Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдағыштары

Касабланка класының эскорт-тасымалдағыштары – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған эскорт-тасымалдағыштарының сериясы. Бұл – тарихында ең көп салынған ұшақ тасымалдағыштарының класы. Қырық бес кеме екі жылдан да аз уақыт ішінде – 1942 жылдың 3 қарашасынан 1944 жылдың 8 шілдесіне дейін салынды, суға түсірілді және қолданысқа енгізілді. Көп санына қарамастан, және танымал әрі үлкен тасымалдағыштарды мұражай ретінде сақтап қалғанмен, осы қарапайым кемелердің ешқайсысы бүгінгі күні сақталған жоқ. Бесі екінші дүниежүзілік соғыста жаудың шабуылынан жойылды, ал қалғандары мақұлданып, жаратылды. Касабланка – кемеге кіре беріліп, соғыс кемесі ретінде жасақталған алғашқы класс. Оның ангар палубасы бұрынғыларына қарағанда үлкен және пайдалы болды. Ұшақ палубасы да үлкен болды. Үлкен тасымалдағыштарда кең ауқымды броня болғандықтан, қорғаныс жарақаттық плиталармен шектелді. Олардың кішкентай мөлшері түрлі өлшемдегі жиналған ұшақтарды тасымалдауға, соның ішінде палубаларынан ұшып тұра алмайтын көптеген ұшақ түрлерін тасымалдауға мүмкіндік берді. Алайда, кемедегі ұшақтар Grumman F4F Wildcat сияқты кішкентай және жеңіл ұшақтармен шектелді. Кемелердің номерлері тізбектеп, CVE 55 Касабланкадан CVE 104 Мундаға дейін берілді. Касабланка класындағы кемелерді Вашингтон штатының Ванкувер қаласында Колумбия өзеніндегі Каизер кеме құрылыс компаниясының Ванкувер кемежайында салды. Ванкувер кемежайы 1942 жылы Liberty кемелерін салу үшін салынған, бірақ соғыс талаптары кемежайдың алғашқы жылы аяқталғанға дейін LST десанттық кемелерін және содан кейін эскорт-тасымалдағыштарын жасады. Кемежайда он екі құрылыс алабы және 3000 футтық (914 м) жабдықтау докпен бірге, Liberty кемелеріне алдын ала жасалған суперструктураларды қосуға арналған ерекше қосымша құрылыс алабы болды. Олардың салыстырмалы түрде кішкентай мөлшері және жаппай өндіріс олардың экипаждарын оларды әртүрлі сүйіспеншілікпен «джип тасымалдағыштары» немесе «Кайзер Джиптері» деп атауға итерді. Атау
Касабланка класы бастапқыда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эскорт-тасымалдағыштарына шығанақтар мен саздар бойынша атау беру саясатын жалғастырды, бұл жағдайда Алясканың оңтүстік-шығыс жағалауын құрайтын Александр архипелагының көптеген шығанақтары, бірақ кейінірек бірнешеуінің атаулары АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдағыштарына соғыс атауларын беру дәстүрін жалғастыру үшін өзгертілді. Аралдардың, теңіздердің, боғаздардың немесе қалалардың аттарымен аталғандай көрінетін кемелер, шын мәнінде, сол жерлерде болған шайқастарды еске түсіреді. Бірнеше кемелердің бастапқы «Шығанақ» атаулары құрылыс кезінде шайқас атауларына өзгертілді, ал екеуі (Мидуэй және Корал теңізі) жаңа USS St. Ло және USS Анцио болып өзгерді. Үлкен және ұзын тасымалдағыштардан айырмашылығы, олардың ешқайсысына тарихи әскери кемелерді еске алу үшін атау берілмеді. Өндіріс уақыты және Әскери-теңіз күштерінің бас тартуы
