Кіріспе

SS N 22 Sunburn – НАТО ұйымы берген екі түрлі советтік кемеге қарсы зымыраның белгісі. Зымыралардың өзі әртүрлі болғанымен, оларды ажырату қиын, себебі кемеге орнатылатын ұшыру контейнерлері бірдей болды. Жағдайды одан әрі усложниткені – советтік кемелердің бір класында әртүрлі типтегі зымыраларды қолдану практикасы. Кеңес Одағы құлағаннан кейін ғана "SS N 22" атауы екі түрлі зымыранды білдіретіні нақты расталды.

Келомей зымыраны

SS-N 22 зымырандарының бірі – Владимир Челомей басқарған команда жасаған P-80 «Зубр» болды. «Зубр» зымырандық қозғалтқышпен жабдықталған және 250 килограммдық жарықтқыш бөлігімен қаруланған. Ол «Современный» класындағы алғашқы үлгідегі эсминецтермен және «Тарантул» класындағы корветтермен тасымалданды. Осы зымыранның су астынан ұшырылатын нұсқасы НАТО-да SS-N 22 «Sunburn» деп аталды, ал Кеңес Одағында P-100 «Оникс» деп белгіленді.

MKB Raduga үлгісі

Басқа, байланысты емес SS N 22 – бұл «Радуга» П-270 «Москит». Ол пульсирлейтін қанатты қозғалтқышпен жұмыс істейді (бірақ кішкентай қатты отынмен іске қосылады) және кейінірек «Современный» кластың эсминецтері, «Тарантул» кластың корветтері және бірнеше кіші әскери кемелерде тасымалданды. Бұл қарудың ең жоғары жылдамдығы 3 Мах құрайды. Зымыранның жоғары жылдамдығы нысананың жауап беру уақытын 25-30 секундқа дейін қысқартады, бұл нысанаға шабуылға ден қоюға аз уақыт қалдырады. «Москит» 320 кг салмақты жарылғыш бөлікпен жарақтандырылуы мүмкін. Бұл қарудың тағы бір нұсқасы ASM MMS немесе Х-41 деп аталады; оны Су-33 ұшағынан атуға болады. Қытай Халық Республикасы 1999-2000 жылдары Ресейден екі «Современный» эсминцін сатып алу арқылы SS N 22 зымырандарын және оларға арналған құрылғыларды (әсіресе, экспорттық 3M 80E «Москит» нұсқасын) сатып алды. Ресейдің мәліметінше, ҚХР Халықтық азаттық армиясының теңіз күштеріне (PLAN) арналған SS N 22 нұсқасын әзірлеуге қаржы жұмсады. Оның белгісі 3M 80MBE, және бұл нұсқа бұрынғы нұсқалардан негізінен ұшу қашықтығының артуымен ерекшеленеді (қазір 220 км-ден астам; 240 км дейін жетеді). Бұл жаңа зымырандар алдымен «Современный» кластың екінші жұп эсминецтеріне орнатылады. ҚХР Ресейде жасалған төрт «Современный» кластың эсминецтері үшін барлығы 500 SS N 22 AShM зымыраны тапсырыс берді. Алғашқы 20 данадан басқасы 3M 80MBE нұсқасы болып табылады. ҚХР әрбір зымыран ұңғысына шамамен 15 SS N 22 зымыранын жинақтады (әр эсминецте екі төрттік конфигурацияда 8 ұңғы орналасқан). PLAN Қытай Республикасымен (Тайвань) қақтығыс туған жағдайда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиациялық топтарына қарсы осы зымырандарды қолдануға ниетті деген болжам бар. Алты SS N 22 зымыран құрылғысы советтік «Лун» экранопланында да орналасқан.