Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Желден жасалған тығыз күнді талшықты мата
Cotton fabric of fine plain weave
Муслин (/m//ʌ//z//l//ᵻ//n/) – желден жасалған, қарапайым тоқымалы мата. Ол өте жұқадан бастап, жуан төсеніш матасына дейін әртүрлі салмақта жасалады. Атын алғаш өндірілген Мосул қаласынан алған. 16 ғасырдағы ағылшын саяхатшысы Ральф Фич Сонаргауда (қазіргі Бангладештің Нараяндж ауданында) көрген муслиннің сапасын жоғары бағалаған. Ол 1583 жылы Үндістанға сапар шегіп, Сонаргауды "бүкіл Үндістанда ең жақсы және ең әдемі мата жасалатын қала" деп сипаттаған. Әбуль Фазл "Сонаргау сарқары өте жақсы және көп мөлшерде муслин матасын өндіреді" деп жазған. 17-18 ғасырларда Моғол Бенгалиясы әлемдегі ең ірі муслин экспорттаушысы болды, ал Моғол Даккасы – әлемдік муслин саудасының орталығына айналды. 2018 жылы Дакай муслині Бангладештің географиялық көрсеткіші (ГК) ретінде танылды, ал 2024 жылы Банглар муслині Үндістанның Батыс Бенгалия штатының географиялық көрсеткіші (ГК) ретінде танылды. 2013 жылы Бангладештегі джамдани тоқу дәстүрлі өнері ЮНЕСКО-ның адамзаттың ауызша және материалдық емес мұраларының шедеврлері тізіміне енгізілді.
Muslin ('/m//ʌ//z//l//ᵻ//n/) is a cotton fabric of plain weave. It is made in a wide range of weights from delicate sheers to coarse sheeting. It gets its name from the city of Mosul, Iraq, where it was first manufactured. The 16th century English traveller Ralph Fitch lauded the muslin he saw in Sonargaon (in modern day Narayanganj District, Bangladesh). He visited India in 1583, described Sonargaon, "as a town where there is the best and finest cloth made in all India". Abul Fazl wrote "the Sarkar of Sonargaon produces a species of muslin very fine and in great quantity". During the 17th and 18th centuries, Mughal Bengal emerged as the foremost muslin exporter in the world, with Mughal Dhaka as capital of the worldwide muslin trade. Dhakai Muslin was recognized as a Geographical Indication (GI) product of Bangladesh in 2018 and Banglar Muslin was recognized as a Geographical Indication (GI) product of the Indian state of West Bengal in 2024. In 2013, the traditional art of weaving Jamdani, a type of muslin, in Bangladesh was included in the list of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity by UNESCO.
Тарих
1298 жылы Марко Поло бұл матаны "Саяхаттар" кітабында сипаттады. Ол оның Мосул қаласында (Ирак) жасалғанын айтты. 16 ғасырдағы ағылшын саяхатшысы Ральф Фич Сонаргауда көрген муслинді жоғары бағалады. Ол 1583 жылы Үндістанға сапар шегіп, Сонаргаунды "бүкіл Үндістандағы ең жақсы және ең нәзік мата жасалатын қала" деп сипаттады. Әбуль Фазл "Сонаргаун сарқары өте нәзік және көп мөлшерде муслин өндіреді" деп жазды. 17 және 18 ғасырларда Моғол Бенгалиясы әлемдегі ең ірі муслин экспорттаушысы болып қалыптасты, ал Моғол Даккасы – әлемдік муслин саудасының орталығы болды. Ол 18 ғасырдағы Францияда кең танымал болды және ақырында Батыс әлемінің көп бөлігіне тарады. Дака муслині алғаш рет 1851 жылы Ұлыбританияда өткен "Барлық елдердің өнеркәсіптік өнімдерінің Ұлы көрмесінде" көрсетілді.