Эссекс класындағы ұшақ тасымалдағыштары 20 ай немесе одан аз уақыт ішінде аяқталса да, 1941 жылғы болжамдар 38 айлық соғыс алдындағы орташа құрылыс кезеңінің негізінде жаңа флоттық тасымалдағыштар 1944 жылға дейін күтілмеуі мүмкін деп есептеді. Кайзер жүк кемелерін (Liberty кемелерін) салу уақытын бір жылдан 90 күнге дейін қысқартты және екі жылдан аз уақыт ішінде 50 шағын тасымалдағыштан тұратын флотты құруды ұсынды. АҚШ Әскери-теңіз күштері Кайзер тікелей президент кеңесшілеріне жүгінгенге дейін Кайзердің кемелерін салуды мақұлдамақ болды. Одақтастар соғыстағы шығындарды өтеу үшін авианосецтерге мұқтаж болды. Кайзер шағын авианосецтерді жоспарланғандай тез өндірді және олардың құндылығына қарсылық тез жоғалды, өйткені олар конвойларды қорғауда, десант операцияларын әуеден қолдау көрсетуде және флоттық авианосецтерге шабуылдық әуе шабуылдарына назар аударуға мүмкіндік берді. Касабланка класының кемелері, 1930 жылдан бергі көптеген ірі соғыс кемелерінен айырмашылығы, бу турбиналарының орнына бір ағынды тетікпен жұмыс істейтін қозғалтқыштармен жабдықталған. Бұл құралдарды кесу өнеркәсібіндегі шектеулерге байланысты жасалды, бірақ соғыстан кейін олардың пайдалылығы айтарлықтай шектелді. Қызмет
Конвойды сүйемелдейтін кеме ретінде тағайындалса да, Касабланка класы көбінесе үлкен флоттың десант операцияларында қолданылды, онда жылдамдық маңызды емес және олардың кішкентай әуе топтары бірігіп, әлдеқайда үлкен кеменің тиімділігін қамтамасыз ете алады. Олардың ең жарқын сәті Самар шайқасында болды, онда Taffy 3 тобы, оның құрамында осы кемелердің алты және үш эсминец пен төрт эскорттық эсминец болды, жапондық негізгі күштеріне («Орталық күш») қарсы шайқасты. Олардың қаһармандық қорғанысы өз кемелерінің көп бөлігін сақтап қана қоймады, сонымен қатар зымырандар, торпедалар, тереңдік бомбалары және 5 дюймдік/38 калибрлі зеңбіректермен жаппай күшті кері шегіндіруге жетті. Жердегі қолдау және суастына қарсы патрульдермен тапсырылған олардың жапондық флотқа қарсы торпедалары мен бронебойғыш бомбалары болған жоқ. Taffy 3-ті адмирал Халсидің Үшінші флоты авианосецтермен және линкорлармен қорғауға тиіс болды. Бірақ Үшінші флот алдау авианосецтер флотын қуу үшін кетіп, Taffy 3-ті Лейте шығанағындағы қорғаусыз десант күштерінен қорғайтын жалғыз күшке айналдырды. Жеңіл қаруланған кемелердің әрқайсысы тек бір 5 дюймдік/38 калибрлі зеңбірекке ие болды, бірақ олардың екеуі, St. Ло (бұрынғы Мидуэй) және Калинин шығанағы, өз зеңбіректермен жау кемесіне соққы берген жалғыз АҚШ авианосецтері болды. St. Ло жапондық эсминецке бір оқпен соқты, ал Калинин шығанағы екі оқпен жапондық крейсерге зиян келтірді. Сонымен қатар, White Plains