Кіріспе

Италиялық жазушы және өнер сыншысы Франческо Сципионе Маффей (franˈtʃesko ʃʃiˈpjoːne mafˈfɛi; 1 маусым 1675 – 11 ақпан 1755) – көптеген мақалалар мен пьесалардың авторы, итальян жазушысы және өнер сыншысы. Гуманистік білім алған антиквари, ол этруск ескерткіштері туралы жариялаған еңбектері этрускологияның алғашқы қадамдары саналады. Ол антиквариат саласындағы өзінің қарсыласы Антонио Франческо Горимен баспа бетіндегі пікір алмасу арқылы дауласты.

Ерте мансап

Маффеи Болоньядан шыққан әйгілі әулеттен шыққан; оның інісі генерал Алессандро Маффеи болды, ол оның естеліктерін редакциялап, жариялады. Ол бес жыл бойы Пармадағы иезуит колледжінде, содан кейін 1698 жылдан бастап Римде оқыды және 1704 жылы Донауверт қаласының жанындағы Шелленберг шайқасына қатысты. Оның інісі Алессандро шайқаста екінші қолбасшы болды. 1709 жылы Падуаға барып, Апостол Зено мен Антонио Валисниеримен бірге "Giornale de' Letterati d'Italia" атты амбициялы әдеби журналды қысқа мерзімге редакциялады, бірақ журнал ұзаққа соқпады. Ол Оксфорд университетінде докторлық дәрежесін алды; Голландия мен Германия арқылы Веронаға қайтып келді. Ол Франческо Алгароттидің досы болды, ол оған көптеген хаттар жазды. Веронаға оралғаннан кейін ол мұражай салып, оны құнды археологиялық және өнер коллекциясымен бірге туған қаласына мұра етті. Ол қолжазбалар жинағын Верона соборының канониктеріне тапсырды. Өмірінің соңғы жылдары астрономия мен физикаға қызығушылық танытып, жұлдыздарды зерттеу үшін обсерватория салды.

Философиялық трактаттар

1736 жылы саяхатынан оралғаннан кейін Маффеи Венеция үкіметіне арналған «Consiglio politico» еңбегін жазды. Трактатта Маффеи Венецияның аристократиялық үкімет құрылымын сынап, Венеция материгіндегі элиталық топтарға мемлекеттік лауазымдардың есіктерін ашуды ұсынды. Нәтижесінде, «Consiglio politico» Венеция Республикасының басқару жүйесіне саяси өкілдік элементтерін енгізуді жақтады, осы идеяны Маффеи Рим конституциясын зерттеу барысында тапқан, ал кейіннен Еуропа саяхатында шетелдерде көріп те білген еді. Маффеи өзінің «Consiglio politico» еңбегін Венеция үкіметіне ұсынған жоқ. Бұл трактат тек оның қайтыс болғаннан кейін, 1797 жылы Венеция Республикасы құлағанға дейін жарияланды. Ол Рисорджименто кезеңінде кеңінен таралды және Карло Каттанеоның федералистік идеяларына ықпал еткен болуы мүмкін. Иезуиттер Маффейден ясеннистердің іліміне қарсы, дәстүрлі мейірімділік доктринасын қорғап жазуды сұрады. Осының нәтижесінде «Istoria teologica delle doctrine e delle opinione corse ne cinque primo secoli della chiesa in proposito della divina grazia, del libero arbitrio e della predestinazione» атты еңбегі 1742 жылы Трентода жарық көрді. Ол сондай-ақ, табиғаттан тыс сиқыр мен әйел-құбылыстардың бар екеніне қарсы пікір білдіретін хат пен кітап жариялады, онда ағартушылық ой-санасымен қатар, Киелі кітапқа негізделген теологиялық аргументтер де ұсырылған. Бұл хат кейіннен Августин Кальметтің «Сиқыр және вампирлер туралы зерттеу» («Traité sur les apparitions des esprits et sur les vampires ou les revenans de Hongrie, de Moravie, &c.») диссертациясында жарияланды (1751).

Өлімнен кейінгі бедел

Веронадағы "Liceo Maffei" орта мектебі оның құрметіне аталған. Ол сонымен қатар Бартоломео Кристофоридің клавесинге арналған балға механизмін ойлап тапқаны туралы сипаттама жазғанымен де белгілі, бұл жұмыс пианиноның өнертабысы болып кеңінен танылады. Маффеи бұл мақаланы 1711 жылы "Giornale de' Letterati d’Italia" журналында жариялаған. Маффеи "Giornale" журналының редакторларының бірі болды. Маффеи мақаланы 1719 жылы Венецияда жарық көрген, өзінің таңдамалы жазбаларының жинағы "Рима және Назар" атты кітабында қайта басып шығарды. Итальян ақыны және аудармашы Ипполито Пиндемонте оның досы туралы өмірбаяндық элегия жариялады.