In 1298 CE, Marco Polo described the cloth in his book The Travels. He said it was made in Mosul, Iraq. The 16th century English traveller Ralph Fitch lauded the muslin he saw in Sonargaon. He visited India in 1583, described Sonargaon, "as a town where there is the best and finest cloth made in all India". Abul Fazl wrote "the Sarkar of Sonargaon produces a species of muslin very fine and in great quantity". During the 17th and 18th centuries, Mughal Bengal emerged as the foremost muslin exporter in the world, with Mughal Dhaka as capital of the worldwide muslin trade. It became highly popular in 18th century France and eventually spread across much of the Western world. Dhaka muslin was first showcased in the UK at The Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations in 1851.
Өндіріс процесі
Барлық процестер қолмен орындалғандықтан, жіп иру және тоқу ісіне көптеген шеберлер қатысты, бірақ басты рөл материал мен тоқуға тиесілі болды. Мақта тазалау: Мақтадан қоқысты алып тастау, талшықтарды тазалау, тарау және оларды ируге дайындау үшін балықтың (күлкі балығының) жоғарғы жақ сүйегі қолданылды. Жіп иру және тоқу: Жіптің серіктігін арттыру және жіптің жыртылуын болдырмау үшін, олар қосымша ылғалдылықты қамтамасыз ету мақсатында жаңбырлы маусымда тоқылған. Бұл процесс соншалықты баяу болғандықтан, бір парша мүсінді тоқуға бес айдан астам уақыт кетіпті.
Since all the processes were manual, manufacturing involved many artisans for yarn spinning and weaving activities, but the leading role lay with the material and weaving. Ginning: For removing trash and cleaning and combing the fibers and making them parallel ready for spinning a boalee (upper jaw of a catfish) was used. Spinning and weaving: For extra humidity they used to weave during the rainy season for elasticity in the yarns and to avoid breakages. The process was so sluggish that it could take over five months to weave one piece of muslin.
Жіңішке
Бастапқыда муслин тек мақтадан жасалған. Бұл өте жұқа, мөлдір, нәзік және жеңіл, тыныс алатын маталар еді. Кейбір муслин түрлерінде жіптер саны 1000–1800-ге дейін жететін, ал салмағы өте төмен болатын. Олардың кейбіреулері соншалықты жұқа болғандықтан, тіпті әйел саусағындағы сақина тесігінен де өте алатын.
Muslins were originally made of cotton only. These were very thin, transparent, delicate and feather light breathable fabrics. There could be 1000–1800 yarns in warp and weigh for Some varieties of muslin were so thin that they could even pass through the aperture of a lady finger ring.
Поэзиялық есімдер
Кейбір нәзік муслиндерге Бафт Хава ("тоқылған ауа"), Шабнам ("кешкі шұғыла") және Аби Раван ("ағын су") сияқты поэтикалық есімдер берілді. Соңғы атау Даккадан шыққан, өте жұқа және мөлдір муслин түрін көрсетеді. Матаның сипаттамалары оның атында толыққандай бейнеленген.
Certain delicate muslins were given poetic names such as Baft Hawa ("woven air"), Shabnam ("evening dew"), and āb i ravān ("flowing water"). The latter name refers to a fine and transparent variety of fine muslin from Dacca. The fabric's characteristics are summed up in its name.
Көбірек түрлендірулер
Мулл – муссалиннің тағы бір түрі. Ол жұмсақ, жұқа және жартылай көрінетін материал. Атауы "жұмсақ" дегенді білдіретін хинди тіліндегі "mal" сөзінен шыққан. Швейцариялық мулл – қаттылатушы заттармен өңделген түрі.
Mull is another kind of muslin. It is a soft, thin, and semitransparent material. The name is derived from Hindi "mal" which means "soft". Swiss mull is a type of which is finished with stiffening agents.