кемесіндегі зеңбірек экипажы Чокай крейсеріне шамамен алты 5 дюймдік оқпен соққы берген болуы мүмкін. Осы оқтардың бірі Чокайдің торпедаларының бірінен туған үлкен екінші жарылысқа себеп болған болуы мүмкін, бұл ауыр крейсер үшін өлімге әкелді. White Plains зеңбірек экипажы 5 дюймдік/38 зеңбірегінің максималды тиімді диапазонына жақын 20 000 фут қашықтықтан Чокайға барлық алты оқты салғанын мәлімдеді. Алайда, жапондық дереккөздер Чокайдың жоғалуын әуе шабуылынан келген бомбалық зиянға жатқызды. Касабланка класының тағы бір маңызды жетістігі – Гуадалканал, капитан Дэниел В. Галлеридің басқаруымен, 1812 жылғы соғыстан бері АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңіздегі алғашқы жау кемесін басып алуына қатысқан, ол Pillsbury экипажының еріктілері U 505 неміс суасты қайығына Галлеридің Гуадалканалының суастына қарсы топтық шабуылынан кейін көтерілгеннен кейін көшкен. Гуадалканал тарихында тұтқын алынған жау кемесімен ұшу операцияларын жүргізген жалғыз авианосец атанды. Ерекше оқиғалар
Екінші дүниежүзілік соғыста жойылған барлық типтегі АҚШ авианосецтерінің он бірінің алтысы эскорт-тасымалдағыштары болды, олардың бесеуі Кайзердің салған Касабланка класына жатты:

CVE 56 Лиском Бэй
1943 жылдың 24 қарашасында батып кетті. IJN I 175 суасты қайығы Бутаритари (Макин) түбінде торпедалық шабуыл жасады. CVE 73 Гамбиер Бэй
1944 жылдың 25 қазанында батып кетті. Самар шайқасында IJN Орталық күшінің беттік атысы. CVE 63 St. Ло (бұрынғы Мидуэй, бұрынғы Чапин Бэй)
1944 жылдың 25 қазанында батып кетті. Лейте шығанағы шайқасында камикадзе әуе шабуылы. CVE 79 Омманэй Бэй
1945 жылдың 4 қаңтарында батып кетті. Лингаен шығанағына бара жатқанда Сулу теңізінде камикадзе әуе шабуылы. CVE 95 Бисмарк Си
1945 жылдың 21 ақпанында батып кетті. Иво Джимадан батып кетті. CVE 96 Ангуила Бэй, USS Саламуа деп қайта аталды
1945 жылдың 6 қаңтарында Лингаен шығанағында екі 551 фунттық (250 кг) бомбамен ұшақ палубасына тигеннен кейін зардап шекті. Ол жөнделіп, қайта қолданысқа енгізілді.

Соғыстан кейінгі кезең

Кейбір кемелер соғыстан кейін әуе тасымалдаушылар ретінде сақталды, онда олардың баяу жылдамдығы маңызды кемшілік болмады. Соғыстан кейін кейбір бөлімдер тікұшақ сүйемелдеуші кемелер (CVHE және T CVHE) немесе көп мақсатты тасымалдаушылар (CVU және T CVU) ретінде қайта қолданылды, бірақ көпшілігі соғыс аяқталғаннан кейін деактивацияланып, резервке қойылды, 1958-1959 жылдары жойылды және 1959-1961 жылдары металлға тапсырылды. "Тетис Бей" кемесі күшті түрлендіріліп, десанттық шабуыл кемесіне (LPH 6) айналдырылды, бірақ 1966 жылы жойылды. Алғашқыда олардың жартысы Ұлыбритания Корольдік теңіз флотына ленд-лиз бағдарламасы бойынша берілуі керек еді, бірақ олар АҚШ теңіз флотында сақталды, ал II топтағы кемелер берілді (Корольдік теңіз флотының I топтағы "Bogues" кемелері "Attacker" класына жатты).

