Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық жекпе-жек өнері Будо (武道) – жапон тіліндегі термин, ол қазіргі заманғы жапон жекпе-жек өнерін сипаттайды. Сөзбе-сөз аударғанда "жауынгерлік жол" деген мағынаны береді, және оны "соғыс жолы" немесе "жауынгерлік өнер жолы" деп түсінуге болады.
Japanese martial arts
Budō ([[wikt:武道) is a Japanese term describing modern Japanese martial arts. Literally translated it means the "Martial Way", and may be thought of as the "Way of War" or the "Way of Martial Arts".
Этимология
Будо – бұл "соғыс" немесе "жауынгерлік" мағынасын беретін бу (武:ぶ) түбірінің және dō (道:どう; қытай тілінде dào) түбірінің құрамы, жоғарыдағы бас және төмендегі аяқ белгілерін біріктіре отырып, ақыл мен дененің үйлесімділігін білдіретін "жол" немесе "бағыт" (соның ішінде ежелгі үнді дхармикалық және буддалық "жол" немесе санскрит тілінде mārga ұғымы). Будо – бұл идеяларды қалыптастыру, оларды философиялық сынға салу және содан кейін оларды іске асыру үшін "жолмен" жүру. До – "өмір салты" дегенді білдіреді. Жапондық контексте До – тәжірибелік ұғым, яғни практика (өмір салты) белгілі бір өнер түрі арқылы жетілдірілген ілімнің дұрыстығын растаудың нормасы болып табылады. Қазіргі будоның сыртқы жауы жоқ, тек ішкі жауы бар: оған қарсы күресу қажет. Будоға ұқсас, будзюцу – бу (武) және джутсу (術:じゅつ) түбірлерінің құрамы, бұл техниканы білдіреді. Осылайша, будо "жауынгерлік жол" немесе "соғыс жолы" деп аударылады, ал будзюцу "соғыс ғылымы" немесе "жауынгерлік өнер" деп аударылады. Дегенмен, будо және будзюцу екеуі де ағылшын тілінде "жауынгерлік өнер" терминімен жиі алмастырылып қолданылады. Будо мен будзюцу арасындағы айырмашылық өте нәзік: будзюцу тек күрестің физикалық жағына назар аударады (жауды қалай жеңуге болады), ал будо сонымен қатар санаға және өзін қалай жетілдіруге болатынына назар аударады. Будо сөзінің алғашқы маңызды қолданылуы Коё Гункан (16 ғасыр) еңбегінде кездеседі және жауынгерлік техникаларды меңгеруден гөрі самурайлардың өмір салтын сипаттау үшін қолданылған. Кейін бұл сөз қайта қарастырылып, қазіргі түсінігімізге дейін жетті. Бірінші рет Нисикубо Хиромичи және Дай Ниппон Бутокукай олардың жауынгерлік өнер мектебінің атауын будзюцу сенмон гаккодан будо сенмон гаккоға өзгерте отырып, осылай істеді. Содан кейін, джюдоның негізін қалаушы Кано Джигоро өзінің өнерін джюдо деп атады, оның орнына джюдзюцу деп атамай.
Budō is a compound of the root bu (武:ぶ), meaning "war" or "martial"; and dō (道:どう; dào in Chinese), incorporating the character above for head and below for foot, meaning the unification of mind and body "path" or "way" (including the ancient Indic Dharmic and Buddhist conception of "path", or mārga in Sanskrit). Budō is the idea of formulating propositions, subjecting them to philosophical critique and then following a "path" to realize them. Dō signifies a "way of life". Dō in the Japanese context is an experiential term in the sense that practice (the way of life) is the norm to verify the validity of the discipline cultivated through a given art form. Modern budō has no external enemy, only the internal one: the ego that must be fought. Similarly to budō, bujutsu is a compound of the roots bu (武), and jutsu (術:じゅつ), meaning technique. Thus, budō is translated as "martial way", or "the way of war" while bujutsu is translated as "science of war" or "martial craft." However, both budō and bujutsu are used interchangeably in English with the term "martial arts". Budo and bujutsu have quite a delicate difference; whereas bujutsu only gives attention to the physical part of fighting (how to best defeat an enemy), budo also gives attention to the mind and how one should develop oneself. The first significant occurrences of the word budō date back to the Kōyō Gunkan (16th century) and were used to describe the samurai lifestyle rather than the practice of martial techniques. The word was later re theorized and redefined to the definition we know today. First by Nishikubo Hiromichi and the Dai Nippon Butokukai when the name of their vocational school for martial arts was changed from bujutsu senmon gakkō to budō senmon gakkō. And later by Kanō Jigorō, judo's founder, when he chose to name his art judo instead of jujutsu.