Компанияның басқаруындағы құлдырау
Компания билігі кезінде Шығыс Үндістан компаниясы британдық маталарды Үндістан субконтинентіне импорттады, бірақ жергілікті муссалин өнеркәсібімен бәсекелесе алмады. Компания басшылығы муслин өндірісін басуға бағытталған бірнеше саясатты қолданды, соның салдарынан муслин өндірісі төмендеу кезеңін бастан өткерді. Кейбір деректерде үнді тоқымашылары ұсталғанда олардың бас бармақтары кесілген деген айыптаулар бар, бірақ тарихшылар бұл 1772 жылғы Уильям Болтстың есебін қате түсіну нәтижесі екенін дәлелдеді. Осы саясаттың нәтижесінде бенгал муссалының сапасы, өңделуі және өндіріс көлемі төмендеді, және Үндістан Компания басқаруынан Британдық тәжге өткеннен кейін де бұл тенденция жалғасты.
During the period of Company rule, the East India Company imported British produced cloth into the Indian subcontinent, but became unable to compete with the local muslin industry. The Company administration initiated several policies in an attempt to suppress the muslin industry, and muslin production subsequently experienced a period of decline. It has been alleged that in some instances Indian weavers were rounded up and their thumbs chopped off, although this has been refuted by historians as a misreading of a report by William Bolts from 1772. The quality, finesse and production volume of Bengali muslin declined as a result of these policies, continuing when India transitioned from Company rule to British Crown control.
Киім жасау және тігу
Муссалин арзан, әр түрлі тығыздықтағы ақшырылмаған мақта мата болғандықтан, көбінесе жамылғыштардың артқы жағына немесе астар ретінде қолданылады, сондықтан мата дүкендерінің жамылғыш бөлімдерінде оны кең ендіктерде табуға болады. Киім тігу кезінде тігінші, қымбат матадан бөліктерін кесіп, дайын өнімді жасамас бұрын, муссалин матасынан сынақ үлгісін тігіп, киімнің өлшемін тексеруі мүмкін, осылайша қымбат қателіктерден сақтануға болады. АҚШ-та мұндай сынақ үлгілері кейде "муслиндер" деп аталады, ал осы процеске "муслин жасау" дейді, ал "муслин" сөзі қандай матадан жасалғанына қарамастан, кез келген сынақ немесе киімді өлшеуге арналған жалпы терминге айналды. Ұлыбритания мен Австралияда сынақ немесе киімді өлшеуге арналған термин бұрын Toile болған. "Toile" сөзі, "мақта" деген ежегі француз тілінен шыққан, ағылшын тіліне 12 ғасырда енген. (Бүгінде toile – бұл кез келген жұқа мата, мысалы, зығыр немесе мақтадан жасалған мата.) Қазіргі неміс тілінде сынақ немесе киімді өлшеуге арналған термин Nesselmodell деп аталады.
Because muslin is an inexpensive, unbleached cotton fabric available in different weights, it is often used as a backing or lining for quilts, and therefore can often be found in wide widths in the quilting sections of fabric stores. When sewing clothing, a dressmaker may test the fit of a garment by using muslin fabric to make a test model before cutting pieces from more expensive fabric to make the final product, thereby avoiding potential costly mistakes. In the United States, these test models are themselves sometimes referred to as "muslins,” the process is called "making a muslin," and "muslin" has become the generic term for any test or fitting garment, regardless of the fabric it is made from. In Britain and Australia, the term for a test or fitting garment used to be Toile. The word “toile,” from an Old French word for “cloth,” entered the English language around the 12th century. (Today, toile simply refers to any sheer fabric, which may be made, for example, from linen or cotton.) The modern German term for a test or fitting garment is Nesselmodell.