Кеме класының кемелері

Касабланка класының барлық кемелері Ванкуверде (Вашингтон штаты) "Кайзер" кеме жасау компаниясымен салынған. Келесі кемелер құрылды. + Касабланка класындағы сүйреуші кемелердің тізімі Кеме атауы Корпус нөмірі (Кереме нөмірі) Құрылыс Жол Салынған Бастырып шығарылған Қалыптан шығарылған Тағдыры Касабланка (бұрынғы Амер, бұрынғы Алазон шығанағы) CVE 55 73 қараша 1942 5 сәуір 1943 8 шілде 1943 10 маусым 1946 Қалпынан ажырату үшін сатылды, 23 сәуір 1947 Лиском шығанағы CVE 56 8 12 желтоқсан 1942 19 сәуір 1943 7 тамыз 1943 24 қараша 1943 Торпедомен ұшырасты және батты, 24 қараша 1943 Анцио (бұрынғы Аликула шығанағы, бұрынғы Корал теңізі) CVE 57 9 12 желтоқсан 1942 1 мамыр 1943 27 тамыз 1943 5 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды, 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 24 қараша 1959 Коррехидор (бұрынғы Агуилла шығанағы) CVE 58 10 17 желтоқсан 1942 12 мамыр 1943 31 тамыз 1943 30 шілде 1946 Қалпынан шығарылды, 28 сәуір 1951, 4 қыркүйек 1958 Миссия шығанағы CVE 59 11 28 желтоқсан 1942 26 мамыр 1943 13 қыркүйек 1943 21 ақпан 1947 Қалпынан шығарылды, 30 сәуір 1959 Гуадал шығанағы (бұрынғы Астролоб шығанағы) CVE 60 12 5 қаңтар 1943 5 маусым 1943 25 қыркүйек 1943 15 шілде 1946 Қалпынан шығарылды, 27 мамыр 1958, жою үшін сатылды, 2 қыркүйек 1959 Манила шығанағы (бұрынғы Букарели шығанағы) CVE 61 11 5 қаңтар 1943 10 шілде 1943 5 қазан 1943 31 шілде 1946 Қалпынан шығарылды, 27 мамыр 1958, жою үшін сатылды, 2 қыркүйек 1959 Натома шығанағы CVE 62 2 17 қаңтар 1943 20 шілде 1943 14 қазан 1943 20 мамыр 1946 Қалпынан шығарылды, 1 қыркүйек 1958, жою үшін сатылды, 30 шілде 1959 Сент-Ло (бұрынғы Чапин шығанағы, бұрынғы Мидуэй) CVE 63 3 23 қаңтар 1943 17 тамыз 1943 23 қазан 1943 25 қазан 1944 Камикадзе ұшағымен батып кетті, 25 қазан 1944, Лейте шайқасы кезінде Триполи (бұрынғы Дидриксон шығанағы) CVE 64 4 1 ақпан 1943 13 шілде 1943 31 қазан 1943 22 мамыр 1946 Қалпынан шығарылды, 1 ақпан 1959, жою үшін сатылды, қаңтар 1960 Уэйк аралы (бұрынғы Доломи шығанағы) CVE 65 5 6 ақпан 1943 15 қыркүйек 1943 7 қараша 1943 5 сәуір 1946 Қалпынан шығарылды, 17 сәуір 1946, жою үшін сатылды, 19 сәуір 1946 Уайт Плейнс (бұрынғы Элбур шығанағы) CVE 66 6 11 ақпан 1943 27 қыркүйек 1943 15 қараша 1943 10 шілде 1946 Қалпынан шығарылды, 1 шілде 1958, жою үшін сатылды, 29 шілде 1958 Соломон шығанағы (бұрынғы Император, бұрынғы Нассук шығанағы) CVE 67 7 19 наурыз 1943 6 қазан 1943 21 қараша 1943 5 маусым 1946 Жою үшін сатылды, 22 желтоқсан 1946 Калинин шығанағы CVE 68 8 26 сәуір 1943 15 қазан 1943 27 қараша 1943 15 мамыр 1946 Жою үшін сатылды, 8 желтоқсан 1946 Каасан шығанағы CVE 69 9 11 мамыр 1943 24 қазан 1943 4 желтоқсан 1943 5 маусым 1946 Жою үшін сатылды, 2 ақпан 1960 Фаншоу шығанағы CVE 70 10 18 мамыр 1943 1 қараша 