософиялық қоғам басшылығы құрған "Жұлдыз" орденін таратып, Дүниежүзілік мұғалімнің "көлігі" рөлінен бас тартты. Соңында ол Теософиялық қоғамнан толығымен шығып кетті, бірақ қоғамның жеке мүшелерімен достық қарым-қатынасын сақтап қалды. Өмірінің қалған бөлігін әлемді аралап, тәуелсіз лектор ретінде өткізді, рухани, философиялық және психологиялық мәселелер бойынша өзгеше ойшыл ретінде кеңінен танылды.
One of the people who expected the imminent reappearance of the Maitreya as World Teacher was Charles Webster Leadbeater, then an influential Theosophist and occultist. In 1909 he "discovered" Jiddu Krishnamurti, an adolescent Indian boy, who he proclaimed as the most suitable candidate for the "vehicle" of the World Teacher. Krishnamurti's family had relocated next to the Theosophical Society headquarters in Adyar, India, a few months earlier. Following his "discovery", Krishnamurti was taken under the wing of the Society, and was extensively groomed in preparation for his expected mission. However, by 1925 Krishnamurti had begun to move away from the course expected of him by the leaders of the Theosophical Society Adyar and by many Theosophists. In 1929 he publicly dissolved the Order of the Star, a worldwide organization created by the leadership of the Theosophical Society to prepare the world for the Coming of the Maitreya, and abandoned his assumed role as the "vehicle" for the World Teacher. He eventually left the Theosophical Society altogether, yet remained on friendly terms with individual members of the Society. He spent the rest of his life traveling the world as an independent speaker, becoming widely known as an original thinker on spiritual, philosophical, and psychological subjects.
Байланысты тұлғалар мен ұйымдар
Теософиялық қоғаммен байланысты белгілі зиялылардың қатарында Томас Эдисон, Уильям Батлер Йейтс және Лора Картер Холлоуэй бар.
Well known intellectuals associated with the Theosophical Society include Thomas Edison, William Butler Yeats, and Laura Carter Holloway.