Будзюцу
Қазіргі заманғы тарихта будзюцу сөзі контекстке қарай жауынгерлік өнер, әскери ғылым немесе әскери стратегия деп аударылады және оның ерекшелігі – техниканы нақты өмірдегі немесе жау алаңындағы жағдайларға қолданудың практикалық сипатында. Будо, яғни жауынгерлік жол, көбірек философиялық бағытқа ие, бірақ іс жүзінде будо Жапониядағы барлық жауынгерлік өнердің жалпы атауы болып есептеледі.
In modern history usage, bujutsu translates as martial art, military science, or military strategy depending on context, and is typified by its practical application of technique to real world or battlefield situations. Budō, meaning martial way, has a more philosophical emphasis, but in actual usage, budo is considered the general term for all martial arts in Japan.
Азаматтық және әскери
Көптеген адамдар будоны жауынгерлік өнердің бейбіт тұрғысы деп санайды, оны ескі будзюцудың түсіндірілуі немесе дамуы ретінде қарастырады. Ал будзюцуны олар әскери стиль немесе стратегия деп жіктемелейді. Осы айырмашылық бойынша, қазіргі заманғы бейбіт өнер практикалық тиімділіктен гөрі жеке дамуға, оның ішінде дене шынықтыру немесе рухани жағынан басымдық береді. Айырмашылық – жауынгерлік өнер мен жеке дамудың "бейбіт" және "әскери" аспектілері арасындағы ерекшелік. Олар будо мен будзюцуны жауынгерлік жүйелерге қатысты нақты стратегия немесе философияны көрсетеді деп есептейді, бірақ бұл терминдер көбінесе шала қолданылады және жиі бір-бірімен ауыстырылады.
Many consider budō a more civilian form of martial arts, as an interpretation or evolution of the older bujutsu, which they categorize as a more militaristic style or strategy. According to this distinction, the modern civilian art de emphasizes practicality and effectiveness in favor of personal development from a fitness or spiritual perspective. The difference is between the more "civilian" versus "military" aspects of combat and personal development. They see budō and bujutsu as representing a particular strategy or philosophy regarding combat systems, but still, the terms are rather loosely applied and often interchangeable.
Өнер мен өмір салты
Бір пікір бойынша, будзюцу – жаттығатын жекпе-жек өнері, ал будо – будзюцумен айналысу арқылы жүретін өмір салты мен жолы. Мысалы, дзюдо мен дзюдзюцуны жауынгерлік өнер ретінде қарастырсақ, олардың екеуі де бірдей, яғни дзюдзюцу өнерін меңгеру дзюдоға тән өмір салтын қалыптастыруға көмектеседі (дзюдоның негізін қалаушы Кано Джигороның құрметіне бастапқыда бұл өнер Кано дзюдзюцу деп аталған). Бұл кендзюцу/кендо және айдзюцу/айидо сияқты өнерлерге де қатысты.
One view is that a bujutsu is the martial art you practice, whereas a budo is the lifestyle you live and the path you walk by practicing a bujutsu. For example, one could say that judo and jujutsu practised as a martial art are one and the same, meaning that the practice of the art jujutsu leads to obtaining the lifestyle of judo (Judo was originally known as Kano Jujutsu, after judo's founder Kanō Jigorō). That would also be true for arts such as kenjutsu/kendo and iaijutsu/iaido.
Демалыс спорты
Будо 1964 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының демонстрациялық бағдарламасында ұсынылды.
Budō was featured in the Summer Olympic Games demonstration programme in 1964.