1943 9 желтоқсан 1943 14 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды, 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 2 ақпан 1960 Киткун шығанағы CVE 71 11 18 маусым 1943 8 қараша 1943 15 желтоқсан 1943 19 сәуір 1946 Жою үшін сатылды, 18 қараша 1946 Тулаги (бұрынғы Фортазела шығанағы) CVE 72 12 27 маусым 1943 15 қараша 1943 21 желтоқсан 1943 30 сәуір 1946 Қалпынан шығарылды, 8 мамыр 1946 Гамбиер шығанағы CVE 73 1 10 шілде 1943 22 қараша 1943 28 желтоқсан 1943 27 қараша 1944 Самар шайқасында батып кетті, 25 қазан 1944 Нехента шығанағы CVE 74 2 20 шілде 1943 28 қараша 1943 3 қаңтар 1944 15 мамыр 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 29 маусым 1960 Хоггатт шығанағы CVE 75 3 17 тамыз 1943 4 желтоқсан 1943 11 қаңтар 1944 20 шілде 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 31 наурыз 1960 Кадашан шығанағы CVE 76 4 2 қыркүйек 1943 11 желтоқсан 1943 18 қаңтар 1944 14 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 1 тамыз 1959, жою үшін сатылды, ақпан 1960 Маркус аралы (бұрынғы Канальку шығанағы) CVE 77 5 15 қыркүйек 1943 16 қараша 1943 26 қаңтар 1944 12 желтоқсан 1946 Жою үшін сатылды, 29 ақпан 1960 Саво аралы (бұрынғы Кайта шығанағы) CVE 78 6 27 қыркүйек 1943 22 желтоқсан 1943 3 ақпан 1944 12 желтоқсан 1946 Қалпынан шығарылды 1 қыркүйек 1959, жою үшін сатылды, 29 ақпан 1960 Омманней шығанағы CVE 79 7 6 қазан 1943 29 желтоқсан 1943 11 ақпан 1944 4 қаңтар 1945 Камикадзе ұшағымен зардап шекті және суға жіберілді, 4 қаңтар 1945 Петроф шығанағы CVE 80 8 15 қазан 1943 5 қаңтар 1944 18 ақпан 1944 31 шілде 1955 Қалпынан шығарылды 27 маусым 1958, жою үшін сатылды, 30 шілде 1959 Рудьерд шығанағы CVE 81 9 24 қазан 1943 12 қаңтар 1944 25 ақпан 1944 11 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 1 тамыз 1959, жою үшін сатылды, қаңтар 1960 Сагино шығанағы CVE 82 10 1 қараша 1943 19 қаңтар 1944 2 наурыз 1944 19 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 27 қараша 1959 Сарджент шығанағы CVE 83 11 18 қараша 1943 31 қаңтар 1944 9 наурыз 1944 23 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 27 маусым 1958, жою үшін сатылды, шілде 1959 Шемрок шығанағы CVE 84 12 15 қараша 1943 4 ақпан 1944 15 наурыз 1944 6 шілде 1946 Қалпынан шығарылды 27 маусым 1958, жою үшін сатылды, мамыр 1958 Шипли шығанағы CVE 85 12 22 қараша 1943 12 ақпан 1944 21 наурыз 1944 28 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 2 қазан 1959 Ситкох шығанағы CVE 86 2 23 қараша 1943 19 ақпан 1944 28 наурыз 1944 30 қараша 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 30 тамыз 1960 Стимер шығанағы CVE 87 3 4 желтоқсан 1943 26 ақпан 1944 4 сәуір 1944 4 ақпан 1946 Қалпынан шығарылды 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 29 тамыз 1959 Кейп Эсперанс (бұрынғы Тананек шығанағы) CVE 