Дизайн және фотосурет
Муссалин театр сахналары үшін жиі таңдалатын мата. Ол көрістердің фондарын жасыру және әртүрлі сахналардың көңіл-күйін қалыптастыру үшін қолданылады. Муссалин бояуды жақсы сіңіреді және тиісінше өңделгенде мөлдір бола алады. Сонымен қатар, бояуларды жақсы ұстайды. Көбінесе түнгі көріністер жасау үшін пайдаланылады, себебі боялғанда толқынды көрініс туып, түсінің нюанстары сәл өзгереді, бұл түнгі аспанға ұқсайды. Муссалин боялғаннан немесе су шашыратылғаннан кейін қысқарады, бұл жұмсақ қаптамалы декорациялар сияқты кейбір техникаларда қажетті қасиет. Видео түсірілімінде муссалин арзан жасыл немесе көк экран ретінде қолданылады, ол бұрыннан боялған немесе сумен сұйылтылған латекс бояуымен боялған болуы мүмкін. Муссалин фотографтардың формальды портреттерге арналған фондық материал ретінде ең көп қолданылатыны болып табылады. Мұндай фондар көбінесе суреттеледі, әдетте абстрактілі, дақты үлгімен. Үнсіз фильмдердің алғашқы жылдарында және 1910 жылдардың соңына дейін киностудияларда жабық декорацияларды жарықтандыруға қажетті жарық құралдары болмағандықтан, көптеген ішкі көріністер ашық ауада салынды, ал күн сәулесін тарату үшін үлкен муссалин маталар қолданылды.
Muslin is often the cloth of choice for theatre sets. It is used to mask the background of sets and to establish the mood or feel of different scenes. It receives paint well and, if treated properly, can be made translucent. It also holds dyes well. It is often used to create nighttime scenes because when dyed, it often gets a wavy look with the color varying slightly, such that it resembles a night sky. Muslin shrinks after it is painted or sprayed with water, which is desirable in some common techniques such as soft covered flats. In video production, muslin is used as a cheap greenscreen or bluescreen, either pre colored or painted with latex paint (diluted with water). Muslin is the most common backdrop material used by photographers for formal portrait backgrounds. These backdrops are usually painted, most often with an abstract mottled pattern. In the early days of silent film making, and until the late 1910s, movie studios did not have the elaborate lights needed to illuminate indoor sets, so most interior scenes were sets built outdoors with large pieces of muslin hanging overhead to diffuse sunlight.
Медицина
Хирургтар цереброваскулярлық нейрохирургияда аневризмаларды немесе қан кету қаупі бар бас сүйегі ішіндегі қан тамырларын орау үшін муслин матадан жасалған бинт пайдаланады. Мақсаты – бинт артерияны нығайтып, жарылудың алдын алу. Бұл көбінесе тым үлкен немесе дұрыс емес пішінге ие болғандықтан микрохирургиялық клип немесе спираль арқылы емдеуге келмейтін аневризмалар үшін қолданылады.
Surgeons use muslin gauze in cerebrovascular neurosurgery to wrap around aneurysms or intracranial vessels at risk for bleeding. The thought is that the gauze reinforces the artery and helps prevent rupture. It is often used for aneurysms that, due to their size or shape, cannot be microsurgically clipped or coiled.
Тану
2013 жылы Бангладештің джамдани муслинін тоқу дәстүрлі өнері ЮНЕСКО-ның Адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлері тізіміне қосылды. 2020 жылы Бангладеш үкіметінің күш-жігерінің арқасында оған Бангладештің географиялық көрсеткіш статусы берілді, бұл джамдани сарылары, Хилса балығы және Хирсапат мангосынан кейін Бангладештің төртінші GI сертификатталған өнімі болды.
In 2013, the traditional art of weaving Jamdani muslin in Bangladesh was included in the list of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity by UNESCO. In 2020, it was given Geographical indication status as a product of Bangladesh due to efforts of the government of Bangladesh, the fourth GI certified product after Jamdani sarees, Hilsa fish, and Khirsapat mangoes.
Жаңғыру
Муслин сари Бангладеш Республикасындағы үкіметтік бағдарлама аясында зерттеушілер тобымен тоқылған. Зерттеу тобы 2020 жылы алты муслин сари тоқыған. Келесі екі жылда муслин сарині нарыққа ұсыну күтілуде.
Muslin saree was woven in Bangladesh by a group of researchers under a government project. The research team has woven six muslin sarees in 2020. It is expecting to launch the muslin saree in the market in the next two years.