88 4 11 желтоқсан 1943 3 наурыз 1944 9 сәуір 1944 22 тамыз 1946 Жою үшін сатылды, 14 мамыр 1959 Таканис шығанағы CVE 89 5 16 желтоқсан 1943 10 наурыз 1944 15 сәуір 1944 18 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 1 наурыз 1959, жою үшін сатылды, 29 маусым 1960 Тетис шығанағы CVE 90 6 22 желтоқсан 1943 16 наурыз 1944 12 сәуір 1944 7 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды 1 тамыз 1959, жою үшін сатылды, желтоқсан 1964 Макассар бұғазы CVE 91 7 29 желтоқсан 1943 22 наурыз 1944 27 сәуір 1944 9 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды 1 қыркүйек 1958, құлатылды және нысана ретінде пайдаланылды, сәуір 1961 Виндхэм шығанағы CVE 92 8 5 қаңтар 1944 29 наурыз 1944 3 мамыр 1944 23 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды 1 ақпан 1959, жою үшін сатылды, 31 желтоқсан 1960 Макин аралы CVE 93 9 12 қаңтар 1944 5 сәуір 1944 9 мамыр 1944 19 сәуір 1946 Қалпынан шығарылды 11 шілде 1946, жою үшін сатылды, 1 қаңтар 1947 Лунга Пойнт (бұрынғы Алазон шығанағы) CVE 94 10 19 қаңтар 1944 11 сәуір 1944 14 мамыр 1944 24 қазан 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 3 тамыз 1960 Бисмарк теңізі (бұрынғы Аликула шығанағы) CVE 95 11 31 қаңтар 1944 17 сәуір 1944 20 мамыр 1944 30 наурыз 1945 Иво Джима шайқасы кезінде батып кетті, 21 ақпан 1945 Саламуа (бұрынғы Ангуила шығанағы) CVE 96 12 4 ақпан 1944 22 сәуір 1944 26 мамыр 1944 9 мамыр 1946 Қалпынан шығарылды 21 мамыр 1946, жою үшін сатылды, 18 қараша 1946 Голландия (бұрынғы Астролоб шығанағы) CVE 97 1 12 ақпан 1944 28 сәуір 1944 1 маусым 1944 17 қаңтар 1947 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 31 желтоқсан 1960 Кваджалейн (бұрынғы Букарели шығанағы) CVE 98 2 19 ақпан 1944 4 мамыр 1944 7 маусым 1944 16 тамыз 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды Әскери аралдар (бұрынғы Чапин шығанағы) CVE 99 3 26 ақпан 1944 10 мамыр 1944 13 маусым 1944 24 сәуір 1946 Қалпынан шығарылды 8 мамыр 1946, жою үшін сатылды, 2 қаңтар 1947 Бугенвиль CVE 100 4 3 наурыз 1944 16 мамыр 1944 18 маусым 1944 3 қараша 1946 Қалпынан шығарылды 1 мамыр 1960, жою үшін сатылды, 29 тамыз 1960 Матаникау (бұрынғы Доломи шығанағы) CVE 101 5 10 наурыз 1944 22 мамыр 1944 24 маусым 1944 11 қазан 1946 Қалпынан шығарылды 1 сәуір 1960, жою үшін сатылды, 27 шілде 1960 Атту (бұрынғы Элбур шығанағы) CVE 102 6 16 наурыз 1944 27 мамыр 1944 30 маусым 1944 8 маусым 1946 Қалпынан шығарылды 3 шілде 1946, жою үшін сатылды, 3 қаңтар 1947 Рой (бұрынғы Алава шығанағы) CVE 103 7 22 наурыз 1944 2 маусым 1944 6 шілде 1944 9 мамыр 1946 Қалпынан шығарылды 21 мамыр 1946, жою үшін сатылды, 31 желтоқсан 1946 Мунда (бұрынғы Тоноуек шығанағы) CVE 104 8 29 наурыз 1944 27 мамыр 1944 8 шілде 1944 24 сәуір 1946 Қалпынан шығарылды 1 қыркүйек 1958, жою үшін сатылды, 17 маусым 1960